Page images
PDF
[ocr errors][ocr errors]

b. 1. Postumi quicumque liberi cuiuscumque sexus omissi, quod valuit testamentum, adgnatione rumpunt. Ulp. XXII. 18.

2. Adgnascitur suus heres aut adgnascendo aut adoptando aut in manum conveniendo aut in locum sui heredis succedendo, velut nepos mortuo filio aut emancipato, aut manumissione, id est si filius prima secundave mancipatione manumissus reversus sit in patris potestatem. Id. XXIII. 3.

c. 1. Sui heredes vel instituendi sunt vel exheredandi. Id.

xxn. 14.

2. Qui filium in potestate habet, curare debet, ut eum vel heredem instituat vel nominatim exheredet; alioquin si eum silentio praeterierit, inutiliter testabitur: adeo quidem, ut nostri praeceptores existiment, etiamsi vivo patre filius defunctus sit, neminem heredem ex eo testamento existere posse, quia scilicet statim ab initio non constiterit institutio; sed diversae scholae auctores, si quidem filius mortis patris tempore vivat, sane impedimento eum esse scriptis heredibus et suum ab intestato heredem fieri confitentur, si vero ante mortem patris interceptus sit, posse ex testamento hereditatem adiri putant, nullo iam filio impedimento. Gaj. n. § 123.

3. Si filius qui in potestate est praeteritus sit et vivo patre decedat, testamentum non valet nec superius rumpitur: et eo iure utimur. Pau1. 1. 7 D. de lib. et post. 28, 2.

4. Postumus praeteritus vivo testatore natus decessit; licet iuris scrupulositate nimiaque subtilitate testamentum ruptum videatur, attamen si signatum fuerit testamentum, bonorum possessionem secundum tabulas accipere heres scriptus potest remque obtinebit, ut et D. Hadrianus et imperator noster rescripserunt . Ulp. 1. 12 pr. D. de iniusto. 28, 3. (§ 161. IH. a. 3.)

5. (§ 162. II. A. a. 6.) Scripto herede deliberante filius exheredatus obiit, . . etsi non sit exheredatus nepos, adiri poterit ex testamento hereditas a scripto herede, filio mortuo. Pap. 1. 7 D. pr. si tab. test. 38, 6. — Adgnascendo quidem is rumpit, quem nemo praecedebat mortis tempore; ab intestato vero is succedit, cui [et] ante eum alii non est delata hereditas. Ulp. 1. 6 pr. de iniusto.

II. 3toifdjen bem filius (natus ober postumus) unb ben iibrigen" sui beftonb ber Unterfd)teb, bafj erfterer nominatim ejberebirt toerben tmifjte ('Titius filius meus exheres esio'; 'Quieumque mihi filius genitus fuerit, exheres es/o'), Ieijtere Ctud) inter ceteros erjt)erebtrt toerben fonnten ('Ceteri omnes exheredes sunto'); jebod) f)at 3ufti* nian atte sui unb postumi bem filius bierin gleid)gefteHt.

III. 2Ba§ bie 2Birfung ber ntdjt gefd)ebenen @rbeinfefcung ober (Snterbung anbetrifft, fo bat bie 2katerition eine§ filius, gletct)btet ob iam natus ober postumus, totale, bie etne§ anberen suus eine eigentiimftcfje, partiette Ungiiltigfeit be§ £eftamente§ jur ?Jolge. 2lucfj biefer Unterfdfjteb ift burefj 3uftinian befeitigt. — Postumus sibi locum facit.

a. Ex suis heredibus filius quidem neque heres institutus neque nominatim exheredatus non patitur valere testamentum. — Reliquae vero personae liberorum, velut filia nepos neptis, si praeteritae sint, valet testamentum, (et) scriptis heredibus adcrescunt, suis . . heredibus in partem virilem, extraneis . . in partem dimidiam. Ulp. XXII. 16. 17.

b. Ventre praeterito . . quamdiu rumpi testamentum potest, non defertur ex testamento hereditas. Pap. l . 84 D. de A. v. O. H. 29, 2.

c. Rumpendo testamentum sibi locum facere postumus solet, quamvis filius (sc. iam natus praeteritus) sequentem gradum, a quo exheredatus est, patiatur valere. Si a primo gradu praeteritus, a secundo exheredatus sit, si . . nascatur postumus, . . totum testamentum ruptum est: nam tollendo primum gradum sibi locum facit. Ulp. 1 . 5 D. de iniusto. 28, 3.

IV. 2Me ^otoenbigfeit formeHer @nierbung eeffirt beim testamentum militis. (§ 168. III. a. 3.)

Sed si expeditione occupatus miles testamentum faciat et liberos suos iam natos vel postumos . . silentio praeterierit, non ignorans an habeat liberos, silentium eius pro exheredatione nominatim facta valere constitutionibus principum cautum est. § 6 I. de exher. 2, 13.

§168. (§158.) b. 9tad) ^ratorifd)em 9tea;te. (Bonorum possessio contra tabulas.)

[Mull.§202. B. III. §26. P.§319. Ku. §835.887.888.900—904. D.§179.]

I . SDa§ jjrdtorifcfje @bift gab ntd)t blofj ben sui, fonbern ben — jur £obe8jeit be§ (Srblaffer§ inteftaterbbered)rigten — liberi (§ 163. I. a. § 167. I . c 5.) praeteriti uberfjaupt bie bonorum possessio contra tabulas unb forberte iiberbie§ namentlid)e @nterbung bei aHen liberi mannlid)en ©efd)Iecfjte8.

a. Emancipatos liberos utriusque sexus, quamvis iure civili neque heredes instituere neque exheredare necesse sit, tamen praetor iubet, si non instituantur heredes, exheredari, masculos omnes nominatim, feminas vel inter ceteros: alioquin contra tabulas bonorum possessionem eis pollicetur. Ulp. XXII. 23.

b. Mater vel avus maternus necesse non habent liberos suos aut heredes instituere aut exheredare, sed possunt eos omittere; . . sive de iure civili quaeramus sive de edicto praetoris, quo praeteritis liberis contra tabulas bonorum possessionem promittit. § ult. I . de exher. 2, 13.

n. SDie ^rdterition fiibrt nad) prdtorifd)em 9i. nid)t 9tid)tigfeit be§ £eftamente§ unb @roffntmg ber ^nteftaterbfolge fjerbei, oietmebr nrirb a. roenn niemanb bie bonorum possessio contra tabulas agnofetrt, ben etngefefcten (Srben bie bonorum possessio secundum tabulas gegeben; unb bie @rteilung ber bonorum possessio contra tabulas fjat nur bie Slterbrdngung ber teftamentarifd)en @rben burd) ben praeteritus jur ^olge. b. Sinb jebod) liberi (felbft in adoptiva familia befinblid)e) im £eftamente ju @rben emgefefct, fo fbnnen fie bei @roffnung ber bonorum possessio contra tabulas fiir ben ^5rd* teritu§ biefelbe ebenfaffe agnofeiren; c. rite exheredati bagegen bleiben bon ber bonorum possessio ftet§ boHig au§gefd)Ioffen. d. 2Iud) $uJ>ilIarfubftitutionen unb SBermdd)tniffe an geroiffe nabe SBertoanbte (exceptae personae) toerben aufredjt erb^alten. (Collatio bonorum ftnbet aud) bier hrie in § 163. I. c. ftatt.)

a. Exspectandi igitur liberi erunt, quamdiu bonorum possessionem petere possunt; quodsi tempus fuerit finitum, aut ante decesserint vel repudiaverint vel ius petendae bonorum possessionis amiserint, tunc revertitur bonorum possessio ad scriptos. Ulp. 1 . 2 pr. D. de B. P. sec. tab. 37, 11.

b. 1. Si quis ex liberis heres scriptus sit, ad contra tabulas bonorum possessionem vocari non debet: cum enim possit secundum tabulas habere possessionem, quo bonum est ei contra tabulas dari? Plane si alius committat edictum, et ipse ad contra tabulas bonorum possessionem admittitur. Id. 1. 3 § 11 D. h. t. (de B. P. contra tab. 37, 4.)

2. Non est novum, ut emancipatus praeteritus plus iuris scriptis heredibus fratribus suis tribuat, quam habituri essent, si soli fuissent: quippe si filius qui in potestate patris est ex duodecima parte heres scribatur emancipato praeterito, dimidiam partem beneficio emancipati occupat, qui si emancipatum fratrem non haberet, duodecimam partem habiturus esset . Id. 1. 8 § 14 eod.

3. In adoptionem datos filios non summoveri praetor voluit, si modo heredes instituti sint: . . ergo si fuerint heredes scripti, accipient contra tabulas bonorum possessionem; sed ipsi soli non committent edictum, nisi fuerit alius praeteritus ex liberis, qui solent committere edictum. § 11 ib.

c. Exheredati liberi quemadmodum edictum non committunt, ita nec commisso per alios edicto cum iflis venient ad bonorum possessionem. Id. 1. 10 § 5 eod.

d. 1. Etiamsi contra patris tabulas bonorum possessio petita sit, substitutio tamen pupillaris valet, et legata omnimodo praestanda sunt, quae substitutione data sunt. Afric. 1. 34 § 2 de vulg. 28, 6.

2. Hic titulus aequitatem quandam habet naturalem, . . ut qui iudicium patris rescindunt, ex iudicio eius quibusdam personis legata et fideicommissa praestarent, hoc est liberis et parentibus, uxori nuruique dotis nomine legatum.

Ulp. 1 . 1 pr. D. 'de legatis praestandis' 37, 5. III. ©egen ba§ £eftament eine§ libertus (refp. emancipatus), in roeld)em biefer bem ^atron (refp. parens manumissor) gar nid)fc8, ober roeniger al§ bie §dlfte feine§ SBerm6gen§ binterlaffen t)atte, gab ber SPrdtor, faH§ in bem £eftamente nid)t leiblid)e (beim emancipatus aud) 2lboptvb*) &inber ju (Srben eingefefct ober tordtertrt roaren, bem $atron (refp. SBater) bie partis dimidiae bonorum possessio. (§ 164. I . bgl. § 38. I . b. 1.) 9tod)bem ba§ batronatifdje @rb4R. — in§befonbere roa§ bie liberta (§ 162. III. a. 2.) unb bie patrona anbelangt — burd) bie lex Papia Poppaea bielfad) mobifijirt unb tm Saufe ber &\t nid)t roenig berroidelt geroorben roar, rourbe eS con ^uftinian reformirt unb roieber auf einfad)ere ©runblagen jurttdgefit^rt. (§ 166. IV.)

a. 1. Civis Romani liberti hereditatem lex XII tabularum patrono defert, si intestato sine suo herede libertus decesserit: ideoque si testamento facto decedat, licet suus heres ei non sit, . . lex patrono nihil praestat. Sed ex edicto praetoris, (si) testato libertus moriatur, ut tamen aut nihil aut minus quam partem dimidiam bonorum patrono relinquat, contra tabulas testamenti partis dimidiae bonorum possessio illi datur, nisi libertus aliquem ex naturalibus liberis successorem sibi relinquat . Ulp. XXIX. 1.

2. Emancipatus a parente in ea causa est, . . ut parens exemplo patroni ad contra tabulas bonorum possessionem admittatur. Ulp. 1 . 1 pr. D. si a par. 37, 12.

3. Patri eius, qui in emancipatione ipse manumissor exstitisset, contra tabulas testamenti dandam bonorum possessionem partis debitae placet exceptis his rebus, quas in castris adquisiisset, quarum liberam testamenti factionem habet: — nam in bona castrensia non esse dandam contra tabulas filiifamilias bonorum possessionem D. Pius Antoninus rescripsit. — Marc. 1. 29 § 3. Pau1. 1 . 30 D. de test. mi1. 29, 1.

b. 1. Postea lege Papia aucta sunt iura patronorum, quod ad locupletiores libertos pertinet: cautum est enim ea lege, ut ex bonis eius, qui sestertiorum nummorum centum milium plurisve patrimonium reliquerit et pauciores quam tres liberos habebit, sive is testamento facto sive intestato mortuus erit, virilis pars patrono debeatur. Gaj. III. § 42.

2. In bonis libertinarum nullam iniuriam antiquo iure patiebantur patroni: cum enim hae in patronorum legitima tutela essent, non aliter scilicet testamentum facere poterant, quam patrono auctore. — Sed postea lex Papia cum quattuor liberorum iure libertinas tutela patronorum liberaret et eo modo concederet eis etiam sine tutoris auctoritate condere testamentum, prospexit, ut pro numero liberorum,

« PreviousContinue »