Page images
PDF
EPUB

XIX. Nec certior auctor eft codicis Hermo- XIX. Cogeniani. Eugenio Hermogeniano, qui tefte

dex Hero Baronio, sub Diocletiano, Præfectus præto- nus.

inogenia. rio fuit, atque ad senatum retulit de perfequutione Chriftianorum , hanc compilationem tribuit Pancirollus de clar. leg. Interprer. 1, 65. Alii Hermogenianum jureconsultum auctorem fuisse conjiciunt , quem sub Constantino M. e. jusque liberis floruisse, erudite deinonstrat.Æg. Menag. Amen. Jur. XI. Conf. Jac. Gothofred. Prolegom. Cod. Theod. 1. p. 183. seq. Reines. Epifto ad Rupert. LXIX. p. 640. Constitutiones vero principum , quorum Gregorianus rationen habuerat, in Hermogeni ano etiam codice fuiffe recte existimat Jac. Gothofredus , fed ita , ut in nonnullis inter se diflenserint. Quamvis vero de dissensu eorum res certa fit, neque dubitare nos ea de re patiatur Auctor Collationis leo gum Mosaicarum doo Rom. VI, 5. qui unam eandemque Diocletiani & Maximiani Constitutionem in utroque codice, eft aliis tamen diebus do confulibus lectam , teftatur ; nihil tamen est, quo certo demonstres, Hermnogenianum etiam ab Hadriani temporibus aufpicatum fuifle. In fragınentis fane illius non nifi Diocletiani & Maxiiniani Constitutiones occurrunt, fi a tri

bus

etiamnum exstant legimus constituciones Ana tonini Caracallæ & Severi, Alexandri, Gordiani, Philipporum , Valeriani & Gallieni Cari & Numeriani, immo & Diocleciani : Maximiani . Ex quo paret , errare virum summum, Ja. Cujacium, dum in princ. paratitl.

Codicis Gregorianum codicem in Valeriani & Gallieni Conflitutionibus defuiffe exiftimat.

bus primis discesseris, quæ Aurelio () nescio cui tribuuntur. Sed quum hanc inscriptionem finceram haud esse, vel primo intuitu pateat, nec ratio ulla adpareat, cur poft Gregorianum actum agere voluerit Hermogenianus, non præter rem suspicari mihi videor, Codicem Hermogenianum non nifi fupplementum Gregoriani fuiffe , adeoque præter ea , quæ Gregorius omiserat, fuperiorum principum refcripta Diocletiani folum & Maximiani, ut & ejus fuccefforum Constitutiones complexuin effe, ufque ad annum Christi CCCXII. (2)

XX. ) Nemo veterum Imperatorum solo Aurelii

nomine dictus eft. Unde adparer Infcriptionem harum constitutionum minus effe finceram. Sed certum eft, has quoque constituciones aut Dio. cleriani aur Maximiani esse. Nam prior C. AURELIUS VALERIUS DIOCLETIANUS vocatur in marmoribus apud Gruterum Infcrio pt. p. CCLXXIX. MLXXIX. Pofterior vero M.' AURELIUS VALERIUS MAXIMIA. NUS dicitur non folum in nummis , fed & inscriptionibus apud Gruter. p. CLIX. CCLXXIX. Accedit, quod hæc conftitutionum fragmenta in subscriptione habeant Sirmiun ex qua Pannoniæ urbe quamplurimas horum Imperatorum Conftitutiones cmanaffe patet ex L.19. L. 24. L. 25. C. de tranfuet. aliisque pluri

mis. Vid. Schulting. Jurispr. Antejuft. p. 709. (2) In Codice Justinianeo conftitutiones quædam

occurrunt, poft Diocletianum fcriptæ, & anteriore camen epocha Codicis TheodoGiani, qua. Jis est L. 2lt. C. det stor. & curat. qui fatis non ded. edita anno CCCVI. & L.I.C.de feriis priore illa paullulum antiquior. Hæ, quum ex Codice Theodosiano defumtz non fint, procul du

ratorum

XX. Uterque collector profano deorumt XX. Cur cultoi addi&tus fuiffe videtur Gothofredo, De

hi Impe Hermogeniano fane jureconsulto contra Jo. gentiliú Bertrandum id demonftrarunt Ægid. Menag.

constitu.

tiones Amoenit. jur. civ. XI. & Guil. Grot.Vit.Jurecons.

college ver. II, 12.p. 178. Nec a veritate abludere vi- rinta detur fententia Gothofredi, qui hos Auctores ideo tantam operam in colligendis vetuftiorum Principum epistolis poluiffe exiftimat, ut veteris jurisprudentiæ anteconftantinianæ, quæ tum Conftantini M. & successorum conftitutionibus quotidie evertebatur , faciem pofteritati contemplandam fifterent.

XXI. Periit uterque codex , præter fra- XXI. Coo gmenta, quæ initio Jac. Sichardus edidit cum dicis u

triufque Codice Theodofi ano Bafiles MDXXVIII. fol. de

fragmeninde Petrus Gregorius Tholofanus Lugduni ta. MDLXVI. & Jacobus Cujacius Colon. Allobr. MDLXXXVI. & eodem anno Parisiiis. Noviffua abfolutiffimaque editio eft Antonii Schultingii, cujus fimul annotationibus illustrata utriusque Codicis fragmenta prodierunt in Jurisprudentia vetere ante juftinianea p. 683. feq. Lugd. Bat. MDCCXVII, 40.

XXII. Quum vero hi codices & privatim XXII.Cocollecti eflent , & gentilium tantum Impera- dex Theo. torum rescripta complecterentur : Christiano- dofianus . rum quoque imperatorum a Conftantino M. usque ad fuam ætatem constitutiones in va

ftum

bio ex alterutro horum codicum in corpus Judi-
nianeum migrarunc. Adeoque probabile eft,

Hermogenianum faltim Codicem pertigiffe ad annun CCCVI. Schulting. ibid.,

Aum fatis opus collegit THEODOSIUS JONIOR Imp. circa annum ccccXXXVIII Gothof. Proleg. cap. 1. n. 111. Unde etiam hic Codex in: fcribitur Nova leges legitimorum Principum : itemque Codex Theodosi anus. (a) Isidor. Orig. V, 1. p.925. Jac. Gothofr. Prolegom. Ad cod. Theod. 1. do 11. Exftat etiamnuin hic codex, qui post Sichardi , Tilii, Cujacii, Puteani , Pithoi & Sirmondi curas luculento commentario Jac. Gothofredi, illustratus prodiit

Lug. clo. Iɔ CLXVIII. fol. Tom. VI. XXIII. : XXIII, Nec tamen hic Theodofianus et. Nævi hu- iam codex fine nævis eft, quos accurate rejus codi- cenfet Gothofred. Proleg. 11. p. 187. Immo nec cis

integer fatis ad nos pervenit. Nam CCCXX. circiter constitutiones occurrunt in Codice Juftinianeo , quas in Theodosiano fruftra qua fiveris, quarumque indicem confecit Anton. Marvilius , editioni Gothofred. subjectum sub titulo Supplementi Codicis Theodofi ani, poft Glossariuin noiniciun.

XXIV.

(a) Cum hoc Theodofiano Codice cave confun

das Alarici Gothorum Regis Codicem, Aniani opera compilacum ex particulis codicis Theodosiani, Gregoriani, Hermogeniani , itemque ex inftitutionibus Caji , fententiis Pauli & Corpore, Ulpiani, hinc inde tamen interpolaris manių ejusdem Aniani. Nam & hæc farrago fæpe Codicis Theodofi ani vel legis Romane nomine laudacur a medii ævi Scriptoribus. Oi. selius Prolog.ad Caji Inft. Jac. Sirmond. Queft. tripl. ad calcem Var. Opul.tom. III. Jac. Gothofred. Proleg. Cod. Theodos. v. Card. du Fresne Gloffar, Lat. voce Lex Romana Tom. II, p. 269.

felix quoque

XXIV. Adjiciuntur etiam Codici Theodo- xxty; fiano conftitutiones novella Theodofii, Va-Noveliz

illi adje lentiniani III. Marciani, Majorani , Severi az. & Anthemii a Pichæo primum vulgatæ Page rif. MDXXX).

XXV. Quuin ergo nemo ante hæc tempo- XXV.Colm ra legibus compilatis fecisset operæ pretium , le&io Ju

ftinian. jurifprudentiaque effet άν άχθος καμήλων Homão, multorum camelorum onus , ut lepide ait Eunapius Vit. Ædefi i p. 32, factum est, ut Juftinianus Imp. de nova universi juris collectione cogitare coeperit, laudandus sane hoc nomine , quod dignum persona inperioque fuo cepit confilium , eo, quod opus a multis ante se fruftra tentatum perfecit , fed a multis reprehenfus , quod non prudentius hoc negotiuin conficien. dum curavit, & in eo infelicissimus, quod in ea incidit tempora, quibus ob gliscentem barbariem vix licebat orbi litterario magnum quid atque excellens a jureconsultis ejus ætatis exspectare.

XXVI. Eft hic princeps ancipitis admo- XXVI. dum famæ, &, fi ejus ingenium noveris, lau- Hujus dibus, quas ei vulgus jureconsultorum ad- Imperametitur , vix dignus . Fuit sane varius in nius. omni genere vitæ, Cleri pariter ac Theodo

mulieris scenicæ , quam uxorem duxe. rat, ludibrium, ad evertendas pretio leges paraçisfimus, a prudentia denique legislatoria parum infructus, fi incorrupta fides Procopii in Anecdocis a Nic. Alemanno vulgatis, cui nefcio an ab Eichelio, Gabriele Triyorio, aliisque satisfacium fit.

XXVII.

IX,

« PreviousContinue »