Page images
PDF

d. 1. Electo reo principali fideiussor vel heres eius liberatur. Paul. H. 17 § 16.

2. Si ego decem stipulatus a Titio, deinceps stipuler a Seio, quanto minus a Titio consequi possim, si decem petiero a Titio, non liberatur Seius, . . at si iudicatum fecerit Titius, nihil ultra Seius tenebitur. Cels. 1.42 pr. D. de R. C. 12, 1.

3. — generali lege sancimus nullo modo electione unius ex fideiussoribus vel ipsius rei alterum liberari, vel ipsum reum fideiussoribus vel uno ex his electo liberationem mereri, . sed manere ius integrum, donec in solidum ei pecuniae persolvantur. Iust. 1. 20 C. de fidej. 8, 40 (41).

IV. ^uftinianifd)en 9i. giebt e§ a. nur nod) bie 33urgfd)aft mittelft ber fdjon im fpdteren flaffifd)en 9i. — toie bte stipulatio iiberbaupt (§ 117. I. A. b. B. b.) — jiemlid) formlo§ getoorbenen fideiussio. SBgl . § 128. I. b. ®ie Siirgen fyaben aufjer bem beneficium divisionis ex epistula D. Hadriani nod) ba§ beneficium cedendarum actionum unb baS beneficium excussionis s. ordinis CBorausflage).

a. 1. Sciendum est generaliter, quod si quis se scripserit fideiussisse, videri omnia sollemniter acta. Ulp. 1. 30 D. de V. O. 45, 1.

2. Fideiussor accipi potest, quotiens est aliqua obligatio civilis vel naturalis cui applicetur. Iu1. 1. 16 § 3 D. de fidej. 46, 1.

3. Stipulatus sum a reo nec accepi fideiussorem; postea volo adiicere fideiussorem; si adiecero, fideiussor obligatur. — Adhiberi autem fideiussor tam futurae quam praecedenti obligationi potest. Ulp. 1. 6 pr. § 2 eod.

b. 1. Fideiussoribus succurri solet, ut stipulator compellatur ei, qui solidum solvere paratus est, vendere ceterorum nomina. Iu1. 1.17 eod.

2. Si quis crediderit et fideiussorem . . acceperit, non statim ab initio fideiussorem . . conveniat neque debitore neglecto intercessoribus molestus sit, sed primo eum, qui pecuniam accepit et debitum contraxit, conveniat. Nov. 4. c. 1.

V. @ine etgentumlid)e 23erburgung§form publijiftifd)en Gbarafter§ ift im dlteren 9t. bie bei Staat§* unb ©emeinbefontraften (m§* befonbere bei locationes § 123. IV.) iiblid)e, ftreng ejef utibif d)e praedis obligatio (praedibus praediisque cavere, praedes dare praediaque subsignare), bet toeld)er ber 33iirge (praes) — urfpriing* lidj mit feiner ^erfon unb — mit feinem ganjen SBerm6gen (familia pecuniaque), fpejiett mit ben berfd)riebenen ©runbftitefen pfanbtoeife berbaftet toar, fo bafj atte§ biefe§ bei eingetretener gdttigfeit ber ?Jorberung bem fofortigen 23erfaufe (praedes praediaque vendere) — auf bem 2Bege ber 23erfteigerung — ofjne gerid)tlid)e 23ermittetung unterlag. (graglid)e Uniberfalfueeeffion be8 Sdufer§.) Praediatura;

6attoM>tt, Snftituttoien. 4. Sluft. 19

[ocr errors]

bie 9iubrtfen Acceptum unb Expensum eingetragen rourben. b. (sine litterarum obligatio entftanb baburcb, baf5 ber (SIdubiger bie ifjm au§ irgenb einem 9i*grunbe gefa/ulbete Summe mit (SinroiHigung be§ Sefjulbner§ al§ r>on biefem empfangen unb roieberum ifjm felbft (transcriptio a re in personam) ober einem anberen (transcriptio a persona in personam) gejafjlt, b. t). frebitirt in fein Jjpau§buefj ein* trug (expensum alicui ferre), roeld/em 2lfte — roa§ aber niefjt not* roenbig roar — ba§ umgefer/rte SBerfabren im ^au§buefje be§ Sd)utbner§ forrefponbirte. @ine fo entftanbene ^orberung &>1j nomen transcripticium. (23gl. § 142.) — c. 35a§ Gintragen eine§ gerodbrten baren 35arler/n§ (nomen arcarium) begritnbete bagegen feine litterarium obligatio, fonbern liefj bie SDarlefjn§forberung unberiifjt.

a. Moris fuit, unumquemque domesticam rationem sibi totius vitae suae per dies singulos scribere, quo appareret, quid quisque de reditibus suis, quid de arte foenore lucrove seposuisset et quo die, et quid item sumtus damnive fecisset. Ps. Ascon. in Cic. or. in Verr. II. 1 § 60.

b. 1. Litteris obligatio fit veluti nominibus transcripticiis; fit autem nomen transcripticium duplici modo, vel a re in personam, vel a persona in personam. — A re in personam transcriptio fit, veluti si id quod tu ex emptionis causa aut conductionis aut societatis mihi debeas, id expensum tibi tulero. — A persona in personam transcriptio fit, veluti si id quod mihi Titius debet, tibi id expensum tulero, id est si Titius te delegaverit mihi. Gaj. III. § 128—130.

2. Transcripticiis vero nominibus an obligentur peregrini, merito quaeritur, quia quodammodo iuris civilis est talis obligatio: quod Nervae placuit; Sabino autem et Cassio visum est, si a re in personam fiat nomen transcripticium, etiam peregrinos obligari, si vero a persona in personam, non obligari. Ib. § 133.

c. Alia causa est eorum nominum quae arcaria vocantur: in his enim rei non litterarum obligatio consistit, quippe non aliter valent, quam si numerata sit pecunia; numeratio autem pecuniae rei facit obligationem: qua de causa recte dicemus arcaria nomina nullam facere obligationem, sed obligationis factae testimonium praebere. Ib. § 131.

n. ©rieef/ifefjen Urfprunge§ unb einjig bem SPeregrinen*9t. an* get)6rig ift bie Dbligirung burefj chirographa unb syngrapha (formlofe Scfjulbberfefjreibungen).

Praeterea litterarum obligatio fieri videtur chirographis et syngraphis, id est si quis debere se aut daturum se scribat, ita scilicet, ut eo nomine stipulatio non fiat: quod genus obligationis proprium peregrinorum est. Ib. § 134. III. SDer Sitteralfontraft oerfefjroanb mit ben codices accepti et expensi unb roar ju ^uftinian§ 3eit Idngft eine 2lntiquitdt. $)te »on ^uftinian bafur eingefdt)altete 23)eorie einer neuen litterarum obligatio, roetefje fid) auf bie abfolute Seroei§fraft be§ ©d)ulbftbeine8 — SDarIeljn§empfang§befenntniffes — nad) 2lblauf bon jroet ^abjen feit feiner 2lu§ftetlung griinbet, t)at mit bem altr6mifcben Sitteral* fontrafte niajt§ ju fajaffen. recepturi quid ex hoc contractu, cedere dicimur. Ulp. 1.1 D. h. t. (de R. C. 12, 1.)

Olim scriptura fiebat obligatio, quae nominibus fieri dicebatur; quae nomina hodie non sunt in usu. Plane si quis debere se scripserit, quod numeratum ei non est, de pecunia minime numerata post multum temporis exceptionen opponere non potest: sic fit ut et hodie, dum queri non potest, scriptura obligetur; et ex ea nascitur condictio, cessante scilicet verborum obligatione. Multum autem tempus in hac exceptione . . per constitutionem nostram coartatum est, ut ultra biennii metas huiusmodi exceptio minime extendatur. I . de litt. ob1. 3, 21.

[ocr errors]

2. Pecuniam creditam dicimus non solum eam quam credendi causa damus, sed omnem quam tum, cum contrahitur obligatio, certum est debitum iri i. e. quae sine ulla condicione deducitur in obligationem. Gaj. III. §124.

3. Creditum ergo a mutuo differt, qua genus a specie: nam creditum consistit extra eas res, quae pondere numero mensura continentur, sicut si eandem rem recepturi sumus, creditum est. Pau1. 1. 2 § 3 D. h. t.

4. Mutui autem datio consistit in his rebus, quae pondere numero mensurave constant, . . quas res in hoc damus, ut fiant accipientis, postea alias recepturi eiusdem generis et qualitatis. Gaj. 1.1 § 2 D. de O. et A. 44, 7.

5. Mutuum damus recepturi non eandem speciem (alioquin commodatum erit aut depositum), sed idem genus. — Appellata est autem mutui datio ab eo, quod de meo tuum fit; et ideo si non fiat tuum, non nascitur obligatio. — In mutui datione oportet dominum esse dantem. 1. 2 pr. § 2. 4 D. h. t.

6. (II. d.) Si pecuniam apud te depositam convenerit ut creditam habeas, credita (fiet): quia tunc nummi, qui mei erant, tui fiunt. Afr. 1. 34 pr. D. mand. 17, 1.

7. (c. 2 ?) — cum ex causa mandati pecuniam mihi dedeas et convenerit, ut crediti nomine eam retineas, (videtur) mihi data pecunia et a me ad te profecta. Ulp. 1.15 h. t.

8. Si pupillus idem fecerit (sc. mutuam pecuniam dederit), quia pecuniam non facit accipientis, nullam contrahit obligationem: unde pupillus vindicare quidem nummos suos potest. Gaj. II. § 82.

9. Si pupillus sine tutoris auctoritate crediderit, consumpta pecunia condictionem habet non alia ratione, quam quod facto eius intelligitur ad eum qui acceperit pervenisse . . . Nam omnino qui alienam pecuniam credendi causa dat, consumpta ea habet obligatum eum qui acceperit. Iu1. 1.19 § 1 h. t.

10. Si tibi dedero decem sic, ut novem debeas, Proculus ait, et recte, non amplius te ipso iure debere quam novem: sed si dedero, ut undecim debeas, putat Proculus amplius quam decem condici non posse. Ulp. 1.11 §1 eod.

11. Re enim non potest obligatio contrahi, nisi quatenus datum sit. Pau1. 17 pr. D. de pact. 2, 14.

12. (Cfr. §82. b. 3.) Si ego pecuniam tibi quasi donaturus dedero, tu quasi mutuam accipias, Iulianus scribit donationem non esse; . . et puto nec mutuam esse. — Si ego quasi deponens tibi dedero, tu quasi mutuam accipias nec depositum nec mutuum est. Ulp. 1.18 pr. § 1 h. t.

« PreviousContinue »