Page images
PDF

I. 92ad) ius gent. burd) ©efangenfd)aft bet ben geinben.a) 35od) . w tritt ber au§ ber ©efangenfd)aft 3urudf erjrenbe in feinen Stanb unb «JJ,,*pJj- ,*-feine friiberen 9ted)te iure postliminij (perfonlid)e — fad)lid)e Seite be§ post1. § 83. III. a; aftfoe — pafffoe SBtrfung § 47. I.b. § 53. n. b.) oon felbft hrieber etn;b) ber in ber ©efangenfd)aft Sterbenbe toirb al§ im Stanbe ber gteibeit, al§ 9t6m. Siirger, — bereit§ im 2lugenbliefe ber ©efangennet)mung — berftorben red)tlid) bet)anbelt (fictiolegis Corneliae).c) — 2ln bem ab hostibus redemptus bat ber, toeid)er fur ifjn baS Sofegelb erlegt r/at, biS jur @rftattung be§felben ein 9ietention^9t., bura) toeld;e§ jroar nidjt bie ^reib^eit, aber bod) ber (Stntritt in bte friibere 9i*ftettung unb bie ^ngenuitdt8red)te einfttoeilen fu§benbirt bleiben.d)

a. 1. Servi autem aut nascuntur aut fiunt: nascuntur ex ancillis nostris; fiunt aut iure gentium i. e. ex captivitate, aut iure civili. — § 4 I . de iure pers. 1, 3.

2. Hostes sunt, quibus bellum publice populus Romanus decrevit vel ipsi populo Romano: ceteri latrunculi vel praedones appellantur. Et ideo qui a latronibus captus est, servus latronum non est, nec postliminium illi necessarium est: ab hostibus autem captus et servus est hostium et postliminio statum pristinum recuperat. Ulp. 1. 24 D. de captiv. 49, 15.

3. — in pace qui pervenerunt ad exteros, si bellum subito exarsisset, eorum servi efficiuntur, apud quos iam hostes suo(s) facto(s) deprehenduntur. Tryph. 1. 12 pr. eod. — Si, cum legati apud nos essent gentis alicuius, bellum eis indictum sit, responsum est liberos eos manere. Pomp. 1 . 18(17) D. de legat. 50, 7.

4. In pace quoque postliminium datum est: nam si cum gente aliqua neque amicitiam neque hospitium neque foedus habemus, hi hostes quidem non sunt, quod autem ex nostro ad eos pervenit illorum fit, et liber homo noster ab eis captus servus fit eorum. Pomp. 1. 5 § 2 D. de captiv.

b. 1. Postliminii ius competit aut in bello, aut in pace. §. In bello cum hi qui nobis hostes sunt aliquem ex nostris ceperunt et intra praesidia sua duxerunt: nam si is reversus fuerit, postliminium habet i. e. perinde omnia restituuntur ei iura, ac si captus ab hostibus non esset. pr. § 1 ibid.

2. Retro creditur in civitate fuisse qui ab hostibus advenit. Ulp. 1. 16 eod.

3. Nihil interest, quomodo captivus reversus est, utrum dimissus an vi vel fallacia potestatem hostium evaserit, ita tamen, si ea mente venerit, ut non illo reverteretur: nec enim satis est corpore domum quem rediisse, si mente alienus est. Sed et qui victis hostibus recuperantur, postliminio rediisse existimantur. Flor. 1. 26 eod.

4. — in Atilio Regulo, quem Carthaginienses Romam miserunt, responsum est, non esse eum postliminio reversum, quia iuraverat Carthaginem reversurum et non habuerat animum Romae remanendi. Pomp. 1. 5 § 3 eod.

5. Postliminio carent, qui armis victi hostibus se dederunt. — (Indutiarum) tempore non est postliminium. — Transfugae nullum postliminium est. Paul. 1. 17 1. 19 § 1. 4 eod.

6. Cum duae species postliminii sint, ut aut nos revertamur aut aliquid recipiamus: cum filius revertatur, duplicem in eo causam esse oportet postliminii, et quod pater eum reciperet et ipse ius suum. Pomp. 1. 14 pr. eod.

7. Si praegnans mulier ab hostibus capta sit, id quod natum erit postliminium habet, item patris vel matris condicionem sequitur. Iul. 1. 26 D. de statu hom. 1, 5.

8. Si emptor, priusquam per usum sibi adquireret, ab hostibus captus sit, placet interruptam possessionem postliminio non restitui, quia possessio plurimum facti habet, causa vero facti non continetur postliminio. Pap. 1. 19 D. ex qu. ca. mai. 4, 6. (Cf. § 76. II. a.)

9. Si quis capiatur ab hostibus, hi, quos in potestate habuit, in incerto sunt, utrum sui iuris facti an adhuc pro filiisfamiliarum computentur: nam defuncto illo apud hostes, ex quo captus est patresfamiliarum, reverso numquam non in potestate eius fuisse credentur. 1. 12 § 1 D. de captiv.

c. 1. Lege Cornelia testamenta eorum, qui in hostium potestate decesserint, perinde confirmantur, ac si hi qui ea fecissent in hostium potestatem non pervenissent. Iul. 1. 12 D. qui test fac. 28, 1.

2. In omnibus partibus iuris is qui reversus non est ab hostibus, quasi tunc decessisse videtur, cum captus est. Ulp. 1. 18 D. de captiv.

3. Apparet ergo eadem omnia pertinere ad heredem eius, quae ipse, qui hostium potitus est, habiturus esset, si postliminio revertisset. Iul. 1. 22 § 1 eod.

d. 1. Redemptio facultatem redeundi praebet, non ius postliminii mutat. Pomp. 1. 20 § 2 eod.

2. Potestatis verbum . . referendum est etiam ad eum, quem redemit ab hostibus: quamvis placeat hunc servum non esse, sed vinculo quodam retineri donec pretium solvat. Ulp. 1. 20 § 1 D. qui test. 28, 1.

3. Liber captus ab hostibus et commercio redemptus tunc demum cum pretium solverit, vel hoc ei qualicumque remittatur indicio, statum pristinum recipit. Diocl. 1. 17 C. de postl. 8, 50.

4. Si quis ingenuam ab hostibus redemptam eo animo

6»ltottStl, Jnftituttonen. 1. Stuft. 7

secum habuerit, ut ex ea susciperet liberos, et postea ex se natum sub titulo naturalis filii cum matre manumiserit, ignorantia mariti eiusdemque patris neque statui eorum, quos manumisisse sibi visus est, officere debet, et exinde intelligi oportet remissum matri pignoris vinculum, ex quo de ea suscipere liberos optaverat: ideoque eam, quae postliminio reversa erat libera et ingenua, ingenuum peperisse constat. Ulp. 1. 21 pr. D. de capt. II. 9tad) ius civ.: a. 23erfauf in§ 2lu§lanb (trans Tiberim), foeldjem nad) dlterem 9i. ber bem census ober Srieg§btenfte fid) (Sntjiebenbe unb ber bem ©ldubiger jugefprod)ene Sd)ulbner (§116) unterlag (ogl. ferner § 50. II. b.); foroie 2Iu§Iteferung an ben g-einb. b. 23erurtetlung ju einer Hapitalftrafe (jum iobe ober jur Serg* toerf§arbeit), roeld)e ben baoon sBetroffenen jum servus poenae madjte. c. Setriigerifd)er Selbftberfauf eme§ iiber 20 ^afjre 2llten. d. Contubernium einer ^reien mit einem fremben Sflaoen toiber be§ §errn 3Bitten nad) bem SC. Claudianum. e. Revocatio in servitutem, roeId)e ben greigelaffenen toegen Unbanfbarfeit gegen ben 5|Satron treffen fonnte. (23gl. § 38. I . A. a.)

a. 1. Populus cum eum vendit, qui miles factus non est, . . iudicat, non esse eum liberum, qui ut liber sit, adire periculum noluit; cum autem incensum vendit, hoc iudicat, . . eum, qui cum liber esset, censeri noluerit, ipsum sibi libertatem abiudicavisse. Cic. pro Caec. 34, 99.

2. Qui ad delectum.olim non respondebant, ut proditores Hbertatis in servitutem redigebantur; sed mutato statu militiae recessum a capitis poena est. 1. 4. § 10 D. de re mi1. 49, 16.

3. Eum qui legatum pulsasset, Q. Mucius dedi hostibus, quorum erant legati, solitus est respondere; quem hostes si non recepissent, quaesitum est, an civis Romanus maneret, quibusdam existimantibus manere, aliis contra, quia quem semel populus iussisset dedi, ex civitate expulsisse videretur sicut faceret, cum aqua et igni interdiceret; in qua sententia videtur R Mucius fuisse. Pomp. 1. 18 (17) D. de legation. 50, 7.

4. An qui hostibus deditus reversus nec a nobis receptus civis Romanus sit, inter Brutum et Scaevolam varie tractatum est: et consequens est, ut civitatem non adipiscatur. Mod. 1. 4 D. de capt. 49, 15.

5. — memoria traditum, quem pater suus aut populus vendidisset, aut pater patratus dedidisset, ei nullum esse postliminium. Cic. de orat. I. 40, 181.

b. 1. Hi vero, qui ad ferrum aut ad bestias aut in metallum damnantur, libertatem perdunt bonaque eorum publicantur. Gaj. 1. 8 § 4 D. qui test. fac. 28, 1.

2. Servi autem poenae efficiuntur, qui in metallum damnantur et qui bestiis subiiciuntur. § 3 I. qu. mod. ius pot. 1, 12. manumissio de manu missio i. e. datio libertatis: nam quamdiu quis in servitute est, manui et potestati suppositus est, manumissus liberatur potestate. Ulp. 1. 4 D. de J. et J. 1, 1. b. Libertorum genera sunt tria: cives Romani, Latini Iuniani, dediticiorum numero. Ulp. I. 5. n. SDte (Srforbermffe einer boHtoirffamen, bem libertus bie 6vottdt getodbrenben, 9Jtanumiffion finb folgenbe:

c. 1. Conventio privata neque servum quemquam, neque libertum alicuius facere potest. Callistr. 1. 37 D. de lib. causa. 40, 12.

2. Servi . . fiunt . . iure civili: cum homo liber maior XX annis ad pretium participandum sese venumdari passus est. § 4 I. de iure pers. 1, 3.

3. Maiores XX annis ita demum ad libertatem proclamare non possunt, si pretium ad ipsum, qui veniit, pervenerit. Ulp. 1. 1 pr. D. quib. ad lib. 40, 13.

4. Homo liber qui se vendidit, manumissus non ad suum statum revertitur, quo se abdicavit, sed efficitur libertinae condicionis. Modest. 1. 21 D. de statu hom. 1, 5.

d. 1. Si mulier ingenua civisque Romana vel Latina alieno se servo coniunxerit, si quidem invito et denuntiante domino in eodem contubernio perseveraverit, efficitur ancilla. Paul. II. 21 a) § 1.

2. — libera mulier servili amore bacchata ipsam libertatem per senatusconsultum amittebat et cum libertate substantiam: quod indignum nostris temporibus esse existimantes et a nostra civitate deleri et non inseri nostris Digestis concessimus. § 1 I. de succ. subl. 3, 12.

e. Si manumissus ingratus circa patronum suum exstiterit, . . a patrono rursus sub imperio dicioneque mittatur, si in iudicio . . patroni querela exserta ingratum eum ostendat; filiis etiam qui postea nati fuerint servituris. — Constant. 1. 2 C. de libertis. 6, 7.

[ocr errors]

A. SDer greilaffer mufj an bem Sflaoen dominium ex iure Quiritium, b. t. bolle§ 9tom. (Sigentum (§ 75. II. b. 3.), unb jtoar au§fdjliefjfid)e§ fotoobl alS unbefajrdnfte§ Gtgentum, unb ibn ju* gleid) in bonis ljaben.

a. Communem servum unus ex dominis manumittendo partem suam amittit eaque adcrescit socio; maxime si eo modo manumiserit, quo si proprium haberet, civem Romanum facturus esset: nam si inter amicos eum manumiserit, plerisque placet nihil eum egisse. — Servus, in quo alterius est ususfructus alterius proprietas, a proprietatis domino manumissus liber non fit, sed servus sine domino est. Ulp. I. 18. 19

b. — constitutio Severi et Antonini principum reperta est, ex qua generaliter necessitas imponebatur socio partem suam socio vendere, quatenus libertas servo imponatur, licet nihil lucri ex substantia socii morientis alii socio accedat, pretio videlicet arbitrio praetoris constituendo, secundum ea, quae et Ulpianus et Paulus refert. — generaliter sancimus, ut . . in omnibus communibus famulis, sive inter vivos sive in ultima dispositione libertatem quis legitimam imponere communi servo voluerit, hoc faciat, necessitatem habente socio vendere partem suam. — Ius adcrescendi . . nullis esse momenti nec in posterum frequentari penitus concedimus. Iust. 1. un. C. de ser. co. 7, 7.

c. Servus pignori datus, etiamsi debitor locuples sit, manumitti non potest. Paul. 1. 3 D. de manum. 40, 1.

B. 2)ie greilaffung mufj tn gefooriger ^orm erfolgen (iusta ac legitima manumissio). (Sold)er gormen gab e§ im dlteren 9t. brei: a. Manumissio vindicta, b. t. urfbriinglid) biefolenne gteilaffung burd) legis actio bor bem 9Jtagiftrat, toeldje tn ber fyorm eine§ 9tftreite§ iiber bte greibeit (§ 40. I.) mit bem §err n be§ gTeijufaffen* ben, al§ 23eflagten, bor fid) gebt, auf beffen 3ugeftdnbni§ (confessio § 27. II. a.) ber 9Jtagiftrat bem Sflaben bie greibeit jufpridjt; fbdter bie ^reilaffung burd) eine blofje ©rfldrung be§ §errn sor ber fombetenten Seborbe. b. Censu, b. t. bie greilaffung burd) ©intragung tn bie Genfu§regifter. c . Testamento, b. t. bie gret* laffung burd) teftamentarifdje 2lnorbnung, toeldje enttoeber in ber unmittelbaren ©etodbrung ber greibeit (directa libertas — libertus orcinus) ober tn einem an ben (Srben gertdjteten, erjtoingbaren 2luf* trag, ben Sflaben freijulaffen (fideicommissaria libertas), befteben

« PreviousContinue »