Page images
PDF
EPUB

2

D. JUNII JUVENALIS

[ocr errors]

30

35

40

45

Quo tondente gravis juveni mihi barba sonabat ;
Quum pars Niliacæ plebis, quum verna Canopi
Crispinus, Tyrias humero revocante lacernas,
Ventilet æstivum digitis sudantibus aurum,
Nec sufferre queat majoris pondera gemmæ:
Difficile est Satiram non scribere. Nam quis iniquæ
Tam patiens urbis, tam ferreus, ut teneat se,
Causidici nova quum veniat lectica Mathonis
Plena ipso ? post hunc magni delator amici,
Et citò rapturus de nobilitate comesâ,
Quod superest, quem Massa timet, quem munere palpat
Carus, et a trepido Thymele submissa Latino -

Quid referam, quantâ siccum jecur ardeat irâ,
Quum populum gregibus comitum premit hic spoliator
Pupilli prostantis

? et hic damnatus inani
Judicio (quid enim salvis infamia nummis ?)
Exsul ab octavā Marius bibit, et fruitur dîs
Iratis; at tu, victrix provincia, ploras?

Hæc ego non credam Venusinâ digna lucernâ ?
Hæc ego non agitem? Sed quid magis Heracleas,
Aut Diomedeas, aut mugitum Labyrinthi,
Et mare percussum puero, fabrumque volantem?
Quum leno accipiat mæchi bona, si capiendi tliam
Jus nullum uxori, doctus spectare lacunar,
Doctus et ad calicem vigilanti stertere naso;
Quum fas esse putet curam sperare cohortis
Qui bona donavit præsepibus, et caret omni
Majorum censu, dum pervolat axe citato
Flaminiam ; (puer Automedon nam lora tenebat,
Ipse lacernatæ quum se jactaret amicæ)
Nonne libet medio ceras implere capaces
Quadrivio ? quum jam sextâ cervice feratur
Hinc atque inde patens, ac nudâ pænè cathedrâ,
Et niultùm referens de Mæcenate supino
Signator, falso qui se lautum, atque beatum
Exiguis tabulis, et gemmâ fecerat udâ ?
Occurrit matrona potens, quæ, molle Calenum
Porrectura, viro miscet sitiente rubetam,
Instituitque rudes melior Locusta propinquas
Per famam et populum nigros efferre maritos.

Aude aliquid brevibus Gyaris et carcere dignum,
Si vis esse aliquis: probitas laudatur et-alget.
Criminibus debent hortos, prætoria, mensas,
Argentum vetus, et stantem extra pocula caprum.

50

55

60

65

Quem patitur dormire nurûs corruptor avaræ,

Quem sponsæ turpes, et prætextatus adulter ?

Si natura negat, facit indignatio versum,
Qualemcunque potest, quales ego, vel Cluvienus.

Ex quo Deucalion, nimbis tollentibus æquor,

Navigio montem ascendit, sortesque poposcit,

Paulatimque animâ caluerunt mollia saxa,

Et maribus nudas ostendit Pyrrha puellas :

Quidquid agunt homines, votum, timor, ira, voluptas,

Gaudia, discursus, nostri est farrago libelli.

Et quando uberior vitiorum copia ? quando

Major avaritiæ patuit sinus ? alea quando Х

Hos animos ? Neque enim loculis comitantibus itur

Ad casum tabulæ, positâ sed luditur arcâ.

Prælia quanta illic dispensatore videbis

Armigero! Simplexne furor sestertia centum

Perdere, et horrenti tunicam non reddere servo ?

Quis totidem erexit villas ? quis fercula septem

Secreto cænavit avus? Nunc sportula primo

Limine parva sedet, turbæ rapienda togatæ.

Ille tamen faciem priùs inspicit, et trepidat, ne

Suppositus venias, ac falso nomine poscas.

Agnitus accipies. Jubet a præcone vocari

Ipsos Trojugenas : nam vexant limen et ipsi

Nobiscum. Da prætori, da deinde tribuno!

Sed libertinus prior est. Prior, inquit, ego adsum.

Cur timeam, dubitemve locum defendere, quamvis

Natus ad Euphraten, molles quod in aure fenestræ

Arguerint, licèt ipse negem ? Sed quinque tabernæ

Quadringenta parant. Quid confert purpura major

Optandum, si Laurenti custodit in agro

Conductas Corvinus oves ? Ego possideo plus

Pallante et Licinis. Exspectent ergo tribuni :

Vincant divitiæ : sacro nec cedat honori,

Nuper in hanc urbem pedibus qui venerat albis;

Quandoquidem inter nos sanctissima Divitiarum

Majestas; etsi, funesta Pecunia, templo

Nondum habitas, nullas nummorum ereximus aras
Ut colitur Pax, atque Fides, Victoria, Virtus,
Quæque salutato crepitat Concordia nido.

Sed quum summus honor finito computet anno,

Sportula quid referat, quantum rationibus addat;

Quid facient comites, quibus hinc toga, calceus hinc est,

Et panis, fumusque domi? Densissima centum

Quadrantes lectica petit, sequiturque maritum

Languida, vel prægnans, et circumducitur uxor.

Hic petit absenti, notâ jam callidus arte,

Ostendens vacuam et clausam pro conjuge sellam.

Galla mea est, inquit. Citiùs dimitte. Moraris ?

Profer, Galla, caput. Noli vexare; quiescit.

Ipse dies pulchro distinguitur ordine rerum :

Sportula, deinde forum, jurisque peritus Apollo,

Atque triumphales, inter quas ausus habere

Nescio quis titulos Egyptius atque Arabarches.-

Vestibulis abeunt veteres lassique clientes,

Votaque deponunt, quanquam longissima cænæ

Spes homini. Caules miseris atque ignis emendus.

Optima silvarum interea pelagique vorabit

Rex horum, vacuisque toris tantùm ipse jacebit.

Nam de tot pulchris, et latis orbibus, et tam

Antiquis, unâ comedunt patrimonia mensa.

Nullus jam parasitus erit. Sed quis ferat istas

Luxuriæ sordes ? Quanta est gula, quæ sibi totos

Ponit apros, animal propter convivia natum!

Pæna tamen præsens, quum tu deponis amictus

Turgidus, et crudum pavonem in balnea portas.

Hinc subitæ mortes, atque intestata senectus.

It nova, nec tristis, per cunctas fabula cænas:
Ducitur iratis plaudendum funus amicis.

Nil erit ulterius, quod nostris moribus addat

Posteritas: eadem cupient facientque minores.

Omne in præcipiti vitium stetit. Utere velis ;

Totos pande sinus. Dicas hîc forsitan, unde
Ingeniumi par materiæ ? unde illa priorum

Scribendi quodcunque animo flagrante liberet

Sol Simplicitas, cujus non audeo dicere nomen ?

Quid refert dictis ignoscat Mucius, an non?

Pone Tigellinum : tædâ lucebis in illâ,

Quâ stantes ardent, qui fixo gritture fumant,

Et latum mediâ sulcum diducis arenâ.

Qui dedit ergo tribus patruis aconita, vehatur

Pensilibus plumis, atque illinc despiciat nos?

Quum veniet contrà, digito compesce labellum :

Accusator erit, qui verbum dixerit, hic est.

Securus licet Ænean Rutulumque ferocem

Committas; nulli gravis est percussus Achilles,

Aut multùm quæsitus Hylas urnamque secutus.

Ense velut stricto quoties Lucilius ardens

2

Infremuit, rubet auditor, cui frigida mens est
Criminibus, tacitâ sudant præcordia culpâ.
Indè iræ, et lacrymæ. Tecum priùs ergò voluta
Hæc animo ante tubas: galeatum serò duelli
Pænitet. Experiar, quid concedatur in illos,
Quorum Flaminiâ tegitur cinis atque Latinâ.

160

Nunquid nos agimus causas ? civilia jura

Novimus? aut ullo strepitu fora vestra movemus ?

Luctantur paucæ; comedunt coliphia paucæ.

Vos lanam trahitis, calathisque peracta refertis

Vellera : vos tenui prægnantem stamine fusum

Penelope meliùs, leviùs torquetis Arachne,

Horrida quale facit residens in codice pellex.

Notum est, cur solo tabulas impleverit Hister

Liberto; dederit vivus cur multa puellæ.

Dives erit, magno quæ dormit tertia lecto.

Tu nube, atque tace: donant arcana cylindros.

De nobis post hæc tristis sententia fertur :

Dat veniam corvis, vexat censura columbas.

Fugerunt trepidi vera ac manifesta canentem

Stoïcidæ. Quid enim falsi Lauronia ? Sed quid

Non facient alii, quum tu multicia sumas,

Cretice, et hanc vestem populo mirante perores

In Proculas, et Pollitas? Est mæcha Labulla:

Damnetur, si vis, etiam Carfinia : talem

Non sumet damnata togam. Sed Julius ardet,

Astuo. Nudus agas! Minùs est insania turpis.

En habitum, quo te leges ac jura ferentem

Vulneribus crudis populus modò victor, et illud

Montanum positis audiret vulgus aratris.

Quid non proclames, in corpore judicis ista

Si videas ? Quæro, an deceant multicia testem?

Acer, et indomitus, libertatisque magister,

Cretice, perluces. Dedit hanc contagio labem,

Et dabit in plures; sicut grex totus in agris

Unius scabie cadit et porrigine porci,

Uvaque conspectâ livorem ducit ab uvâ.

Fædius hoc aliquid quandoque audebis amictu.

Nemo repentè fuit turpissimus. Accipient te

Paulatim, qui longa domi redimicula sumunt

Frontibus, et toto posuere monilia collo,

Atque Bonam teneræ placant abdomine porcæ,

Et magno cratere, Deam. Sed more sinistro

Exagitata procul non intrat fæmina limen.

Solis ara Deæ maribus patet. Ite profana!

Clamatur : nullo gemit hîc tibicina cornu.

Talia secretâ coluerunt Orgia tædâ

Cecropiam soliti Baptæ lassare Cotytto.

Ille supercilium madidâ fuligine tactum

Obliquâ producit acu, pingitque trementes

76

« PreviousContinue »