Page images
PDF

minium in fundo habet, id tradendo transfert; si nil iuris habuit, ad eum, qui accepit nihil transfert. Quodsi autem dominium transfertur, tale transfertur, quale fuit apud eum, qui tradidit i. e. cum oneribus rei traditae inhaerentibus 1). Si vero auctor rei traditae dominium non habuit, accipiens bonae fidei possessor saepissime usucapiendo rei dominus fit.

§. 348. Traditione quoque acquirere videntur usufructuarius et colonus fructus, quos ex re aliena perceptione suos faciunt, quoniam ex voluntate domini possessionem eorum apprehendunt. Emphyteutae fructus fiunt, simul atque a fundo separati sunt, nam eos lucrari debet et iam pendentes possidet 2).

§. 349. Ad bonae fidei possessorem quoque fructus pertinent, quoquo modo a solo separati: nam siquis a non domino, quem dominum esse crediderit, bona fide fundum emerit vel ex dona tione aliave iusta causa aeque bona fide acceperit; naturali ratione placuit, fructus quos percepit, eius esse pro cultura et cura. Sed si dominus postea supervenerit, et fundum vindicet, exstantes fructus restituere debet, de consumptis vero conveniri non potest8).

TIT. V. DE USUCAPIONIBUS ET PR.ESCRIPTIONIBUS ♦).

§. 350. Vidimus hucusque, quibus modis iure gentium aut naturali ratione dominium acquiramus 5): iam de acquisitionibus iure civili introductis dispiciendum est6). Acquiritur autem hoc iure dominium usucapione seu praescriptione. Est usucapio adiectio dominii per continuationem possessionis temporis lege definiti7). Introducta est bono publico, ne scilicet quarumdam rerum diu et fere semper incerta dominia essent: cum iam sufficiat dominis ad inquirendas res suas statuti temporis spatium 8).

§- 351. Usucapionem ex iure civili antiquissimo Romanorum originem duxisse iam supra (§. 314) diximus, i. e. lege xn Tabularum, qua constitutum erat, ut is, qui rem mobilem per annum, rem soli per biennium in bonis habuisset, per hunc usum, seu per hanc possessionem, eas ex iure Quiritium sibi acquireret 1), qua usucapione et is, qui bona fide rem a non domino traditam habebat, dominium nancisci potuit2). Postea imperatores iis, qui praedia provincialia, in quibus civile dominium acquirere non poterant, per longum tempus possidebant, exceptionem (et replicationem) vel praescriptionem longi temporis, vel longae possessio nis dedisse videntur, eo quidem consilio, ut eiusmodi possessores sese contra quemvis extraneum tuerentur. Quod ius etiam in mobilibus rebus obtinuit, maxime per Divi Magni Antonini res cripta 3). Per constitutiones principum quoque certum temporis spatium 4) est definitum, quo peracto praescriptioni locus esse po test. Ita hac longi temporis praescriptione iis, qui vindicare res suas volebant, nec usucapionis auxilio uti poterant, satisfactum est; sed omne ius huius praescriptionis aequitate magis consistebaf, cum usucapio ad strictam iuris civilis normam procederet.

1) Ulp. in fr. 20. pr. et §. 1. D. h. t. (41, 1). Nemo plus iuris in afium tranaferre potest, quam ipse habet. fr. 54. D. 50, 17 (de reg. iur.).

2) §.36. I. h. t. fr.25. §.1. D.22, 1 (deusuris). fr. 6. D. 39, 5 (de donat.).

3) Qua ratione bon:u fidei possessor fructus suos faeiat, multum disputant interpretes, ob iuris loca inter se pugnantia. Cfr. §. 35. I. h. t. fr. 25. §. 1. fr. 45. D. 22, 1 (de usuris). fr. 48. pr. §. 1. D. h. t.

4) Inst. 2,6. D.41, 3 (de usurpat. et usucap.). Cod.7, 26—40. Ulp.XIX.8. Gai. 2. §. 42.

5) §. 11, I. 2, 1 (de R. D.).

6) §. 5. I. 2, 5 (de usu et habit.). Gai. 2. §. 65. 66. 19. 73. 79.

7) Verba Pauli in fr. 3. D. h. t.

8) Gai. 2. §. 44. et in fr. 1. D. h. t.

§.352. Iustinianus denique, cum sustulisset discrimen inter ius Quiritium et reliquas dominii formas, etiam usucapionem et longi temporis praescriptionem mutavit, (Cod. Lib. VII. Tit. 31.) statuens: ut, quicunque rem mobilem per triennium, immobilem autem inter praesentes per decem, inter absentes per viginti annos, ex iusta causa et bona fide continue possedisset, post hoc temporis spatium rei dominium acquireret.

Cum vero non in omnibus casibus, veluti, ubi iusta possessionis causa aberat, vel si res excepta esset, tali modo per usucapio nem, vel longi temporis praescriptionem acquisitio locum haberet; generaliter insuper Iustinianus sancivit: ut ei, qui rem, quam dominus propter triginta vel quadraginta annorum praescriptionem vindicare non posset, per tantum temporis spatium possedisset, si bona fide initio illam tenuerit, etiamsi nullam iustam causam ha buisset, propter hanc possessionem continuatam, rei dominium et vindicatio competeret. Hinc factum est, ut hodie de prcescriptionibus acquisitivis loquamur, distinguentes ordinariam i. e. usuca pionem et longi temporis prcescriptionem, et extraordipariam seu prcescriptionem longissimi temporis.

1) Cicero pro Csecina c. 19. Topic. c. 4. Ulp. XIX. §. 8. Gai. 2. §. 42. Vide supra §. 314.

2) Gai. 2. §. 43. 44. 3) Fr. 9. D. 44, 3 (de diversis temp. praescr.).

4) Fr. 76. §.1. D. 18, 1 (de contrah. emt.). §. 7. I. h. t. Pauli reo. sent. V. 2. §. 3—5. Vetustissima mentio praescriptionis decem annorum extat in Vaticanis fragmentis §. 7. Eam Graecse oiiginis habet Vnterholzner, Verjiihrung t. 1. p. 45. ob locum Isocratis in Archidam. c. 9.

§. 353. Quicunque secundum haec rem usucapere vel longo tempore acquirere vult, per tempus lege definitum eam possidere debet: postquam ex iusta causa seu iusto titulo et bona fide possidere coepit1). Iustus autem titulus adest, si quis ex causa possessionem acquisierit, per quam rei dominium adeptus esset, nisi vitium aliquod irrepsisset (quare hodie titulus definitur causa ad transferendum dominium habilis vel negotium dominii translativum sed inefficax); veluti si quis rem a non domino emerit et traditam acceperit, cum cum dominum putaret.

§. 354. Iusti autem tituli sunt, si quis pro emptore, pro donato, pro herede, pro legato, pro dote, pro soluto aut pro derelicto rem possederit2). Item et qui pro suo possedit, usucapit, veluti qui rem a non domino, quem dominum esse credidit, derelictam occupavit, item qui fructus rei emptae percepit3).

§.355. Error causae falsae usucapionem non parit, veluti si quis cum non emerit, emisse se existimans, possideat, vel cum ei donatum non fuerit, quasi ex donatione possideat4). Nil tamen obstat, quominus is usucapiat, qui cum iustam causam possidendi habeat, ex alia causa se possidere per errorem putat5). Sed et illud receptum est, posse pro suo usucapere eum, qui false existimaverit, se ex iuxta causa possidere, dummodo prohabilis error ei prosit; veluti si procurator, cui emendam rem aliquis mandavit, persuaserit ei, se emisse, atque ita tradiderit: nam facti alieni ignorantia probabilis error est6).

§. 356. Bonae fidei possessor est, qui iusto errore ductus, sese dominum rei factum esse, existimavit, veluti quod ignoravit, rem alienam esse, aut quod putavit, eum, qui vendidit, ius vendendi haberc 7). Qui in iure erravit, in bona fide non esse videtur, cum iuris ignorantia non prosit acquirere volentibus8). Nccessaria autem est bona fides initio possessionis 9). Mala fides su- perveniens usucapienti non nocet10). Qui tamen pro emptore usucapere velit, et bona fide emisse debet et possessionem bona fide adeptus esse 11). Diversitatis ratio est, quod in caeteris causis solutionis tempus inspicitur, in emptionis causa et contractus tempus et id, quo solvitur.

1) Pr. I. h. t. 2) D. 41, 4—10. Cod. 8, 26—30.

3) Fr. 2. 4. §. 1. 2. fr. 5. D. 41, 10 (pro suo).

4) §. 11. I. h. t. fr. 27. D. eod.

5) Fr. 31. §. 6. fr. 44. §. 4. D. h. t. fr. 3. D. 41, 10 (pro suo).

6) Neratius in fr. 5. §. 1. D. 41, 10 (tit. oit.). ir. 11. D. 41, 4 (pro emt.).

7) Modestinus in fr. 109. D. 50, 16 (de V. S.).

8) Fr. 31. pr. fr. 32. §.1. D. h. t.

9) Fr. 15. §. 3. fr. 44. §. 1. 4. D. h. t.

10) Fr. 43. pr. D. h. t. c. un. in med. C. 7, 31 (do usuoap. transf.)\

11) Fr. 2. pr. in f. D. 41, 4 (pro emptore). fr. 48. D. 41, 3 (h. t.).

§. 357. Tempus usucapionis vel longi temporis praescriptionis, in rebus mobilibus est trium, in rebus soli decem annorum inter praesentes, viginti inter absentes 1). Si quis partim inter absentes possederit, partim inter praesentes, haec computatio fit, ut duo anni inter absentes pro uno anno inter praesentes accipiantur 2).

Absentes sunt, qui in diversis provinciis domicilium habent. In usucapionis tempore metiendo ultimus dies cofptus habctur pro impleto3). Inde fit, ut, etiam si minimo momento novissimi diei possessa sit res, nihilominus impleatur usucapio, nec totus dies exigatur ad implendum legitimum tempus.

§.358. Neque tamen necessarium est, ut usucapiens per omne tempus ipse rem possederit; nam temporis accessio novissimo iure locum habet in usucapione, ita ut possessio defuncti heredi, et auctoris sequenti rei possessorivadiungatur4); uterque autem in eiusmodi causa civiliter possidere rem debet. Heres tamen nihilominus, quoniam una cum defuncto persona esse censetur, etiam usucapere ex sua defunctique possessione potest, si defunctus tantum bonum initium habuit i.e. si bonafide possidere coeperat 5).

§. 359. Usucapi autem vel longo tempore nobis acquiri non possunt res furtivae et vi possessae. Furtiva habetur omnis res mobilis aliena, mala fide alienata. Quod autem dictum est furtivarum rerum et vi possessarum usucapionem per leges prohibitam esse, non eo pertinet, ut ne ipse fur, quive per vim possidet, usucapere possit, nam his alia ratione usucapio non competit, quia scilicet mala fide possident; sed ne ullus alius, quamvis ab eis bona fide emerit vel ex alia causa acceperit, usucapiendi ius habeat. Dnde in rebus mobilibus non facile procedit, ut bonae fidei possessori usucapio competat: nam qui alienam rem sciens vendidit vel ex alia causa tradidit, furtum eius committit. Sed tamen id aliquando aliter se habet; nam si heres rem de functo commodatam, aut locatam vel apud eum depositam, existimans eam esse hereditariam, bona fide accipienti vendiderit, aut donaverit aut dotis nomine dederit, quin is, qui acccperit, usucapere possit, dubium non est, quippe cum ea res in furti vitium non ceciderit, cum utique heres, qui bona fide illam tanquam suam alienaverit, furtum non committat1).

1) C. un. C. 7, 31 (de usucap. transf.). o. 12. C. 7, 33 (h. t.).

2) Nov. 119. o. 8.

3) Fr. 6. 7. D. h. t. fr. 15. pr. D. 44, 3 (de div. temp. praescr.).

4) §. 12. 13. I. h. t. fr. 13. §. 1—13. D. 41, 2 (de aeq. vel amitt.

5) §. 12. I. h. t. '___

poss.). 1) §. 3. 4. I. h. t. Gai. 2. §. 49. 50. 2) §. 8. I. ib.

[graphic]

Si immobilis res aliena ab extraneo fraudulenter alienata fuerit, nesciente domino, ex nova Iustiniani constitutione (Nov. 119. c. 7.) usucapio locum non habet.

Vitio rei purgato rerum furtivarum vcl vi possessarum usucapio procedit, h. e. quando in domini potestatem reversae sunt2).

§. 360. Usucapi deinde res non possunt, quarum alienatio lege est prohibita, veluti res dotales, quas maritus iniuste alienavit3), velres filiifamilias, quas ex peculio eius adventitio pater distraxit4), item quas alienare tutoribus in testamento pater interdixit, et res fideicommisso legatove suppositae5). Item usucapi non possunt res fisci •) vel principis, ecclesiarum domuumque venerabilium 7). Denique et minorum pupillorumque res iniuste alienatae, obnoxiae non sunt longi temporis praescriptioni, cura tutelave durantibus 8).

§. 361. Hae res omnes autem per longissimi temporis ^praescriptionem nobis acquiruntur, similiterque eae, quas sine iusto titulo praecedente possidemus 9). Fisci tamen res et ecclesiarum, item pupillorum intra quadraginta annos capiuntur usu. Res do tales vero vel ex peculio adventitio alienatae, durante matrimonio vel patria potestate, neque per longissimum tempus acquiruntur. Nam in his generalis illa regula observatur: „contra agere non valenlem non currit prcescriptio10).

Res extra commercium vel incorporales longi temporis prae- scriptione acquiri non posse, ex universa iuris civilis ratione sponte apparet.

§. 362. Omnis praescriptio virtute sua destituitur, quando usurpatio, quae est possessionis interruptio, interveneritu). Naturaliter interrumpitur possessio, cum quis de fundi possessione vi deiicitur vel mobilis res ei eripitur, quo casu non adversus eum

3) C. 30. C. 5, 12 (de iure dotium).

4) C. 1. §. 2. C. 7, 40 (de annali except. Ital. cont. tollenda).

5) C. 2. C. 7, 26 (de usuo. pro emptore). o. 3. §. 3. C. 6, 43 (comm. de leg. et fideic).

6) §. 9. I. h. t. vide tamen, §. 14. I. ibid. o. 6. C. 7, 39 (de prsescriptione, 30 vel 40 annorum).

7) Nov. 111. et 131. o. 6. coni. cum o. 23. C. 1, 2. et Nov. 9. o. 1.

8) C. 3. C. 7, 35 (quibus non obiicitur longi tempus praescriptio). o. 5. C. 2, 47 (in quibus causis in integrum restitutio necessaria non est).

9) C. 8. pr. §. 1. C. 7, 39 (tit. cit.).

10) C. 3. C. 7, 39 (tit. cit.). Nov. 22. o. 24.

11) Fr. 2. 5. D. h. t.

« PreviousContinue »