Page images
PDF

verum Prisco visum, eum puberem esse, in quem utrumque concurrit, et habitus corporis et numerus annorum. Ulp.XI. 28.

2. Nostra autem maiestas dignum esse castitate temporum nostrorum bene putavit, quod in feminis et antiquis impudicum esse visum est, i. e. inspectionem habitudinis corporis, hoc etiam in masculos extendere: et ideo sancta constitutione promulgata pubertatem in masculis post quartum decimum annum completum ilico initium accipere disposuimus, antiquitatis normam in femininis personis bene positam suo ordine relinquentes, ut post duodecimum annum completum viripotentes esse credantur. pr. I. quib. mod. tut. 1, 22. b. 1. In negotiis contrahendis alia causa habita est furiosorum, alia eorum qui fari possunt, quamvis actum rei non intelligerent: nam furiosus nullum negotium contrahere potest, pupillus omnia tutore auctore agere potest, Pau1. 1. 5 D. de R. J. 50, 17.

2. Pupillus . . . alium sibi obligare etiam sine tutoris auctoritate potest . — infans et qui infanti proximus est, non multum a furioso differt, quia huius aetatis pupilli nullum intellectum habent. Gaj. III. § 107. 109.

3. Pupillus licet ex quo fari coeperit, recte stipulari potest, tamen si in parentis potestate est, ne auctore quidem patre obligatur. Id. 1. 141 § 2 D. de V. O. 45, 1.

4. — pupillis . . meliorem condicionem suam facere etiam sine tutoris auctoritate concessum est. §. Itaque si debitor pecuniam pupillo solvat, facit quidem pecuniam pupilli, sed ipse non liberatur, quia nullam obligationem pupillus sine tutoris auctoritate dissolvere potest . ., sed tamen si ex ea pecunia locupletior factus sit et adhuc petat, per exceptionem doli summoveri potest. Gaj. II. § 83. 84.

c 1. Pupillum, qui proximus pubertati sit, capacem esse et furandi et iniuriae faciendae. Id. 1. 111 pr. D. de R. J.

2. Iulianus saepissime scripsit, doli pupillos, qui prope pubertatem sunt, capaces esse. Ulp. 1. 4 § 26 D. de doli exc. 44, 4.

II. Maior aetas (23ott* ober ©rofjjdfjrigfeit), eintretenb mit bem ooHenbeten 25. Seben§jabre; fjienadt) roerben bie puberes eingeteilt in maiores unb minores XXV annis (2SoH* ober ©rofjjdfjrige unb 9Jlinberjdr/rige). SDtefe 2llter§grenje erlangte erft feit ber 1. Plaetoria (§ 30. III. a.) juriftifdje Sebeutung — aetas legitima; uber bie baran fid) inityfenbe Sturatel ber SRinberjdbrigen: § 67. II . b. 2Me ^anblung§fdfjtgfeit ber s2Rinberjdbrigen ift nur fjinfid)tliefj ber gufjrung bon ^rojeffen (litis curator) unb, fatt§ fie unter ^uratel ftefjen, aud) fjtnfid)tlid) ber 23erduf5erung§gefd)dfte befdjrdnft; bagegen tbnnen fie fid) ftet§ gultig — blofj nad) ius civile?? — berj)flidjten, ba bte Gtngefjung bon SSerbinblidifeiten nidjt einmat eigene§ 23ermogen bgl. (§ 50. III. b.), ruel roentger felbftdnbige§ SBerfiigung§*9t. uber

[ocr errors]
[ocr errors]

a. Sed impuberes quidem in tutela esse, omnium civitatum iure contingit: quia id naturali rationi conveniens est, ut is, qui perfectae aetatis non sit, alterius tutela regatur. Gaj. I . § 189.

b. 1. Tutela est, ut Servius definit, vis ac potestas in capite libero ad tuendum eum, qui propter aetatem sua sponte se defendere nequit, iure civili data ac permissa. Pau1. 1. 1 pr. D. de tut. 26, 1.

2. — constabat, ex moribus populi Romani primum iuxta parentes locum tenere pupillos debere, fidei tutelaeque nostrae creditos. Gel1. V. 13.

c. — et tutelam et curam placuit publicum munus esse. pr. I . de excus. 1, 25.

d. — plerumque ubi successionis est emolumentum, ibi et tutelae onus esse debet. tit. I . de leg. patron. 1, 17.

II . SDie SBormunbfdjaft teilt fid) in bie Tutela uber impuberes unb mulieres unb bie Cura iiber puberes; nur ber erfteren hxnr in dlterer 3^it ber ertodlmte jjrtoatred)tlid)e Gfjarafter eigen. 35ie toid)tigften Unterfd)iebe jtoifefjen ber tutela unb cura finb folgenbe: SDer £utor oertritt ftet§ bie gefamte bermogenSred)tlid)e ^erfonlidifeit be§ Seoormunbeten, — ein $urator fann audj fiir eine einjelne 9t* fjanblung, fotoie ein einjelne§ 23erm6gen§t>erfjdltnt§ befteHt toerben; bem Xutox liegt oor aHem bie @rgdnjung ber mangelfjaften §anb* imtg§fdfjigfeit be§ Sebormunbeten ob, — ber Surator t)at e§ toefentlid) nur mit ber 23erm6gen§bertoaltung (gestio) ju tfjun. gerner: bie 5Dtittoirfung bet ber Gingefjung bon 9i*gefd)dften beftefjt beim %utox in ber auctoritatis interpositio, fie befd)rdnft fid) beim Surator auf blofjen consensus. (§ 151. II.)

a. Tutores constituuntur tam masculis quam feminis; sed masculis quidem impuberibus dumtaxat propter aetatis infirmitatem; feminis autem tam impuberibus quam puberibus et propter sexus infirmitatem et propter forensium rerum ignorantiam. Ulp. XI. 1.

b. Certae autem rei vel causae tutor dari non potest, quia

personae non causae vel rei datur. Datus autem

tutor ad universum patrimonium datus esse creditur. — § 4 I. qui dari tut. 1, 14. § 17 I. de excus. 1, 25.

c. Curator et ad certam causam dari potest. § 2I. de cur. 1, 23.

B. Tutela impuberum. §63. (§53.) a. g-dfjtgfeit jur SBormunbfd)aft. @Eeufationen.

[Miil1. §173. B. II. §45. P. §301. K. § 258. Ku. I. § 422. 423. II. 392. .

D. § 113.]

I. 25kS bie ^dfjigfeit jur Ubernabme ber ^ormunbfd)aft an* betrifft, fo toar a. in dlterer 3eit, fo lange bte SCutel nod? ein 5Pribat*9t. be§ 2utor toar, ein-sig Gibitdt unb mannlid)e§ ©efdfjled)t erforberliet); bei tnbibibuetter Unfdf)igfeit jur giifjrung ber 23ormunb* fd)aft (toegen unreifen 2llter§, leiblid)er ©ebredjen, ©etftesfranffjeit) fonnte ber Serufene biefelbe ablef)nen, unb e§ tourbe an feiner Stefle ein @rfa$oormunb befteHt. b. 9fad) fpdterem unb ^ufl- 91 fino abfolut unfdfjig: 1. impuberes unb minores; 2. muti, surdi, furiosi; 3. Solbaten, Sifdf>ofe unb -BWnd)e; — relatiti unfdfjtg: ©Idubiger unb Sd)ulbner be§ ^uptflen.

a. 1. In servili condicione constitutum tutorem vel curatorem dari non posse, nullam habet iuris dubitationem. Dioc1. 1. 7 C. qui dare tut. 5, 34.

2. Dari autem potest tutor non solum paterfamilias sed etiam filiusfamilias. — Sed et servus proprius testamento cum libertate recte tutor dari potest. pr. §1I. eod. 1, 14.

3. Tutela virile officium est. Gaj. 1. 16 pr. D. de tut . 26, 1.

4. Feminae tutores dari non possunt, quia id munus masculorum est, nisi a principe filiorum tutelam specialiter postulent. Nerat . 1. 18 eod.

5. Mulieres etiam nos tutelae munus subire prohibemus, nisi mater vel avia sit. His enim solis secundum hereditatis ordinem etiam tutelam subire permittimus, si apud acta et secundis nuptiis et beneficio SC. Velleiani renuntiaverint. Nov. 118. c. 5.

6. Complura senatusconsulta facta sunt, ut in locum furiosi et muti et surdi tutoris alii tutores dentur. Pau1. 1 . 17 D. de tut.

b. Minores autem XXV annis olim quidem excusabantur: a nostra autem constitutione prohibentur ad tutelam vel curam adspirare, adeo ut nec excusatione opus fiat; qua constitutione cavetur, ut nec pupillus ad legitimam tutelam vocetur nec adultus, cum erat incivile eos, qui alieno auxilio in rebus suis administrandis egere noscuntur et sub aliis reguntur, aliorum tutelam vel curam subire. § 13 I. de excus. 1, 25.

II. 2Ber jur SBormunbfdfiaft fdfjig ift, barf fie — abgefefjen bon ben teftamentarifd)en 2attoren tm flaffifd)en 9i.? (§ 65. b. 3.) — nur au§ gefefclid) beftimmten ©riinben ablebnen. a. SDie§ finb bte excusationes tutorum, toelcfje tetl§ oon ber ^fliet/t jur itbernafjme etner 23ormunbfd)aft, teif§ bon ber berett§ ubernommenen SBormunb* fd)aft befreien: batjin gefjoren j. S. tranfl)eit unb ©ebredjen, fjofje§ 2llter, amtlid)e Stettung ober getoiffer Seruf, 23ertoaltung breter 23ormunbfdjaften, 3—5 eigene tftnber. (pr. § 1 I. de excusat.) 2)a§ 3ufammentreffen mefjrerer unooHftdnbiger @Eeufation§griinbe getodf)rt regetmdfjtg feine 33efreiung. b. ®ie @Eeufation mufj burd) red)tjeitige§ ©efucfj geltenb gemad)t unb genefjmigt toerben, fonft

« PreviousContinue »