Page images
PDF

gerunt, irrita sunt, sed ea tantum, quae causa cognita eiusmodi deprehensa sunt, ut vel ab aliis circumventi vel sua facilitate decepti aut quod habuerunt amiserint, aut quod adquirere emolumentum potuerunt omiserint, aut se oneri quod non suscipere licuit obligaverint. Ulp. 1. 44 eod.

b. 1. Ait praetor: Qvod Metvs Cavsa Gestvm Erit, Ratvm Non Habebo. U!p. 1. 1 D. qu. met. 4, 2.

2. — deceptis sine culpa sua, maxime si fraus ab adversario intervenerit, succurri oportebit, cum etiam de dolo malo actio competere soleat; et boni praetoris est, potius restituere litem, ut et ratio et aequitas postulabit, quam actionem famosam constituere. Marc. 1. 7 § 1 D. de I. I. R.

c. Ait praetor: Qvi Qvaeve, Posteaqvam Qvid Cvm His Actvm Contractvmve Sit, Capite Deminvti Deminvtaeve Esse DiCentvr, In Eos Easve, Perinde Qvasi Id Factvm Non Sit, rvDicrvM Dabo. Ulp. 1. 2 § 1 D. de cap. min. 4, 5.

d. Item, inquit praetor, si Qva Alia Mihi Ivsta Cavsa Esse Videbitvr, In Integrvm Restitvam. Haec clausula edicto inserta est necessario: . . ut quotiens aequitas restitutionem suggerit, ad hanc clausulam erit descendendum. . . Et generaliter quotienscumque quis ex necessitate, non ex voluntate abfuit, dici oportet ei subveniendum. — Nec non et si quis de causa probabili abfuerit, deliberare debet praetor, an ei subveniri debeat. Ulp. 1. 26 § 9. 1. 28 pr. D. ex qu. c. maj. 4, 6.

IV. 2)ie i. i. r. hrirb im einjelnen gaHe uom 2Mtor (ober fonftigem feoBeren JJtagiftrat) nad) borgcingtger causae cognitio burd) ein decretum — *iudicium rescindens — erteilt.a) 2)tefe ©rtetlung felbft fann, je narh ber 2lrt ber Scifton, auf jtoeifadjem 2Bege ftattfinben: enttoeber fo, bajj ba§ 2)efret ben friifjeren 3u* ftanb fofort hrieberberftellt, ben eingetretenen berm5gen§red)tlict)en 'Jtadjteil unmittelbar befeitigt, inbem e§ j. S3. bem Seflagten bie 2lu§gleid)ung be^felben anbefieblt; ober fo, bafj e§ ein iudicium (*restitutorium, rescissorium) anorbnet, in toeldjem filciger ba§ »on iljm bebauptete, burd) ba§ fraglidje ©retgni§ berloren gegangene 9t. fo foH berfolgen f5nnen, aU ob ba§felbe nid)t eingetreten tocire (actio utilis, ficticia).b) — 2)ie SSoHftrecfung unb 2lu§fubrung ber i. i. r. beftebt in ber m5glidjft bollftdnbigen SBieberberfteflung be§ fruberen 3uftanbe§-c)

a. Omnes in integrum restitutiones causa cognita a praetore promittuntur, scilicet ut iustitiam earum causarum examinet, an verae sint, quarum nomine singulis subvenit. Mod. 1. 3 D. de I. I. R.

b. 1. Restitutio autem ita facienda est, ut unusquisque integrum ius suum recipiat. Itaque si in vendendo fundo circumscriptus restituetur, iubeat praetor emptorem fundum cum fructibus reddere et pretium recipere. Pau1. 1. 24. § 4 D. de minor. 4, 4.

2. Interdum autem restitutio et in rem datur minori i. e. adversus rei eius possessorem, licet cum eo non sit contractum; utputa rem a minore emisti et alii vendidisti: potest desiderare interdum adversus possessorem restitui, ne rem suam perdat vel re sua careat, et hoc vel cognitione praetoria vel, rescissa alienatione, dato in rem iudicio. Ulp. 1 . 13 § 1 eod.

3. Si minor annis vigintiquinque sine causa debitori acceptum tulerit, non solum in ipsum, sed et in fideiussores . . actio restitui debet . Gaj. 1. 27 § 2 eod.

4. Si coactus hereditatem repudiem, duplici via praetor mihi succurrit, aut utiles actiones quasi heredi dando, aut actionem metus causa praestando. Pau1. 1. 21 § 6 D. qu. met. 4, 2.

c. Qui restituitur in integrum sicut in damno morari non debet, ita nec in lucro: et ideo quidquid ad eum pervenit vel ex emptione vel ex venditione vel ex alio contractu, hoc debet restituere. Sever. 1. un. pr. C. de reputat . 2, 47. (48.)

§ 31. (§21.) IV. SicberungSmittel ber 9tecbte.

[MiiU. § 38. B. J. § 127. 132. P. § 168. 179. SchL § 95.]

I. ^n getoiffen ^atten !ann SidjerfteHung eine§ 9t. ober eine§ tunftigen 2lnfpruaje§ burd) S3ertrag (cautio) oon jemanbem erjtoungen toerben: cautiones s. stipulationes necessariae — im ©egenfafce ju ben voluntariae s. conventionales, b. i. ben auf freier tlberemiunft berubenben. 2)te 2lnorbnung unb 2Iuferlegung fold)er Kautionen ftanb nur ben BBberen 9Jtagiftraten, oorjug§toeife bem SPrdtor ju (praetoriae stipulationes), beffen (Sbift ftefyenbe %ox* mulare fiir btefelben entbielt.a) SDie Std)erbeit8letftung erfolgt enttoeber burd) nuda repromissio, b. t. SBerfj>reefjen in $orm ber stipulatio (33erbaIfaution), ober burd) SefteHung bon Silrgen (satisdatio) ober ^fanbern (9tealfaution). b)

a. Praetoriarum stipulationum tres esse videntur species: iudiciales, cautionales, communes. — §. Cautionales sunt aut, quae instar actionis habent et, ut sit nova actio, intercedunt, ut de legatis stipulationes et de tutela . . et damni infecti. — §. Et sciendum est, omnes stipulationes natura sui cautionales esse; hoc enim agitur in stipulationibus, ut quis cautior sit et securior interposita stipulatione. Ulp. 1. 1 pr. § 2. 4 D. de stip. praet. 46, 5.

b. Cautum intelligitur, sive personis sive rebus cautum sit. Pau1. 1 . 188 § 1 D. de V. S. 50, 16. n. @benfaH§ Sid)erftettung, ferner 9tealifirung (@refution) »on 9t*anfprud)en bejtoeden bie missiones in bona s. possessionem; ba§ finb bie burd) obrtgfeitlidje§ SDefret — tn§befonbere al§ 3toang§* mittel gegen contumaces — erfotgenben (Sintoeifungen in ben 33efif c be§ ganjen SBermogen§ ober etnjelner ©ad)en etne§ anberen. 35er Gingetoiefene (missus) erfjdlt burd) Sefifcergreifung blofje — reajtlid) gefd)itite — 35etentton (§ 74. IV.) befjuf§ Setoad)ung unb Seauffid)tigung, unb etn SPfanb*9t. (§ 101. In.) $gl. § 205. II. B. a.

a. Tres fere causae sunt, ex quibus in possessionem mitti solet: rei servandae causa, item legatorum servandorum gratia, et ventris nomine; damni enim infecti nomine, si non caveatur, non universorum nomine fit missio, sed rei tantum de qua damnum timetur. Ulp. 1. 1 D. qu. ex caus. in poss. 42, 4.

b. Cum bona possidere praetor permittit, . . non possidemus, sed magis custodiam rerum et observationem nobis concedit. Pomp. 1. 12 eod.

[ocr errors][ocr errors]
[ocr errors]
« PreviousContinue »