Page images
PDF

6. In filiofamilias nihil dignitas facit, quominus SC. Macedonianum locum habeat, . . nisi forte castrense peculium habeat: tunc enim SCtum cessabit — usque ad quantitatem castrensis peculii: cum filiifamilias in castrensi peculio vice patrumfamiliarum fungantur. Ulp. 1. 1 § 3. 1 . 2 D. de SC. Mac. 14, 6.

7. Sed nec cogendus est pater propter aes alienum, quod filius peculii nomine, quod in castris adquisiit, fecisse dicetur, de peculio actionem pati. Maec. 1. 18 § 5 h. t .

b. 1. — militibus, qui in potestate parentum sunt, . . de eo quod in castris adquisierint permissum est ex constitutionibus principum testamentum facere: quod quidem initio tantum militantibus datum est tam ex auctoritate D. Augusti quam Nervae nec non optimi imperatoris Traiani, postea vero subscriptione D. Hadriani etiam dimissis militia, i. e. veteranis, concessum est. pr. I . qu. n. e. perm. 2, 12.

2. Si filiusfamilias miles decesserit, si quidem intestatus, bona eius non quasi hereditas, sed quasi peculium patri deferuntur: si autem testamento facto, hic pro hereditate habetur castrense peculium. Ulp. 1. 2 D. de castr. pec.

§150.(§HO.) B. 9teuere§ 9ted)t. Peculium quasi
castrense; Bona adventicia.

[Miill. § 171. B. III. §8. P. § 282. Ku. § 961. 975. D. § 104.]

Sett 6onftantin tourbe ben .fjau§finbern oermogen§red)tlid)e Selbftdnbtgfeit ftufentoeife tn tmmer toeiterem Umfange jugeftanben.

I. SDem militarifdjen (Srtoerbe tourbe ber @rtoerb burd) 6ffent* lidje§ 2lmt (Staat§*, £of* ober $ird)enbienft) gletd)geftettt: peculium quasi castrense.

Sciendum tamen est, quod ad exemplum castrensis peculii tam anteriores leges quam principales constitutiones quibusdam quasi castrensia dederunt peculia, atque eorum quibusdam permissum erat etiam in potestate degentibus testari: quod nostra constitutio latius extendens permisit omnibus in his tantummodo peculiis testari. § ult. I. de mi1. tto. 2, 11. n. gerner tourbe bte miitterlid)e (Srbfd)aft (bona materna), fpetter iiberfjaujjt atter oon miitterlid)er Seite ijerftammenber @rtoerb (bona matemi generis), enblid) aud) ber @rtoerb au§ ber @be (lucra nuptialia) al§ etgene§ 33erm6gen be§ §au§fmbe§, tooran bem ©etoaltfjaber blofj leben§ldnglidjer 9itefjbraud) unb bte 23ertoaltung juftefjen foHte, anerfannt: bona adventicia. $n getoiffen ^dtten — fo toenn ber (Srtoerb, in§befonbere einer @rbfd)aft gegen ben er* fldrten SBiHen be§ ©etoaltfjaber§ gemadjt toar, ober toenn ber ©eber ba§ 9tedjt be§ lefcteren an ber 3utoenbung toegbebungen fjatte — tourbe felbft ber bdterlid)e -Ictefjbraudj au8gefd)loffen: bona adventicia *irregularia.

[ocr errors]

4. Generaliter quotienscumque non fit nomine pupilli quod quivis paterfamilias idoneus facit, non videtur defendi: sive igitur solutionem sive iudicium sive stipulationem detrectat, defendi non videtur. Ulp. 1 . 10 eod.

5. A tutoribus et curatoribus pupillorum eadem diligentia exigenda est circa administrationem rerum pupillarium, quam paterfamilias rebus suis ex bona fide praebere debet. Callistr. 1. 33 pr. eod.

b. 1. Imperatoris Severi oratione prohibiti sunt tutores et curatores praedia rustica vel suburbana distrahere. §. Quae oratio in senatu recitata est Tertullo et Clemente consulibus Idibus Iuniis, et sunt verba eius huiusmodi: §. 'Praeterea, patres conscripti, interdicam tutoribus et curatoribus, ne praedia rustica vel suburbana distrahant, nisi ut id fieret, parentes testamento vel codicillis caverint; quodsi forte aes alienum tantum erit, ut ex rebus ceteris non possit exsolvi, tunc praetor urbanus vir clarissimus adeatur, qui pro sua religione aestimet, quae possint alienari obligarive debeant, manente pupillo actione, si postea potuerit probari obreptum esse praetori; si communis res erit et socius ad divisionem provocet, aut si creditor, qui pignori agrum a parente pupilli acceperit, ius exsequetur, nihil novandum censeo.' Ulp. 1. 1 pr. § 1. 2 D. de reb. eor. 27, 9. 2. Iam venditib tutoris nulla sit sine interpositione decreti, exceptis his dumtaxat vestibus, quae detritae usu aut corruptae servando servari non potuerint. Animalia quoque supervacua minorum quin veneant, non vetamus. Constant. 1. 22 § 6 C. de adm. tut. 5, 37. II. 9t*gefd)dfte fann ber pupillus infantia maior — gerid)tlid)e ^anblungen foH er fogar, roo irgenb m6glid) — felbft borne&men (bgl. § 64. IV. b.), bod) bebarf e§ ju beren 2Birffamfeit, roenn baS 23erm6gen be§ $ubitten burd) ba§ 9t*gefet)dft bireft ober inbireft ge* minbert fturb, ber auctoritatis interpositio, b. i. ber berfonlid)en, bte mangelbafte §anblung§fdbigfeit be§ ^utoiHen erganjenben 9Jiittoirfung be§ £utor§. (25gl. § 60. I. b. § 21. IV. c. § 114. II. § 120. I. a. 8.9. §139. o)a) SDie tutoris auctoritas mufj betm 2lbfd;Iuf3 be§ 9i* gefdjdfte§ felber unb unbebingt erfolgen;b)5tn eigener 2lngelegent)eit (in rem suam) fann ber Iutor niemal§ feine auctoritas getodbren. (§ 64. IH. b. 3. § 88. H. b. 7.)c> — SDie bom SKinberjdbrtgen ein* gegangenen 9t*gefct)dfte finb in ber 9tegel audj obne 9Jtittoirfung be§ 3lurator§ toirffam, bodj ift fur beftimmte gatte consensus, b. i. formlofe — aud) nad)trdgliaje — ©enebmigung berfetben erforberlid). (§ 60. II. c. § 67. H. b.)

a. 1. Licentia (tutoribus) erit, utrum malint ipsi suscipere iudicium, an pupillum exhibere, ut ipsis auctoribus iudicium suscipiatur, ita tamen ut pro his, qui fari non possunt vel absint, ipsi tutores iudicium suscipiant: pro his autem, qui supra septimum annum aetatis sunt et praesto fuerint, auctoritatem praestent . Ulp. 1. 1 § 2 D. h. t.

2. Obligari ex omni contractu sine tutoris auctoritate non potest: adquirere autem sibi stipulando et per traditionem accipiendo etiam sine tutoris auctoritate potest; sed credendo sibi obligare non potest, quia sine tutoris auctoritate nihil alienare potest . Gaj. 1. 9 pr. D. de auct. tut. 26, 8.

3. Furiosus et pupillus, ubi ex re actio venit, obligantur etiam sine curatore vel tutoris auctoritate, veluti si communem fundum habeo cum his et aliquid in eum impendero vel damnum in eo pupillus dederit: nam iudicio communi dividundo obligabuntur. Pau1. 1 . 46 D. de O. et A. 44, 7.

4. Si tutor mutuam pecuniam pupillo dederit, . . naturaliter obligabitur in quantum locupletior factus est: nam in pupillum cuivis actionem in quantum locupletior factus est dandam D. Pius rescripsit . Ulp. 1 . 5 pr. D. de auct. tut .

b. 1. Tutor statim in ipso negotio praesens debet auctor fieri, post tempus vero aut per epistulam interposita eius auctoritas nihil agit. Gaj. 1. 9 § 5 eod.

2. Etsi condicionalis contractus cum pupillo fiat, tutor debet pure auctor fieri. Ulp. 1. 8 eod.

c. 1. Pupillus obligari tutori eo auctore non potest. d. 1. 5 pr. 2. Quamquam regula sit iuris civilis in rem suam auctorem

tutorem fieri non posse, tamen potest tutor proprii sui debitoris hereditatem adeunti pupillo auctoritatem accommodare, quamvis per hoc debitor eius efficiatur: prima enim ratio auctoritatis ea est, ut heres fiat, per consequentias contingit, ut debitum subeat. Ulp. 1. 1 pr. eod. III. Sinb mebrere !£utoren borbanben, fo ift jur SBirffamfeit bon 9t*gefd)dften a. balb bie auctoritas atter erforberlict), balb ge* niigt bte etne§ einjelnen. b. 3ft jebod) etnem unter ifjnen aHetn bie 2lbmtniftration iibertragen (tutor gerens), fo baben bie iibrigen (tutor honorarii) blofj 2Iuffidjt iiber biefelbe ju fiibren, unb ift einjig bte auctoritas be§ erfteren toirffam. c @§ fann enblid) audj bte 2lbminiftration — jumal bet einem grofjen $uj>iIIarbermbgen unb einer au§gebebnten SBertoaltung — unter bie mebreren ^utoren nad) befonberen 9ieffort§ ober nadj lofalen Sejirfen geteilt fein; al§bann gilt jeber Xutor fjinfic)tlid) be§ 23erroaltung§freife§ be§ anberen al§ honorarius.

a. Si plures sint tutores, omnes in omni re debent auctoritatem accommodare, praeter eos qui testamento dati sunt: nam ex his vel unius auctoritas sufficit. Ulp. XI. 26.

b. 1. Sed et si ex testamento vel inquisitione duo pluresve dati fuerint, potest unus offerre satis de indemnitate pupilli vel adulescentis et contutori vel concuratori praeferri, ut solus administret . . . Quodsi nemo eorum satis offerat, si quidem adscriptum fuerit a testatore quis gerat, ille gerere debet: quodsi noa fuerit adscriptum, quem maior pars elegerit, ipse gerere debet, ut edicto praetoris cavetur; sin autem ipsi tutores dissenserint circa eligendum eum vel eos, qui gerere debent, praetor partes suas interponere debet. § 1 I. de satisd. tut. 1, 24.

2. Ceteri igitur tutores non administrabunt, sed erunt hi quos vulgo honorarios appellamus; nec quisquam putet ad hos periculum nullum redundare; . . dati sunt enim quasi observatores eius (sc. qui gerit) et custodes, imputabiturque eis quandoque, cur, si male eum conversari videbant, suspectum eum non fecerunt. Ulp. 1. 3 § 2 D. h. t .

3. Etsi pluribus datis tutoribus unius auctoritas sufficiat, tamen si tutor auctoretur, cui administratio tutelae concessa non est, id ratum a praetore haberi non debet. Pomp. 1. 4 D. de auct. tut.

c. Item si dividi inter se tutelam velint tutores, audiendi sunt, ut distribuatur inter eos administratio — vel in partes vel in regiones: et si ita fuerit divisa, unusquisque exceptione summovebitur pro ea parte vel regione, quam non administrat. Ulp. 1. 3 § 9. 1. 4 D. h. t.

§152. (§142.) B. 23erbtnbIid)feiten au§ ber ^iibrung ber 23ormunb[d)aft.

[Mttll. §176. B. III. § 11. 12. P. §300. Ku. § 728.]

I . a. 2Iu§ ber ©efd)dft§fur/rung be§ 23ormunbe§ entfteben jroifd)en tbm unb bem Se»ormunbeten Dbligationen, roeld)e fid) auf ein quafifontraftlid)e§ 23erbdltni§ (§ 135) grunben. b. ©egen ben %utox gebt nad) Seenbtgung ber 23ormunbfd)aft bie tnfamirenbe actio tutelae auf 9ted)nung§Iegung, ^erau§gabe be§ oerroalteten 23er* mbgen§ unb @rfatj be8 berfd)uIbeten @d)aben§; er fetbft fann mtt ber actio tutelae contraria gegen ben ^upiHen auf Sd)abIo§baItung flagen. c. 2Begen 23eruntreuungen t)aftet ber Xwtox mit ber au§ ben 12 2fafeln ftammenben actio de rationibus distrahendis auf ba§ SDoJ>^elte. d. 3roifd)en bem ^urator unb bem $flegebefor/Ienen finbet eine utilis actio negotiorum gestorum directa unb contraria ftatt.

a. Tutelae quoque iudicio qui tenentur, non proprie ex contractu obligati intelliguntur (nullum enim negotium inter tutorem et pupillum contrahitur): sed quia sane non ex maleficio tenentur, quasi ex contractu teneri videntur. Et hoc autem casu mutuae sunt actiones: non tantum enim pupillus cum tutore, sed et contra tutor cum pupillo habet actionem, si vel impenderit aliquid in rem pupilli, vel pro eo fuerit obligatus, aut rem suam creditori eius obligaverit Gaj. l . 5 § 1 D. de 0. et A. 44, 7.

b. Nisi finita tutela sit, tutelae agi non potest. Pau1. 1 . 4

« PreviousContinue »