Page images
PDF
EPUB

20

Custode rerum Caesare non furor
Civilis aut vis exiget otium,
Non ira, quae procudit enses

Et miseras inimicat urbes.
Non, qui profundum Danubium bibunt,
Edicta rumpent Iulia, non Getae,
Non Seres infidive Persae,

Non Tanaïn prope flumen orti.
Nosque et profestis lucibus et sacris
Inter iocosi munera Liberi
Cum prole matronisque nostris,

Rite deos prius apprecati,
Virtute functos more patrum duces
Lydis remixto carmine tibiis
Troiamque et Anchisen et almae

Progeniem Veneris canemus.

25

30

K

INTRODUCTION TO THE CARMEN

SECULARE.

AMONG the antiquarian and religious revivals of Augustus, Suetonius (Aug. 31) mentions the 'Ludi Seculares’; Dio (54. 18) fixes the date to the consulship of C. Furnius and C. Silanus, B.C. 17, but beyond this and the fact that it professed to be their fifth celebration, he tells us nothing. No full account of them is found earlier than Censorinus (de Die Natali, c. 5 'de Seculo'), the writer on astrology in the second half of the 3rd century, who is supplemented by Zosimus (2. 5), the historian, in the middle of the 5th century.

Tacitus (Ann. II. II) mentions their repetition in the reign of Claudius, A.D. 46, but declines to describe them, on the ground that he has already given in the Histories in one of the Books now lost) a particular account of their celebration under Domitian, on which occasion he had had the fullest cognizance of their details, as being himself one of the 'quindecimviri' and a praetor.

The games of which they professed to be the revival went under the Republic by the name of Tarentini (or Terentini) and Taurii, the former name being connected by all writers with the “stagna Tarenti' or 'Terenti,' a spot at the north edge of the Campus Martius, near the river, once a swamp, and probably a warm spring (see Burn's Rome and the Campagna, p. 300), the locality of some of the ceremonies even in Augustus' celebration; the latter variously derived,-by Servius (on Virg. Aen. 2. 140), from the taureae,' or sterile cows which were sacrificed.

Their origin according to some of the authorities, according to others their second celebration, was ascribed to Val. Publicola. All agree that they had only been celebrated four times before the age of Augustus. There is no trace of the name ‘Seculares' before that date, and what is said of the different celebrations goes to show that they were called forth by special emergencies, not by any recurrence of epochs. Still, there would seem to have been some tradition of such recurrence to justify Augustus' revival. On the dates of the celebrations Censorinus' authorities differed. The length of the 'seculum' itself was diversely given at 110, as by Horace, and 100 years, as by Val. Antias, Livy, and Varro, whom Censorinus quotes.

The historical performances are at varying periods, but all with some reference to an intended secular date. Merivale writes, “The emperor Claudius repeated the games in the year A.U.C. 800, disregarding those of Augustus as irregular. Claudius was disregarded in his turn by Domitian, who renewed the celebration in 841, anticipating in his impatience, by six years, the period prescribed by Augustus. To the Augustan computation Severus conformed precisely, and repeated the solemnity in 957, after two intervals of 110 years each. Philippus, however, returned once more to the precedent of Claudius in the year of the City 1000. This was the last celebration.'

The occasion of Augustus' revival or institution of these games was the close of what may be considered the first decade of the empire, the renewal to him (though professedly only for five years more), at his own request, of the 'imperium,' which in B.C. 27 he had, apparently with difficulty, been persuaded to accept for ten years.

The ' quindecimviri' (see on v. 70, and cp. Virg. Aen. 6. 73), the custodians of the Sibylline Books, found in them the requisite instructions. Ateius Capito, a great jurist and antiquary, was appointed to settle the ceremonies, and Horace to compose the hymn. Some doubt has been entertained whether this was to be performed in the temple of Apollo Palatinus on the third day of the festival (see below, extract from Zos. l. 33), or during the sacrifices at the Tarentum on the first night (ib. 1.21).

Account of the Ceremonies, from Zosimus.

Τοιούτος δέ τις ο τρόπος αναγέγραπται της εορτής. Περιΐόντες οι κήρυκες εις την εορτήν συνιέναι πάντας εκέλευον επί θέαν, ήν ούτε πρότερον είδον, ούτε μετά ταύτα θεάσονται. Κατά δε την ώραν του θέρους, προ ημερών ολίγων του την θεωρίαν αχθήναι, εν τω Καπετωλίω και εν τω νεώ το κατά το Παλάτιον οι δεκαπέντε άνδρες επί βήματος καθήμενοι τω δήμω διανέμουσι τα καθάρσια ταύτα δε εστι δαδες και θείον και άσφαλτος" δούλοι δε τούτων ου μετέχουσιν, αλλά ελεύθεροι μόνοι. Συνελθόντος δε του δήμου παντός έν τε τοις ρηθείσι τόπους και εν τω ιερό της Αρτέμιδος, και εν τω 'Αουεντίνω λόφω καθίδρυται, σίτον και κριθήν έκαστος φέρει και κύαμον. (Cp. Sibyll. V. 27.) Και ταϊς Μοίραις άγουσι παννυχίδας μετά σεμνότητος εν (εννέα Heyne) νυξίν. 'Ενστάντος δε του χρόνου της εορτής, ήν εν τρισίν ημέραις εν τω του "Αρεως επιτελούσι πεδίω, και ταϊς ίσαις νυξί, καθιερoύτo τα τελούμενα παρά την όχθης του θύμβριδος εν τω Τάραντι. θύουσι δε θεοίς, Διΐ και "Ήρα και Απόλλωνα και Λητοι και 'Αρτέμιδι, και προσέτι γε Μοίραις και Ειλειθυίαις και Δήμητρι και "Αιδη και Περσεφόνη. Τη δε πρώτη των θεωριών νυκτί δευτέρας ώρας ο αυτοκράτωρ επί την όχθης του ποταμού τριών παρασκευασθέντων βωμών τρείς άρνας θύει μετά των δεκαπέντε ανδρών και τους βωμούς καθαιμάξας ολοκαυτοι τα θύματα. Κατασκευασθείσης δε σκηνης δίκην θεάτρου φώτα ανάπτεται και πυρά, και ύμνος άδεται νεωστι πεποιημένος, θεωρίαι τε ιεροπρεπείς άγονται. Κομίζονται δε οι ταύτα ποιoύντες μισθών τας απαρχές των καρπών, σίτου και κριθής και κυάμων" αυται γάρ, ώς είρηταί μοι, και τω δήμω παντί διανέμονται. Τη δε μετά ταύτην ημέρα είς τό Καπετώλιον αναβάντες κανταύθα τας νενομισμένας θυσίας προσαγαγόντες, εντεύθεν τε επί το κατεσκευασμένον θέατρον ελθόντες τας θεωρίας επιτελουσιν Απόλλωνα και 'Αρτέμιδι. Τη δε μετά ταύτην ημέρα γυναίκες επίσημοι κατά την ώραν, ήν ο χρησμός υπηγόρευσεν, εις το Καπετώλιον συνελθούσαι λιτανεύουσι τον θεόν και υμνούσιν ως θέμις. Ημέρα δε τρίτη εν τω κατά το Παλάτιον Απόλλωνος ιερό τρίς εννέα παίδες επιφανείς μετά παρθένων τοσούτων, οι πάντες αμφιθαλείς, όπερ εστίν, άμφοτέρους τους γονείς έχοντες περιόντας, ύμνους άδoυσι τη τε Ελλήνων και Ρωμαίων φωνή και παιάνας, δι' ών αι υπό Ρωμαίοις σώζονται πόλεις άλλα τε

[ocr errors]

κατά τον υφηγημένον παρά του θείου τρόπον επράττετο, ών επιτελουμένων διέμεινεν η αρχή Ρωμαίων αλώβητος.

Ως αν δε και επί των πραγμάτων αληθή ταύτα είναι πιστεύσωμεν, αυτόν παραθήσομαι τον Σιβύλλης χρησμόν, ήδη προ ημών παρ' ετέρων ανενηγμένον

'Αλλ' οπόταν μήκιστος ίκη χρόνος ανθρώποισι
Ζωής, είς ετέων εκατόν δέκα κύκλον οδεύων,
Μέμνησ', ώ Ρωμαίε, και ου μάλα λήσεαι αυτών
Μεμνήσθαι τάδε πάντα. θεοίσι μεν αθανάτοισι
Ρέζειν εν Πεδίω παρά θύμβριδος άπλετον ύδωρ, 5
"Οππη στεινότατον, Νυξ ηνίκα γαίαν επέλθη,
'Ηελίου κρύψαντος εον φάος: ένθα συ ρέζειν
Ιερά ποντογόνοις Μοίραις άρνας τε και αίγας.
Κυανέας δ' επί ταϊσδ' Ειλειθυίας αρέσασθαι
Παιδοτόκους θυέεσσιν, όπη θέμις. Αυθι δε Γαίη
Πληθομένη χοιρός τε και ως ιεροίτο μέλαινα.
Ζάλευκοι ταύροι δε Διός παρά βωμόν αγέσθων
"Ήματι, μηδ' επί νυκτί θεοίσι γαρ ουρανίοισι
Ημέριος πέλεται θυέων τρόπος ώς δε και αύτως
Ιρεύειν" δαμάλης δε βοός δέμας αγλαόν "Ηρης

15
Δεξάσθω νηός παρά σε: Και Φοίβος Απόλλων,
Οστε και Ηέλιος κικλήσκεται, ίσα δεδέχθω
θύματα Λητοΐδης" και αειδόμενοί τε Λατίνοι
Παιάνες κούροις κούρησί τε νηόν έχοιεν
'Αθανάτων χωρίς δε κόραι χορόν αυται έχοιεν
Και χωρίς παίδων άρσην στάχυς, αλλά γονέων
Πάντων ζωόντων, οίς αμφιθαλής έτι φύτλη.
Αι δε γάμου ζεύγλαισι δεδημέναι ήματι κείνω
Γνύξ "Ηρης παρά βωμόν αοίδιμον έδριόωσαι
Δαίμονα λισσέσθωσαν. "Απασι δε λύματα δούναι 25
'Ανδράσιν ηδέ γυναιξί, μάλιστα δε θηλυτέρησι.
Πάντες δ' εξ οίκοιo φερέσθων, όσσα κομίζειν
Εστί θέμις θνητοίσιν απαρχομένοις βιότοιο,
Δαίμοσι μειλιχίοισιν ελάσματα και μακάρεσσιν
Ουρανίδαις τα δε πάντα τεθησαυρισμένα κείσθω, 30
"οφρα τε θηλυτέρηση και ανδράσιν έδριόωσιν

20

« PreviousContinue »