Page images
PDF

Nam aut rescisso negotio res restituitur ei, qui laesus est, aut huic salvo negotio actio competit in id, quod interest, eum circumventum non esse 1).

§. 1244. Omnis in integrum restitutio peti debet, nec nisi causa cognita conceditur, quare Praetor antea iustitiam earum causarum examinare solet: an verae sint, quarum nomine singulis subvenit2). Nil autem interest: per actionem iusto tempore i. e. intra quadriennium institutam petatur 3) restitutio; an per exceptionem ei oppositam, qui ex iniquo negotio laesum convenit4). Ita vero restitutio facienda est, ut unusquisque integrum ius suum recipiat; nam restitutus sicut in damno morari non debet, ita nec lucrari quidquam potest; quare et eum ipsum reddere oportet, quod ex rescisso negotio ad eum pervenit5).

Varia vero ratione restitutio fieri potest, veluti rei alienatae vel cognitione Praetoria vel rescissa alienatione dato Restitutorio in rem iudicio; obligationis exstinctae vel exceptionis omissae earum restitutione, item temporis elapsi dierum, qui praeterierunt restitutione, contrarem iudicatam vel contra usucapionem, earum, rescissione 6).

§.1245. In integrum restitutionem petere potest is ipse, qui negotium contraxit et laesus est; sed et alii cedi actio ad eam impetrandam potest; heredibus denique et fideiussoribus ea competit7). Impetrari autem potest, non nisi contra eum, a quo damnum quis passus est vel contra heredes eius; neque vero extraneum rei perditae possessorem e regula nobis inquietare licet8). primum de ea, quae propter vim metumve fit, videamus. Si quis enim vi vel Iusto Metu ad negotium damnosum ineundum coactus erat, duplici via Praetor captis succurrit aut vera in integrum restitutione aut metus exceptione vel data actione: quae dicitur quod metus causa; qua Praetor id, quod metus causa gestum est, rescindit1); hoc in ea singulare est, quod non solum is, qui vim fecit, ea conveniri potest, sed et extraneus bonaeque fidei rei possessor; nam haec actio in rem scripta est2). Si reus non restituit, in quadruplum intra annum condemnari potest3). In simplum per triginta annos eam instituere licet: praeter hanc actionem etiam exceptio metus ad rescindendum id, quod gestum est, competit4).

TIT. II. DE SINGULIS IN INTEGRUM EESTITUTIONUM CAUSIS 9). §. 1246. Singulas in integrum restitutionum causas referentes

1) Illa fit v. o. propter absentiam, hsee actione doli mali. Vera i. i. restitutio tantum in causis prioris generis dari dicitur.

2) Fr. 3. D. 4, 1 (tit. cit.).

3) C. 7. pr. C. 2, 53 (de temporib. in integrum restit.). De veteri iure vid. o. 2. Cod. Theod. 2. 16. pr. I. 4, 12 (de perpetuis et tempor. action.).

4) C. 7. pr. C. eod.

5) Fr. 24. §. 4. D. 4, 4 (de minoribus). o. un. pr. C. 2, 48 (de reputationib. quse fiunt in integ. restit.).

6) Fr. 13. §. 1. fr. 39. pr. fr. 42. D. 4, 4 (de min.). fr. 9. §.3.4.7. fr. 10. §. 1. D. 4, 2 (quod met. causa). fr. 3. D. 4, 1 (h. t.). fr. 26. §. 7. 8. D. 4, 6 (ex quib.). §. 6. 7.1. 4, 6 (de act.). fr. 3. §. 1. (I. mai.). D. 2, 10 (de eo per quem). fr. 46. §. 3. D. 3, 3 (de procurat.). v. Savigny §. 337.

7) Fr. 6. D. 4, 1 (de in integr. restitut.). o. 5. C. 2, 53 (tit. cit.). fr. 7. §. 1. D. 44, 1 (de exceptionibus).

8) §. 5. I. 4, 6 (de actionibus). Sunt tamen causae, ubi in rem i. e. et adversus extraneum datur restitutio. fr. 13. §. 1. fr. 14. D. 4, 4 (oit.).

9) Maynz §. 160. Keller §. 79. 80.

§. 1247. De Dolo Malo actione 5) intra biennium conveniri potest6), qui quacunque fallacia alterum circumvenit, in solidum; eiusque heredes, quatenus locupletiores eo sunt facti7). Cum haec actio famosa sit, non datur, nisi cum alia actione ius nostrum persequi non possimus8). Doli exceptio quoque semper opponi potest ei, qui fraudulose egit. Hac actione proprie in integrum restitutionem vulgo non impetramus, sed praestationem eius, quod interest9).

§.1248. Restituitur Minor Viginti Quinque Annis, qui cum valide contraheret, in detrimentum incidit10). Nil interest utrum minor tutoris auctoritate aut curatoris sui consensu negotium gesserit; an solus contraxerit, cum pubes curatorem non haberet11). Non solum minores ipsi, sed etiam heredes eorum inintegrum restitutionem petere possunt, nec non minores, si annum XXV. superaverunt, intra quadriennium 12). Varii tamen sunt casus, in quibus nulla datur restitutio13).

Fideiussori quoque minoris, aliisve pro eo obligatis in integrum restitutio impetrata prodest, nisi scientes prudentesque, consulto consilio, ut creditorem contra ipsam in integrum restitutionem securum praestarent, intercesserunt1).

1) Dig. 4, 2. Cod. 2, 20 (quod metus causa gestum erit). v. Vangerow I. §. 185. n. 1. I. II.

2) Fr. 9. §. 8. D. eod. tit.

3) §. 25. 27. I. 4, 6 (de actionibus). fr. 14. §. 1. 4. D. eod.

4) Dig. 44, 4 (de doli vel metus exceptione). 5) Dig. 4, 3. Cod. 2, 21 (de dolo malo).

6) Fr. ult. (eod. tit.). 7) Fr. 26.-29. D. eod. tit.

8) Fr. 1. §. 1. 4. fr. 7. pr. §. 1. D. eod. tit.

9) Sunt tamen quinque casus, in quibus ob dolum vera i. i. restitutio dari solet. v. Vangerow ibid. Nro. III.

10) Dig. 4, 4. Cod. 2, 22 (de minoribus viginti quinque annis). 11) Cod. 2, 25 (si tutor vel curator intervenit).

12) C. ult. C. 2, 53 (tit. oit.). fr. 18. §. ult. fr. 19. D. 4, 4 (tit. oit.).

13) Enumerantur in Cornmentariia meis I. o. p. 558.—559. et apud v. Vangerow §. 183.

§. 1249. Restituuntur maiores XXV annis, si reipublicae causa absunt; item ex generali edicti clausula, et si ob aliam sed non turpem causam absunt2); inde et dementes restituuntur, qui semper abesse videntur, vel hi, quorum iura propter adversarii absentiam laesa sunt. Ex eadem clausula propter iustum errorem quoque vel propter ignorantiam et rusticitatem in integrum resti tutio conceditur. Propter capitis diminutionem minimam novissimo iure romano perraro necessaria est in integrum restitutio3).

§. 1250. Denique admonendi sumus, in integrum restitutionem quoque locum habere, cum alienationes in fraudem creditorum factae per Paulianam actionem rescindantur4): si quis enim in fraudem creditorum rem suam alicui tradiderit, bonis eius a creditoribus ex sententia magistratus possessis, permittitur ipsis creditoribus rescissa traditione eam rem petere i. e. dicere eam rem traditam non esse et ob id in bonis debitoris mansisse5). Hacc actio Pauliana vocatur 6).

Si quis alienationem, iudicii mutandi causa in fraudem nostram fecit, et iudiciorum exitum inde duriorem nobis constituit, nulla in integrum restitutio datur, sed in factum actio tanti, quanti nostra interfuit, alium adversarium nos non habere7).

1) Fr. 3. §. 4. fr. 13. pr. D. 4, 4 (h. t.). fr. 95. §.3. D. 46, 3 (de solut.). Paulus reo. sent. I. 9. §. 6. ». Vangerow §. 183. nota 1.

2) Dig. 4, 6. Cod. 2, 54 (ex quib. causis raaiores XXV annis in integrum restituuntur). Verba edioti refert fr. 1. §. 1. D. h. t. v. Vangerow §. 188. et §. 186.

3) Fr. 2. D. 4, 1 (de in integr. restit.). 4) Dig. 4, 5 (de capite minutis).

5) Dig. 42, 8. Cod. 7, 57 (quse in fraudem creditorum gesta sunt, ut restituuntur. ». Vangerow III. §. 697.

6) §. 6. I. 4, 6 (de actionibus).

7) Dig. 4, 7. Cod. 2, 55 (de alienatione iud. mutand. causa facta). cfr. fr. 1. pr. ei. tft.

INDEX RERUM ET VERBORUM.

(Numeri ad §§. referendi sunt.)

Absentis cura. 246

Abstinere qui dieuntur. 627

Acceptilatio. 1025

Accessio species adquisitionis

dominii. 326-340

Accessio possessionis. 358

Accessiones. j°J

Accrescendi his inter heredes. 658-662

— inter legatarios. 711-716
Actio. 1036

— aestimatoria. na'

— de agnoscendo partu. 1109

— commodati. W70

— de communi dividundo. 1173

— oonfessoria. 1121-1123

— de constituta pecunia. 1163

— de deiectis et cffusis. 1204

— depositi. \aa

— de distrahendis rationlbus. llbo
_ de dolo. 1200

— emphyteuticaria. fS

— empti venditi. - 1153-U5b

— exercitoria. Qr

— ad exhibendum. 1183-1185

— familiae herc.isoundss. 117«

— finium regundorum. 1174

— furti. ll59

— hypothecaria. 1128-1130
. . - 1901

— miuriarum. Qq

— institoria. H°°

— - loeati et conducti. 11"°

— mandati. 1160

— mutui. 11*?

— negatoria. 1124-1125

— negotiorum gestorum. 1164

— Pauliana. 1249

— de pauperie. 1205

— de peculio. 1190-1192

— personalis ex. testamento. 1170

— pigneratitia. 1149

Actio praescriptis verbis. 1112-1119

— Publiciana in rem. 1150

— quanti minoris. 1155

— quod iussu. 1187

— redhibitoria. 1155

— rerum amotarum. 1197

— de in rem verso. 1188

— pro socio. Q

— sequestraria. 111°

— Serviana, et quasi Serviana.

1128-1130

— ad supplendam legitimam. 1148
—- ex stipulatu. 1143

— de tigno iuncto. 1199

— tutela. 1166-1168

— vi bonorum raptorum. 1198
Actiones adiectitiae qualitatis.

1064-1187. n. 3

— arbitrariaa. 1061-1062

— civiles et honorariae. 1048

— directae et utiles. !048

— directae et contrariae. 1048

— in faotum. lOq*

— noxales. 1206-1211

— pcenales. Yn

— praeiudiciales. V

— praescriptis verbis. 1053—1104

— in rem et in personam.

1050-1051-1111

— rei persecutori». 1054

— temporales et perpetuae. 1069

— fictitiae. 1048
Ademptio legati. 717-718
Aditio hereditatis. 627-630
Addictio in diem. 636
Adiudicatio. °82
Adiunctio. 336
Adoptio, eiusque speeies eto. 197-207
Adquisitio dominii. 213 et seq.
Adventitium peoulium. 372-373
Adventitia dos. 383
Agnati. 175

Agnitio bonorum possessionis. 629

Alienatio iudicii mutandi oausa. 1250

Alluvio. 329

Anatooismus. 837

Antiohresis. 858

Arrogatio. 198

Auotoritas tutoris. 224

Alexanier Severus. 62

Authenticce. 103

B.

Basilioorum libri. 97-98

Beneficium abstinendi. 635-636

— cedendarum actionum. 824

— competentise. 1063

— inventarii. 642

— ordinis. 825
Bonorum possessio. 486-497

— ex edicto unde vir uxor. 525

— seoundum tabulas. 489

— contra tabulas. 489-581
Bononiensis universitas. 102
Bona fides. 356
Brachylogus. 100
Brevi manu traditio. 301
Breviarium Alarici. 73
Srocardica seu parasmice. 3

[table]

— legatorum servandorum causa.710

— Muciana. 701
Cicero. 60
Codex. 89-92

— Iustinianeus vetus. 76

— repetitse praelect. 77
Codioilli. 737-745
Cognatio. 175-177
Collatio. 651-653
Colonus partiarius. 889
Commissoria lex. 464-882
Commixtio. , 337
Commodatum. 343-346
Compensatio. 1015-1017
Condictio. 1050

— certi et incerti. 1143-1144

— ex lege. i 1049

— causa data, causa non secuta.

1180-1181

Condictio ob causam datorum.

1178-1182

— sine causa. 1178-1182

— ob turpem causam. 1178-1182

— certi ex mutuo. 1144

— furtiva. 1195

— indebiti. 1176
Condomini. 311
Conductio. 888 seq.
Confusio. 338

— servitutum. 442
Consolidatio ususfructus. 442
Constantinus Magnus. 76
Constitutiones principum. 62
Constitutura possessorium. 303

— debiti alieni vel debiti proprii. 944
Contractus. 777-782

— nominati et innom. 860 seq.
Connubium. 174

— Cornelia lex. 992
Culpae notio. 765

— gradus. 766-767
Cura et curatores. 238
Custodia. 770

Digestum vetus infortiatum novum. 108
Divisio parentum inter liberos. 557
Divortium. 188

Dolus. 764

Dominium directum et utile. 309-316
Dominium plenum et minus plenum.

— revocabile.

— solidarium et oondominium.

— naturale civile vel ex iure
Quiritium. 309-314

Donatio. 948-960

— inofficiosa. 601

— propter nuptias. 961-964

— inter virum et uxorem. 954

— remuneratoria. 960

— sub modo. 960

— mortis causa. 746-755
Dos profectitia, adventitia, receptitia.

381-390

« PreviousContinue »