Page images
PDF

facultas alicui conceditur. Praedium emphyteuticum neque ipsi conductori, neque heredi eius, neque ei, cui conductorvel heres eius illud abalienaverit, auferri potest, quamdiu vectigal penditur1). Potest emphyteuta domini ad instar agrum vectigalem quovis modo, tam inter vivos quam mortis causa, alienare 2): ita tamen, ut si vendere fundum velit, eum prius ipsi domino emendum offerat, qui praeferendus est, si tantundem intra duos men ses dare maluerit, quantum alius obtulerit8). Facta alienatione quinquagesima pretii vel aestimationis pars domino praestanda est4). Item et servitutes in fundo constituere potest emphyteuta et pignoribus eum onerare: quae iura vero, rescisso iure emphyteutico, et ipsa rescinduntur5). Denique et formam praedii mutare po test, dummodo illud deterius non faciat6). Sed emphyteuta pensionem iusto tempore inferre debet, nec propter loci sterilitatem aut hostium incursionem, remissionem impetrare potest; denique tributa agnoscere et praedium boni patrisfamilias diligentia adhibita colere debet; quae si neglexerit, a domino expelli potest7).

§.446. Constituitur ius emphyteuticum testamento aut contractu emphyteuticario: quem, si ecclesia praedium in perpetuum loca- vit, scriptis conficiendum esse, certum est8).

§.447. Superficiem 9) appellamus aedes, quae in conducto solo positae sunt et quarum proprietas tam civili quam naturali iure eius est, cuius est solum 10). Praetor autem superficiarium non solum proprio interdicto tuebatur, verum etiam causa cognita in rem actionem ei dabat, i. e. si non in modicum tempus solum conduxeratu). Inde superficies proprium ius in re dicitur, em1) §.3. I. cit.

2) §. 3. I. oit. o. 3. C. h. t. fr. 71. §. 5. 6. D. 30 (de leg.).

3) C. 3. oit. 4) C. 3. C. cit. Vocant eam hodie laudemium.

5) Fr. 1. in f. D. 7, 4 (quibus mod. ususfr. fin.). fr. 16. §. 2. D. 13, 7 (de pign. aot.). fr. 31. D. 20, 1 (de pign. et hyp.).

6) Nov. 7. c. 5. §. 2.

7) Nov. 7. c. 3. §. 2. Nov. 120. o. 8. — c. 1. C. h. t. fr. 7. D. 39, 4 (de public. et vectigalibus). Arg. fr. 36. 0. 49, 14 (de iure fisci). Non aliter expelli potest emphyteuta ob canonem non solutum, quam si per triennium in sseculari aut per biennium in ecclesiastica emphyteusi illud non prsestiterit. c. 2. C. cit. Nov. 7. c. 3. §. 2.

8) Traditione demum ius emphyteutse inoipore nusquam praecipitur. Item nec ulla lege sancitur praescriptione illud posse constitui. Maynz §. 336.

9) D. 43, 18 (de superficiebus).

10) Gai. in f. 2. D. h. t. Item ccanaculum alienis aedibus iniunctum fr. 3. §. 7. D. 43, 17 (uti possidetis). Latiori sensu solum et quidquid ei tenet velut oum arboribus et vineis superficies vocatur. fr. 32. D. 33, 3 (de dot.). fr. 39. D. 31 (de legat. II.). Semper superficies solo cedit Gai. 2. §. 73—75.

11) Pr. §. 1. 3. D. h. t.

phyteutico iuri simillimum , quippe quod et ipsum utili in rem actione munitum est.

§. 448. Superficiarius in aedibus domini pene loco est, ex arbitrio de iis disponere, tradere, donare, legare eas 1), usumfructum in iis constituere, servitutibus et pignoribus easgravare2) potest, sed pensioncm pro praestito solo pendere debet domino3); tributa quoque et omnes impensae rei servandae causae adhibendae ipsius onus sunt4).

Non tantum conduci sed etiam emi superficiarium solum potest; non ut proprium illud sibi habeat aedium dominus, sed ut in per- petuum illas ibi positas habere possit5).

§. 449. Ius emphyteuseos et superficiei extinguuntur praedii, in quo consistunt, interitu6), confusione, fundi dominio velut liberi usucapto, remissione consentiente domino facta, et si ad tempus illud constitutum erat, tempore clapso. Praeterea emphyteutae ius evanescit, si ob iustam causam cum praedii dominus repellit7).

§. 450. Propter utiles in rem actiones, quae emphyteutae et superficiario competunt, et cum omnia praedii commoda emphy- teutae sint vel superficiarii, iuris romani interpretes olim, eos do minium utile (subalternatum) habere, in libris suis tradiderunt8).

CAP. V.

DE PIGNORIBUS ET HYPOTHECIS9).

TIT. I. DE VI ATQUE NATURA PIGNORUM ET HYPOTHECARUM ,0).

§.451. Pignus vel hypotheca est ius crcditoris in re aliena, ut non solvente debitore ex eius distractione sibi satisfacere pos sit; cuius iuris duae sunt formae, pignus et hypotheca: illud adest, quando rei obligatae possessio simul traditur creditori; hypotheca vero, quando sine traditione nuda conventione res obligatur. Inter utrumque autem, quod ad ius in re attinet, nulla nisi nominis est differentia 1).

1) Fr. 1. §. 7. D. h. t.

2) Fr. 1. pr. D. 4,7 (quibus modis ususfruotus amitt.). fr. 13. §.3. D.20,1 (de pign. et hyp.).

3) Fr. 74. D. 6, 1 de rei vind.). fr. 15. D. 20, 4 (qui pot. in pign.).

4) Arg. fr. 7. §. 2. D. 7, 1 (de usufr.). 5) Arg. fr. 1. §. 3. D. h. t.

6) c. 1. in f. C. h. t.

7) Fr. 3. D. h. t. o. 2. C. h. t. Nov. 7. o. 3. §. 2. Nov. 120. o. 6. §. 1. et o. 8. c. 3. C. 11, 65 (de fund. patrim.). Manyz §. 237.

8) Cfr. Mackeldey, Lehrluch, od. 10. T. II. p. 124—129. Mayne I. p. 564.

9) D. I. 20. Cod. 8, 14—35. Maynz §. 239—254. De veteri iure nduclas. Gai. 2. §. 59. 60. Paul. II. 13. Cicero, Topioa o. 4. Isidori Origines V. 25.

10) D. 20, 7. C. 8, 14 (de pignoribus et hypotheois).

§.452. Nullum pignus sine obligatione, propter quam constituitur, consistere potest; nil autem interest, qualis sit haec obli gatio, civilis an naturalis, sive pecunia ex ea debetur, sive alia praestatio. Denique tam pro nostro, quam pro alieno debito pignus vel hypotheca dari potest; dummodo ipsi creditori constituatur, pro eo, quod pure aut sub conditione vel ex die debetur2).

§. 453. Res autem, quae pignori supponitur, in commercio esse debet, nec ipsius creditoris, cui obligatur, propria, neque talis, quae alienari non potest8). Caeterum quaecunque emtionem et venditionem recipiunt, oppignerari possunt, non solum corporalia sive mobilia sive immobilia, sed etiam iura; et tam res singulares, quam rerum universitates4). Immo et pignus pignori dari potest5). In omnibus adeo alicuius personae bonis i. e. in iis, quae quis habet habiturusque est, hypothecam constituere licet. Eiusmodi hypotheca hodie generalis vocatur, cum ceterarum rerum pignora specialia dicantur6).

§.454. Pignoris vel hypothecae haec est vis atque efficacitas, ut tota res obligata non minus ac singulae eius partes, pro toto debito teneantur. Unde non solum res ipsa, sed omnis eius causa et accessiones pignore onerantur7). Rerum universitate, veluti grege, obligata, futura quoque capita pignori obnoxia sunt, eodemque modo generalis hypotheca praesentia et futura bona amplectitur8). Excipiuntur tamen suppellex ad quotidianum usum necessaria et alia, quae dominum nunquam specialiter obligaturum fuisse, probabile est9).

1) §. 7. I. 4, 6 (de aotion.). fr. 5. §. 1. D. 20, 1 (de pign. et hyp.). fr.238. §. 2. D. 50, 16 (de V. S.).

2) Fr. 5. pr. §. 2. D. oit. fr. 14. §.1. Arg. fr. 28. D. ib. h. t. o. 2. C.8,31 (de lioit. pign.). fr. 9. §. 1. D. 13, 7 (de pign. act.).

3) Fr. 3. 6. C. 8, 17 (quas res pig. obl. possunt). fr.45. pr. D. 50, 17 (de R. L). o. 7. C. 4, 15 (de rebus alienis non alienandis). fr. 3. §.2. 3. C. 6, 43 (communia de leg. et fideic.).

4) Fr. 9. §. 1. D. (20, 1). h. t. o. 4. C. 8, 17 (qua res pig. oblig. poss. vel tton). fr. 13. pr. fr. 15. pr. D. eod.

5) C. 8, 24 (si pignus pignori datum sit). fr. 13. §. 2. D. 20, 1 (h. t.).

6) Fr. 6. 15. §. 1. fr. 34. §. 2. D. 20, 1 (tit. oit.).

7) Fr. 16. §. 4. D. 20, 1 (h. t.). o. 3. C. 8, 15 (in quibus oausis pignus tacite oontrahitur). o. 1. C. 8, 25 (de partu pignoris et omni causa).

8) Fr. 13. pr. fr. 34. pr. D. oit. o. 2. C. 8, 14 (de pignor.). o. 17. C.8,28 (de dist. pignorum).

9) Fr. 6—8. D. oit. o. 1. C. 8, 17. oit.

[ocr errors][ocr errors][ocr errors]

§. 455. Quod autem dictum est: pignus pro toto debito teneri, latissime patet huius praecepti interpretatio. Nam et pro sorte et pro usuris et reliqua debiti causa illud tenetur1); et pro singulis eius partibus; unde, etiamsi plurimae res obligatae sint, eae omnes obnoxiae manent, donec aliquid debetur, maxima quoque debiti parte iam exstincta 2).

§.456. Potest autem res obligata a quolibetpossessoreavocari speciali in rem actione, huius iuris tuendi gratia comparata3); subsistit enim rei obligatio, etiamsi is, qui pignus vel hypothecam constituit, rem alienaverit, vel si quocunque modo mutata sit eius domini persona.

TIT. II. DE DISTRACTIONE PIONORUM.

§. 457. Praecipua creditoris hypothecarii in re potestas eo continetur, ut eam pro debito possit distrahere et ex pretio inde recepto sibi satisfacere, quod distrahendi ius adeo probatum est ut ne per contrariam quidem pactionem, „ne cendere liceat" omnino possit impediri4); quamquam nulla vendendi necessitas creditori sit imposita5).

§. 458. Pignoris autem venditio ex Iustiniani constitutione, iusto tempore et observatis iuris solennibus fieri debet. Iustum distractionis tempus est, si dies solutionis venerit, nec debitor satisfecerit. Creditor tunc debitori denunciare tenetur: se rem distracturum fore, si solutio secutura non sit; at biennio tantum post hanc denunciationem elapso, distractio fieri potest6).

§.459. Pactis contrahentium conveniri potest, ut vel citius pignus distrahatur 7); sed quando pactum „ne eendatur" intervenerit, trina denunciatione opus est, antequam pignoris venditio fieri possit8).

§.460. Debet autem creditor bona fide sine omni fraude in pignore vendendo agere, tanquam domini procurator; quare nec sibi rem, ne per suppositam quidem personam, emere concessum est ei, nisi quando pignus a magistratu publice distrahitur1). Publica tamen distractio pracepta non est, nisi in pignoribus in causa iudicati captis 2).

1) C. 22. C. 4, 32 (de usuris). o. 6. C. 8, 14 (de pign. et hyp.).

2) Fr. 19. D. h. t. fr. 6. C. 8, 28 (de distract. pign.). o. 2. C. 8, 29 (debitorem vend. pig. impedire pos»e).

3) §. 7. I. 4, 6 (de aotion.). fr. 17. D. h. t. Habet igitur oreditor, ut Gaiua notat, „aliquid In Ra Ub iug.« fr. 30. D. 9, 4 (ad exhib.). fr. 19. pr. D.39,2 (de damno infecto).

4) Fr. 4. D. 13, 7 (de pign. aot.). o. 1. 2. C. 8, 29 (tit. cit.).

5) Fr. 6. pr. D. ibid.

6) C. 3. §. 1. C. 8, 34 (de iure dominii impetr.).

7) C. 3. pr. C. 8, 34. cit. §. 1. I. 2, 8 (quib. alien. licet vel non).

8) Fr. 4, 5. D. 13, 7 (de pign. aot.).

§.461. Distracti rite pignoris dominium emtori acquiritur eodem iure, quo apud debitorem fuit, qui et ipse pro rei evictione tenetur, nec luere eam pretio oblato potests). Quod si plus e pretio pro re distracta consecutus sit creditor, quam ei debebatur, superfluum quod debitum excedit, debitori restituere tenetur; a quo tamen, si minus receperit, id quod abest, in personam actione persequi potest4).

§.462. Si creditor in pignore alienando iniuste erat versatus, distractio inutilis est, resque a possessore avocari poterit, si quidem sine iure pignus vendiderat creditor; quodsi enim iure distraxerat, nec tamen bona fide, res repeti e regula non potest, sed de damno resarciendo creditor debitori tenetur2).

§.463. Quoties creditor, pignus distracturus, emtorem non invenit, rei dominium ex principis rescripto poterit impetrare, legitimis solennitatibus observatis. Nova enim debitori denunciatio solutionis gratia fieri debet, et huius faciendae tempus designari, quo elapso, si secuta non sit, creditor libellum dominii impetrandi causa principi potest porrigere, et ex eius rescripto rem sibi habere. Intra biennium tamen eo impetrato, debitori rem recuperandi, oblato debito, facultas adest6).

§.464. Prohibita autem ia plgnoribus est lex commissoria, h. e. ea inter creditorem et debitorem conventio, qua statuitur, ut debito intra definitum tempus non soluto, res obligata pro eo creditori acquisita sit7).

§. 465. Ceterum creditor, qui pignus possidet, etiam ob chiro- graphariam pecuniam, ab eodem debitore ei debitam, retinere pignus potest, soluto etiam hypothecario debito, idque ex Gordiani Imperatoris constitutione *).

1) C. 4, 10. C. 8, 28. cft .

2) C. 2. C. 8, 23 (si in causa iudicati pignus captum sit).

3) Fr. 46. D. 41, 2 (de acquir. rer. dominio). Videtur enim creditor voluntate debitoris pignus alienare. §. 1, I. 2, 8. cit.

4) Fr. 9. §. 1. D. 20, 6 (quibus mod. pig. v. hyp. solv.). fr. 28. D. 12, 1 (de reb. cred.). o. 3. C. 8, 28. cit.

5) C. 1—5. C. 8, 30 (si vend. pig. agatur). o. 4. 5. 7. 8. C. 8, 28 (de distract. pign.).

6) C. 3. C. 8, 34 (de iure dominii impetrando).

7) C. 3. C. 8, 35 (de pact. pign.). Commissoriam legem non respiciunt. fr. 16. §. ult. D. 20, 1. fr. ult . pr. D. 18, 1 (de cont. emt.). o. 13. C. 4, 24 (de pig. act.). fr. 34. D. 13, 7 (de pign. act.).

8) C. un. C.8,27 (etiam ob ehirograpliariam pecuniam pignua teneri posse).

« PreviousContinue »