Page images
PDF
[ocr errors]

c. 1. Constat eum, qui testamenti factionem habet, pro herede usucapere posse. Paul. 1 . 4 D. pro her. 41, 5.

2. (§ 89. I. A. b. 5.) Si quis emerit fundum sciens ab eo cuius non erat, possidebit pro possessore; sed si iustam causam habuerit existimandi se heredem vel bonorum possessorem domino exstitisse, fundum pro herede possidebit nec causam possessionis sibi mutare videtur. Iul. 1. 33 § 1 D. de usurp. 41, 3.

3. Nihil pro herede posse usucapi suis existentibus heredibus obtinuit . Diocl. 1. 2 C. de us. p. h. 7, 29.

[ocr errors]

febr ilberfjaupt, b. b. bie gdbigfeit, enttoeber teftiren (§ 36. I . c. 1.), cber bonorirt, b. b. jum (Irben etngefefct ober bebad)t, ober jum Sutor ernannt ju toerben, ober beim 2eftament8afte al§ 3euge mitjutoirfen. b. $eine testamenti factio befifcen Sflaoen, ^eregrtnen unb fotd)e ^erfonen, benen bie testamenti factio jur Strafe entjogen ift. (§ 57. I . b.) c. SDie Unfdfyigfeit, ein £eftament ju errid)ten, fd)lie^t jebod) nid)t oon felbft ben 5JtangeI ber testamenti factio in fid).

a. 1. Igitur si quaeramus, an valeat testamentum, inprimis advertere debemus, an is qui fecerit, habuerit testamenti factionem. Gaj. n. § 114.

.2. Heredes institui possunt, qui testamenti factionem cum testatore habent. Ulp. XXII. 1.

3. Testes autem adhiberi possunt ii, cum quibus testamenti factio est. § 6 I. de test. ord. 2, 10.

b. 1. Eius qui apud hostes est testamentum, quod ibi fecit, non valet, quamvis redierit: sed quod dum in civitate fuerat fecit, sive redierit, valet iure postliminii, sive illic decesserit, valet ex lege Cornelia. § 5 I . qb. n. est perm. 2, 12.

2. Servus publicus populi Romani pro peculii parte dimidia testamenti faciendi habet ius. Ulp. XX. 16.

3. Si cui aqua et igni interdictum sit, eius nec illud testamentum valet quod ante fecit, nec id quod postea fecerit. Gaj. 1. 8 § 1 D. h. t. — Hi quibus aqua et igni interdictum est, item deportati . . nec testamenti faciendi ius habent, cum sint anohdsg. Ulp. 1 . 1 § 2 D. de leg. III. 32.

4. Latinus Iunianus, item is qui dediticiorum numero est testamentum facere non potest: Latinus quidem, quoniam nominatim lege Iunia prohibitus est; is autem qui dediticiorum numero est, quoniam nec quasi civis Romanus testari potest, cum sit peregrinus, nec quasi peregrinus, quoniam nullius certae civitatis civis est, ut secundum leges civitatis suae testetur. Ulp. XX. 14.

5. Dediticiorum numero heres institui non potest, quia peregrinus est, cum quo testamenti factio non est, Ulp. XXII. 2.

6. Intestabilis. . . nec testamentum facere poterit, nec ad testamentum adhiberi. Ulp. 1.18 § 1 D. h. t .

c. Testamenti autem factionem non solum is habere videtur, qui testamentum facere potest, sed etiam qui ex alieno testamento vel ipse capere potest vel alii adquirere, licet non potest facere testamentum; et ideo et furiosus et mutus (et surdus) et postumus et infans et filiusfamilias et servus alienus testamenti factionem habere dicuntur: licet enim testamentum facere non possunt, attamen ex testamento vel sibi vel alii adquirere possunt . § 4 I. de her. qua1. 2,19. (cfr. Pomp. 1. 16 pr. D. h. t.) C. Setbftdnbige SBerm6genSfar/igfeit; bafjer fonnen ^au8fiJfjne — au§genommen iiber bas peculium castrense vel quasi — nid)t tefttren. (§ 149. II. B. b. § 150. I.)

a. Filiusfamilias testamentum facere non potest, quia nihil suum habet, ut testari de eo possit. Ulp. XX. 10.

b. Qui in potestate parentis est, testamenti faciendi ius non habet: adeo ut, quamvis pater ei permittat, nihilo magis tamen iure testari possit. Gaj. 1 . 6 pr. D. h. t,

D. ^rauen roaren a. urfpritnglid) (abgefeben oon § 53. II . c. 2., btetteid)t aud) § 66. I . a.) roenn fie einer 2lgnatenfamilie angeborten,

— aud) feit ber lex Claudia § 66. II. B. a. — fd)ted)tbin teftir* unfdbig, tm Sntereffe ibrer legitimi heredes, benen ba§ SBermogen nid)t entjogen roerben fottte. 3um Stoafe ber £eftament§errid)tung beburfte ek baber fiir bie g-rau einer 3^rftorung ber bi§fjerigen agnatifd)en SBerbinbung mittelft coemptio fiduciaria. (§ 49. I . B.) SDtefe tourbe inbe§ oon §abrtan al§ eine leere ^ormalitdt befeittgt.

— b. Stetf beburften ^rauen, folange bie tutela muliemm uber* baupt beftanb, naa) ius civile jur £eftament§errid)tung ber tutoris auctoritas, roeld)e aber nur bet ber legitima tutela parentum ac patronorum (§ 66. II. B. b. 1.) eine reette Sebeutung b^atte, fo bafj bie emaneipirten 23d)ter unb bie libertae faftifd) aHerbing§ fo gut roie tefrtrunfdfjig roaren. 3ebod) gab ber ^kdtor fpdter aua) au§ einem ofyne tutoris auctoritas errid)teten Steftament bie bonorum possessio secundum tabulas, roetdje aber anfangS — bet ben tefctgenannten ftet§ — ben etbilen ^nteftaterben gegenuber sine re toar.

b. 1. Si ea mulier testamentum fecit, quae se capite numquam deminuit, non videtur ex edicto praetoris secundum eas tabulas possessio dari. Cic. Top. 4, 18.

2. Olim testamenti faciendi gratia fiduciaria fiebat coemptio: tunc enim non aliter feminae testamenti faciendi ius habebant, exceptis quibusdam personis, quam si coemptionem fecissent remancipataeque et manumissae fuissent; sed hanc necessitatem coemptionis faciendae ex auctoritate D. Hadriani senatus remisit. Gaj. I. §115.a

b. Observandum praeterea est, ut si mulier quae in tutela est faciat testamentum, tutore auctore facere debeat: alioquin inutiliter iure civili testabitur. §. Praetor tamen si septem signis testium signatum sit testamentum, scriptis heredibus secundum tabulas testamenti bonorum possessionem pollicetur, et si nemo sit, ad quem ab intestato iure legitimo pertineat hereditas, velut frater eodem patre natus aut patruus aut fratris fiilius, ita poterunt scripti heredes retinere hereditatem. — §. Sed videamus an etiamsi frater aut patruus exstent, potiores scriptis heredibus habeantur: rescripto enim imperatoris Antonini . . (v. §157. III. b.) — §. Quod sane quidem ad masculorum testamenta pertinere certum est; item ad feminarum, quae ideo non utiliter testatae sunt, quod verbi gratia familiam non vendiderint aut nuncupationis verba locutae non sint: an autem et ad ea testamenta feminarum, quae sine tutoris auctoritate fecerint, haec constitutio pertineat, videbimus. §. Loquimur autem de his scilicet feminis, quae non in legitima parentum aut patronorum tutela sunt, sed de his quae alterius generis tutores habent, qui etiam inviti coguntur auctores fieri: alioquin parentem et patronum sine auctoritate eius facto testamento non summoveri palam est. Gaj. II. § 118—122.

E. gerner mufj ber £eftator fid) in ©ehrifjbeit iiber feinen 9i* ftanb befinben.

De statu suo dubitantes vel errantes testamentum facere non possunt; — nam qui incertus de statu suo est, certam legem testamento dicere non potest. — Ulp. 1. 15. Pau1. 1.14 D. h. t .

F. ^eine SCeftirfdbigfeit, trofc ber ibnen jufommenben testamenti factio batten enblid) bie Latini Iuniani. (f. oben B. b. 4. unb § 39. II. b.)

B. gormen be§ £eftamente§.

§ 157. (§ 147.) a. 9tegelmdfjige.

[Miill. §182. B. III. §17. P. § 306. 313. K. § 276. Ku. I. § 817—20. 823. II. 136. 542. D. § 165.]

I . 35ie dlteften ^eftament§formen roaren ba§ testamentum calatis comitiis (in ben jum 3eugni§ berfammelten Guriateomitien) unb ba§ testamentum in procinctu factum, b. 6. in bem nad; Genturien geglieberten, jur Sd)Iad)t geriifteten §eere: beibe publu jiftifdj*fafralen Gbarafter§.

a. Testamentorum genera initio duo fuerunt: nam aut calatis comitiis testamenta faciebant, quae comitia bis in anno testamentis faciendis destinata erant; aut in procinctu i. e. cum belli causa arma sumebant: procinctus est enim expeditus et armatus exercitus. Alterum itaque in pace et in otio faciebant, alterum in proelium exituri. Gaj. II. § 101.

b. — scriptum est . . 'calata' comitia esse, quae pro collegio pontificum habentur . . Iisdem comitiis, quae 'calata' appellari diximus, et sacrorum detestatio et testamenta fieri solebant. Gel1. XV. 27.

n. SDiefe beiben gormen hmrben jebod) balb berbrdngt burd) ba$ — in ben 12 Iafeln anerfannte — bequemere testamentum per aes et libram, toeld)e§ tn etner mancipatio ber familia pecuniaque be§ £eftator§ an ben familiae emptor, unb bamit ber* bunbenen nuncupatio beftebt. a. 9tad) ber dlteren ©eftalt be§ 9Jtaneibation§teftamente§ rourbe ber familiae emptor felbft heres; unb jtoar fdjon bet Sebjeiten be§ ©rblaffer§, fo bajj er ganj biefelbe SteHung binftdjtlid) be§ 23ermogen§ be§felben etnnar/m, roie ber suus. (§ 162. n. A a. 3. 4. § 171. I . b. — bgl. § 173. I . [?]) 9tadj ber neuererc roar berfelbe eine blofje Solennitdt§berfon, unb ber Sajtoer* bunft be§ £eftirafte§ fiel nunmebr tn bie nuncupatio, burdj roelcbe miinblidj ber (Srbe ernannt unb anbertoeitige lefcthrillige 23erfitgungen iiber ben 9laa)la$ berlautbart rourben. (S§ rourbe jebodj balb iiblid), ben lefcten Sffiillen in eine Urfunbe nieberjulegen, unb bie borgejeigte Urfunbe (tabulae testamenti) nadj borau§gegangener, nunmebr lebtglid) formeHer, familiae mancipatio burd) feierlid)e (Srfldrung (nuncupatio) al§ fein £eftament anjuerfennen unb ju befrdftigen, toorauf Sefiegelung be§felben mtt 9tamen§beifcfjreibung feiten§ ber 3eugen ju erfolgen pflegte. b. 2)ie 5 SaiQen, ber familiae emptor unb ber libripens mujjten aufjer §anblung§* unb SBafjrnebmung§* fdbigfeit nod) testamenti factio beftfcen, unb burften nid)t burd) ba§ Sanb ber potestas mit bem £eftator — ebenfotoenig bte 3eugen mit bem familiae emptor (ober (Srben) — berbunben fetn.

a. 1. Accessit deinde tertium genus testamenti quod per aes et libram agitur; qui enim neque calatis comitiis neque in procinctu testamentum fecerat, is si subita morte urguebatur, amico familiam suam (i. e. patrimonium suum) mancipio dabat eumque rogabat, quid cuique post mortem suam dari vellet: quod testamentum dicitur per aes et libram, scilicet quia per mancipationem peragitur. §. Sed illa quidem duo genera testamentorum in desuetudinem abierunt; hoc vero solum, quod per aes et libram fit, in usu retentum est. Sane nunc aliter ordinatur quam olim solebat: namque olim familiae emptor, i. e. qui a testatore familiam accipiebat mancipio, heredis locum obtinebat et ob id ei mandabat testator, quid cuique post mortem suam dari vellet: nunc vero alius heres testamento instituitur, a quo etiam legata relinquuntur, alius dicis gratia propter veteris iuris imitationem familiae emptor adhibetur. §. Eaque res ita agitur: qui facit testamentum, adhibitis, sicut in ceteris mancipationibus, V testibus civibus Romanis puberibus et libripende, postquam tabulas testamenti scripserit, mancipat alicui dicis gratia familiam suam; in qua re his verbis familiae emptor utitur: Familiam Pecvniamqve Tvam Endo [mandatela?] Tvtela Cvstodelaqve Mea Esse Aio Eaqve, QVO TV Ivre Testamentvm Facere Possis Secvndvm Legem Pvblicam, Hoc Aere [et ut quidam adiiciunt?] Aeneaqve Libra Esto Mihi Empta; deinde aere percutit libram idque aes dat testatori velut pretii loco; deinde testator tabulas testamenti tenens ita dicit: Haec Ita Vt In ms Tabvlis Cerisqve Scripta Svnt, Ita Do Ita Lego Ita Testor, Itaqve

VOS QVIRITES TESTIMONIVM MIHI PERHB3ETOTE: et hoC dicitUT

« PreviousContinue »