Page images
PDF

eo possit. sed diuus Augustus *** Marcus constituit, ut filius familiae miles de eo peculio, quod in castris adquisiuit, testamentum facere possit. 11 Qui de statu suo incertus est factus, quod 5 patre peregre mortuo ignorat se sui iuris esse, testamentum facere non potest. 12 Inpubis, licet sui iuris sit, facere testamentum non potest, quoniam nondum plenum iudicium animi habet. 13

Mutus, surdus, furiosus, itemque prodigus, cui lege 10 bonis interdictum est, testamentum facere non pos

sunt: mutus, quoniam uerba nuncupationis loqui ', non potest: surdus, quoniam uerba familiae empto

ris exaudire non potest: furiosus, quoniam mentem non habet, ut testari recte eam possit: prodigus, quoniam commercio illi interdictum est, et ob id familiam mancipare non potest. pa 14. Latinus Iunianus, item is qui dediticiorum numero est, testamentum facere non potest: Latinus qui-5 dem, quoniam nominatim lege Iunia prohibitus est : is autem qui dediticiorum numero est, quoniam nec quasi ciuis Romanus testari potest, cum sit peregrinus, nec quasi peregrinus, quoniam nullius certae ciuitatis sit ciuis, ut secundum leges ciui- 10 tatis suae testetur. 15 Feminae post duodecimum annum aetatis testamenta facere possunt, tutore auctore, donec in tutela sunt. 16 Seruus publicus populi Romani in partem dimidiam testamenti faciendi habet ius.

silio partim neglegentia quaedam, quae ad antiquiores de testamento militari constitutiones pertinerent, resecta esse Mommseni opinatio est. Sed uide infra.

1 diuus Augustus / Marcus Vat. ed. princ, Super esse Marcus Cuiacius in notis monet conl. 1. quib. non est perm. II 12 militibus, qui in potestate parentum sunt , quibus de eo, quod in castris acquisierunt, permissum est ex constitutionibus principum testamentum facere. quod quidem ius initio tantum militantibus datum est, tani ex auctoritate diui Augusti quan Neruae, nec non optimi imperatoris Traiani, postea uero subscriptione diui Hadriani etiam dimissis militia ... concessum est,' d. A. militibus H. Cannegieterus in Coll. leg. Mos. et Rom. p. 335, et simul pro constituit reposito concessit Böckingius. d. A. mandatis Schillingius. d. A. primus E. Heimbachius ap. Schill. De lacuna Hugo cogitarat (Gesch. d. R. R. p. 697 ed. 10). Mommseni suspicionem uide supra. Fortasse lotus uersiculus intercidit, quem uel ita possis supplere : diuus Augustus olim aliique, et postremo dinus | Marcus 4 est factus, quod Böckingius, qui propositam hanc de statu incertitudinis speciem unicam csse edocet. ē. facto qd Vat. est, facito , quod ed. princ. est, fac ita (siue eo), quod Marezollius (Hugo 1. C. A. p. 1605). est, forte quod Puchta apud Hugonem 5 praef. est, fac ideo quod Heimbachius (Leipz. Repert. 1843 III p. 106)

6 inpubis Vat. impubes edd.. 7 facere testamentu Vat, testamentum facere ed. princ. 10 nob Vat. 12 emptores Vat.

15

[graphic]

1 recte eam scripsi. de ea re Vat. ed. princ., in quibus re Böckingius cum effectu' interpretatur. de ea recte (rite Schill.) lo. Cannegieterus. de ea Zurneddenus apud Hugonem 5 praef. eam Schillingius simul de resecando commatio ut ... possit cogitans. de ea ore Lachmannus. de sua re Hugo I. C. A. p. 1605 2 commercio Marezollius (Hugo 1. C. A. p. 1605). cõmertiū Vat. commercium 'ed. princ. 3 familia Vat. 7 numerũ Vat. 8 ciues Vat.

10 certe Vat. sit ciuis Sauinius (Hall. Allg. Litt. Zeit. 1812 II p. 74). sciens Vat. ed. princ. ciuis est (siue simpliciter sit) Cuiacius in not. ciuis Cuiaciana b in marg. secundum Bluntschelius (cf. XXVIII 1). aduersus Vat, ed.. princ. Vide Lachmannum legis Vat. 12 etatis Vat. 13 sunt Marezollius (Hugo I. C. A. p. 1005). sint Vat. ed. princ. 14 populi Romani Cuiacius in not. et in marg. utriusq. Cuiacianae. ptoriani (praet.) Vat. cod. Tilii teste Cuiacio Obs. XVII 28. Cuiaciana b. praetorisue ed. princ. cf. Cuiacius Obs. IX 16. Vlp. XXIV 28 in partem dimidiam scripsi. partes dimidiã Vat. parte dimidia ed. princ. partis dimidiae Hugo (Ciu. Mag. IV 401), idem populi Romani resecto pro parte dimidia. Inseri praepositionem siue pro (cum Hugone 3) siue ad siue de siue ex Schillingius iubet 15 habitius quaead modû heres institui debeat Vat.

XXI QVEM ADMODVM HERES INSTITVI DEBEAT • Heres institui recte potest his uerbis TITIVS HERES ESTO, TITIVS HERES SIT, TITIVM HEREDEM ESSE IVBEO: illa autem institutio HEREDEM INSTI5 TVO, HEREDEM FACIO plerisque inprobata est.

XXII QVI HEREDES INSTITVI POSSVNT

1 Heredes institui possunt, qui testamenti factionem cum testatore habent.. 2 Dediticiorum - numero heres institui non potest, quia peregrinus 10 est, cum quo testamenti factio non est. 3 La

tinus Iunianus, siquidem mortis testatoris tempore uel intra diem cretionis ciuis Romanus sit, heres esse potest: quodsi Latinus manserit, lege Iunia

capere hereditatem prohibetur. idem iuris est in 15 persona caelibis propter legem Juliam. 4 In

certa persona heres institui non potest, uelut hoc modo QVISQVIS PRIMVS AD FVNVS MEVM VENERIT, HERES ESTO: quoniam certum consilium debet esse

testantis. 5 Nec municipia nec municipes he20 redes institui possunt, quoniam incertum corpus

est, et neque cernere uniuersi, neque pro herede

c) OVEM ADMODVM HERES INSTITVI DEBEAT, XXI. Gai II 114-117. d) QVI HEREDES INSTITVI POSSVNT. XXII 1- 13. Gai 11 185 190. Horum utrumque indicum excerptor uidetur ex Vlpiani Regulis retinuisse: quamquam illius breuitas indicio est, aliquanto plura sub ea rubrica exposuisse Vlpianum.

3 heres* sto*titius (sto tit in litura) Vat. 6 possint Hugo 7 factione Vat. 9 numerū Vat. 10 sq. Latinus Iunianus Cuiacius in not. omisit Vat. ed. princ, in qua sic: est. Cum quo ... non est, si quidem distinguitur. Latinum Iunianum heredem instituere omnino licet et (si quidem) Mommsenus 12 crétionis Vat. 15 persona celebis Vat. Iulia Vat. 17 primum Vat. 19 municipis Vat. 21 et Böckingius. ut Vat. ed. princ. pro herede gerere Cuiacius in notis. phire *** deherede cernere (i in lit.) Vat. prohire de herede cernere Cuiaciana b. Cf. Hugo (Ciu. Mag. IV 401). pro libito de herede cernere ed. princ.

gerere possunt, ut heredes fiant: senatus consultu tamen concessum est, ut a libertis suis heredes institui possint. sed et fidei commissa hereditas municipibus restitui potest: denique hoc senatus consulto prospectum est. 6 Deos heredes insti- 5 tuere non possumus praeter eos, quos senatus consulto, constitutionibus principum instituere concessum est, sic uti Iouem Tarpeium, Apollinem Didymaeum, Martem in Gallia, Mineruam Iliensem, Herculem Gaditanum, Dianam Efesiam, 10 Matrem Deorum Sipylenen, Nemesim quae Smyrnae colitur, et Caelestem Salinensem Carthagini.

1 possint Charondas. heredés Vat. consultu Vat. consulto edd. 3 sed et Cramerus (Zeitschr. f. gesch. R. W. I 295). sed Vat. edd. 4 idque hoc ed. cum not. Cui. Fabrot, deque hoc Hugo I. C. A. p. 1606. Cf. Handii Tursell. II 274 5 deus (corr. m. pr.) Vat. 7 aut constitutionibus Io. Cannegieterus. constitutionibusue ckingius8 Terpeium. Apollenem. Didimeum Vat. . 9 Martem scripsi. sicuti Martem Vat. edd. Sesomonem Martem Huschkius ex inscr. Lugd. ap. Gruter. LVIII 5 concessum est. Const. princ. instit. concessum est sicuti I. T., A. D., Scto Martem lo. Cannegieterus Iliensem Turnebus Adu. VII 21. marg. Cuiacianae b. Cf. Cuiacii Obs. X 5. miliensem Vat. Cuiaciana b. meliensem ed. princ 10 efesiam Vat. 11 Sipylenen, Nemesim 0. Iahnius. Sipelensim Vat. Cuiaciana 6. "Al. Sipelesim.' Cuiacius in not. post. Cybelem eam ed. princ. Cybelem marg. Cuiacianae 6. Sipylensem Marshamus Canon, chron. p. 135, Lachmannus. Sipylenem Schultingius. Cf. Strabo X 469 "Péav uèv.. tlu ol .. untégc relojVTES DEớv..., eto TV τόπων Ιδαίαν και Δινδυμήνην και Σιπιλήνην και llegolvovvtida rai Kußéanv. Smyrnae ed. princ, marg. Cuiacianae b. hysmirne Vat. Cuiaciana b. Cf. II 7 Lachmannus 12 celestem Vat. Cuiaciana b. coelestum ed. princ. Cf. Valesius in Ammian. Marcell. XXII 13, 3 Salinensem Carthagini Io. Cannegieterus. salinensem Carthaginis Vat. ed. princ, Sidonensem Carthagini Lachmannus. Ceterorum conaminum nihil est, quod ualde placeat. Putabam et Caelestem scilicet (scil.) Carthaginiensem

7 Seruos heredes instituere possumus, nostros 'cum libertate, alienos sine libertate, communes cum libertate uel sine libertate. 8. Eum seruum, qui tantum in bonis noster est, nec cum libertate 5 heredem instituere possumus, quia Latinitatem con

sequitur, quod non proficit ad hereditatem capiendam. 9 Alienos seruos heredes instituere possumus eos tantum, quorum cum dominis testamenti factionem habemus. 10 Communis seruus 10 cum libertate recte quidem heres instituitur quasi

proprius pro parte nostra, sine libertatè autem quasi alienus propter socii partem. 11 Proprius seruus cum libertate heres institutus, siquidem in

eadem causa permanserit, ex testamento liber et 15 heres fit, id est necessarius: 12 quodsi ab ipso

testatore uiuente manu missus uel alienatus sit, suo arbitrio uel iussu emptoris hereditatem adire potest. sed si sine libertate sit institutus, omnino

non consistit institutio. 13 Alienus seruus heres 20 institutus, siquidem in eadem causa permanserit,

iussu domini debet hereditatem adire. quodsi uiuo testatore manu missus aut alienatus a domino fuerit, aut suo arbitrio aut iussu emptoris poterit adire

hereditatem.' 25 14 Sui heredes instituendi sunt uel exhere

dandi. sui autem heredes sunt liberi, quos in potestate habemus, tam naturales quam adoptiui:

- 1 heredis institubere Vat. 2 cômunis Vat 4 nostris Schultingius. Sed uide Lachmannum libertatě Vat. 5 quia] qua Lachmannus Latinitate Vat. 7 alienus seruus Vat. 8 tantum Hugo 1. C. A. p. 1606. tamen Vat. ed. princ. Sed uide Schillingium Diss. crit. p. 26 'domini Vat. , 9 factione Vat. 19 consēstit Vat. consistit Cuiaciana b. Cuiacius in not. post. constat ed. princ. # 20 eadem lo. Cannegieterus. (Cf. u. 14). ea Vat. edd. 23 poterit Vat. 27 tam naturales quam adoptiui] Hysterologiam notauit Schultingius. Cf. XI 1. '

« PreviousContinue »