Page images
PDF
EPUB

Janétum p. 423. Marcianus L. 8. D. h. t. ubi etiam observat, dictum fanćtum elle a fagininibus herbis, quas fignum fuisse inviolabilitatis inter omnes conftat. Conf. Feft. voce Sagmina. Et hoc fenfu etiam porræ erant Janctæ , fiquidem & hasce violantibus capitale propofitum erat fupplicium : 1. 2. 3. Di ne quid in loco facro fiat. Vel sancta dicuntur, quæ per follemnes quasdam ceremonias Dis mcdioxumis dedicabantur, & hoc fenfu fola mænia ac pomeria , non item portæ , fancta habebantur, quia per has res etiam

impuræ ferri vehique folebant. IX. Ri

ix. Quories aut urbs nova exftruenda, aut tus in co

colonia condenda erat , toties conditor vel urbibus triumvir coloniæ deducendæ cinctu Gabino & exftru

ornatus, aratro aptabat æneuin vomerem , edis manibus ad- junctisque bobus, mare & femina, ipse cir. hibiti. cuin lineamen:a profunduin ducebat sulcum.

Sequebantur coloni , & exdias aratro glebas
intro vertebant. Ubi portain effe volebant
voinere exemto , atque aratro sublato ,
linquebant fpacium . Ducto fulco , cuin lo
ves illi, tum aliæ victimæ immolabanur Diis
medioxumis, & tun demnun exftruendis inu.
ris admovebantur manus . Plut. Rom. Quest.
XXIV.ég vit. Romuli p. 23. Dionyf. Hal. 1. p. 75.
Hinc in nuinis coloniarum fere femper con-
spiciuntur juncti boves, acti a viro cinctu
Gabino ornato.
() Vid. Ezech. Spanh, de

ufu

dendis

re

() Hinc urbes di&tæ ab urbo . Urbare enim

veteribus erat aratro definire : Urbum vero di. cbarur curvatura ,

quod ea in urb: conunda

non

5

ufudge proft. num. Dill. IX. p. 777. Vaillant.
de numis aneis Colon. Latini juris . Paris,
MDCXCV. fol. Adhibebantur & alia quædain
boni oninis caufla , ut Festus docet voce
Quadrata p. 389. quæ tamen, qualia fue.
rint, hodie vix conftat. Jam vero ex his fa-
cile reddideris rationem , cur inænia ,
auten portæ , fancta visa fint. Ex enim auf.
picato non signabantur aratro, quia per illas
cadavera aliaque impura evehenda erant: &
hinc quoque sacræ hoc quidem fenfu non
videbantur. Plutarch. Quaft. Rom. XXVI.
X. Perfećta monia eriam dedicare solle-

X. Dedi.
mniter folebart. Idque adparet ex Inscriptio- catio mę-
ne apud Gruter. p. ccxvi, 2. COLONIA niunia,
AUGUSTA VERONA NOVA GALLIE-
NIANA VALERIANO II. ET LUCILLO
COSS. MURI VERONENSIUM FABRI.
CATI EX DIE III. NON. APRILIUM ,
DEDICATI PRID. NON. DECEMBRIS.
Facta ergo hac dedicatione sancta habeban-
tur moenia , atque hinc nec refici poterant
line Principum , tamquam Pontificum Maxi-
moru:n, auctoritate, nec quidquam iis super-
imponi. L. 8. 9. 2. L. 9. S.fin. D. h.t.
XI. Si vero paullo accuratius rein conside

XI. Cur res, facile adpörebit, non aliain ob cauffain langitas hac fančtitatis opinione imbutos effe homines, moenia nisi ut cives pro moenibus, tamquam pro re bus ?

sancta

adhiberi confueverat . Varro de Lingua Lato
IV, 32. p. 24. Pompon. L. 239. S. 6. D. de
verbo fignif. Conf. Jac. Rævard. conje&taro llo
7. p. 49.

quotuo

commu

sancta Diisque dedicata tanto fortius pugnarent. Idque etiain observat M. Terentius Vare

ro apud Plutarch. Quaft. Rom. XXVII. XII. Res

XII. Res humani juris iterum vel in NULhumani LIUS, vel in PRIVATORUM quorundam juris

erant PATRIMONIO . In nullius patrimoplices ?

nio erant res communes publica, (g) univerfitatis, & quæ natoli nullius effe di

cebatur, hereditas jacens. XIII. Res

XIII. COMMUNES , veteribus dictæ etnes , vel iam PUBLICÆ habebantur, quarum domipublicæ . nium nemo ila poterat occupare , ut exclu:

deret alios. Talis erant aer, aqua profluens,
mare, ejusque littora . Unde Virg. Æneid.
VII, v. 2 29.

Litiufque rogamus
Innocuum , ego cun&tis auramque undama

que patentem.
Et Prudent. adv. Symmachum II, v. 798.

Nüc adfunt homini dara munera legibus isdě,
Queis conceffa femel: fons liquitur, amnis

inundat,
Velivolüraribus mure finditur,influit imber,
Aura volat tenuis, vegetatur mobilis aer.

[ocr errors]

patet ,

(8) Tribonianus princ. Inft. h. t. res communes 2 publicis fejungit : quidam veterum jureconfultorum communia & publica pro iisdem habebant , ut vel ex Marciano L. 2. D. de rerum divif.

ubi res publicæ omnitcuntur. Pari quoque fenfu veteres res communes & publicas vocaffe, luculenter oftendit Ger. Nood. Probabil. 1, 7. p. 10. fequ. Licet itaque hic, ubi Antiquitates tradimus , loqui cum veteribus , sentire alias cum Justiniano, cujus doctrinam alibi fulius arque accuratius exposuimus.

[ocr errors][ocr errors][merged small]

Et res natura fit publica promtaque cunītis,
Dum fervant elementa fuum famulantia

curfum.
Idem existimandum de fluminibus, portu-
bus, ripis, quæ & ipsa eatenus communia vel
publica habebantur, ut liceret in iis piscari,
alligare naves, aliaque hujusmodi facere. Sed
ea oinnia de innoxió usu intelligenda, neque
co extendenda sunt, ut in mare, Aumina, por-
tus, nullum fuisse principum vel reip. impe-
rium existimemus . Alia omnia oftendit Jac.
Gothofredus Difert. de Imperio maris , quæ
cuin aliis ejus opusculis juridicis , politicis,
historicis, criticis prodiit Genev. MDLIV. 40.
Nota illa Oppiani Halieut. III. v. 4. fequ. ubi
poeta ad Antoninum Caracallam :

Σούς και γαρ υπό σκήπτροισι θάλαλλα
Ελλάται και φύλα σοσιδαωνος ναύλων. .
.- Tuis enim fub fceptris mare
Volvitur, greges Neptuni incolarum.

Idem de jure piscandi ftatuendum eft. Tan-
tum enim abeft, ut illud semper commune fue-
rit, dominioque exemtum , ut potius, qui lon-
go tempore in diverticulo fluminis folus pi-
Icatus fuerat , pofíet alios ab eo jure exclu-
dere. L. 7. D. de diverso do temp. prafor.

XIV. Cur XIV. Ceterum eas res communes & publi

ejusmodi cas dixere veteres ex fententia Stoicorum, res jurequorum principia jureconsultis fere omnibus consulti trant in deliciis. Stoicos enim veluti regnum publicas quoddam generis humani vel universalem om- & comjuin Deorum hominumque rempublicam fta- munes • tuifle, nemo ignorat, idque luculenter docent Cicero de Finib. III, 19. feq. M. Antonin. eis

EAN TOY

[ocr errors]

tautóv II, 16. 111, 11, IV, 3. VI, 44. XII, 36. Are rian. Disert. Epiltet. I, 12,111, 24. Senec. de, Ben nef. IV, 28. Addantur Thom. Gataker, Adnot, ad M. Anton. p. 75. Thom. Stanley. Hift. Philos. Part.VII. P. 1. Cap. 13.p. 614. Quum ergo etiam jureconsulti hanc philofophiam sequerentur, duplicemque adeò fibi conciperent rempublicam, inajorem unam , quæ erat omnium Deorum hominumque , alteram minorem , uniuscujusque populi aut civitatis ; consequens erat, ut & bona, five publica, five cominunia dupliciter acciperent, nonnullaque omni jure ; alia tantum jure gentium communia adpellarent, quæ tamen in jure civili Romanorum eflent in reipublicæ dominio. Quæ omnia tam præclare explicantur ab humaniffimo ju. reconfulto, Gerardo Noodio, Probabil. 1, 7.

p. 21. feq. ut otium nobis feciffe videatur. XV. Res

XV. Res UNIVERSITATIS erant , quauniverli.

rum dominium univerfitas, usum singuli ex universitate habebant, ut ftadia, theatra, balnea, curiæ. S. 6. Inft. h. t. Universitas vero vocabatur unaquxque civilis societas , excepta familia liberaque republica. Adeoque omnes btwear & societates, omnes tribus, omnia corpora opificuin universitaies erant. Huber, Prslelt

. ad Inft. II, 8. Poltquam vero in monarchiam degeneraverat respublica, invisæ fuerunt principibus omnes sodaluates & étaveia, nec aliæ jus universitatis , arcæ communis, & collegii habebant, quam quæ fingulari Principum privilegio erant munitæ . Quare non raro in Inscriptionibus legimus ; Q.E.S. C. L. Quibus ex sc. coire licet, vel funilia. Vida

tacis.

« PreviousContinue »