Page images
PDF

eiusdem fundi pignus occupavit, . . tempore potiores estis. Nam cum de pignore utraque pars contendat, praevalet iure, qui praevenit tempore. Ant. 1 . 2 C. eod. 8, 17. (18).

3. Si idem bis, i. e. ante secundum et post eum crediderit, in priore pecunia potior est secundo, in posteriore tertius est. Marcian. 1. 12 § 3 D. eod.

1. Interdum posterior potior est priore, utputa si in rem istam conservandam impensum est quod sequens credidit, veluti si navis fuit obligata et ad armandam eam vel reficiendam ego credidero: — huius enim pecunia salvam fecit totius pignoris causam. Ulp. 1. 5. 6. pr. eod.

5. Licet . . priores habeantur potiores, tamen eum, cuius pecunia praedium comparatum probatur; quod ei pignori esse specialiter statim convenit, omnibus anteferri iuris auctoritate declaratur. Dioc1. 1. 7 C. eod. c. 1. Cum secundus creditor oblata priori pecunia in locum eius successerit, venditionem ob pecuniam solutam et creditam recte facit. Marcian. 1. 5 pr. D. de distr. pign.

2. Qui pignus secundo loco accepit, ita ius suum confirmare potest, si priori creditori debitam pecuniam solverit aut, cum obtulisset isque accipere noluisset, eam obsignavit et deposuit. Sever. 1. 1 C. qui potior.

3. Si paratus est posterior creditor priori creditori solvere quod ei debetur, . . nolente priore creditore pecuniam accipere, . dicimus priori creditori inutilem esse actionem, cum per eum fiat, ne ei pecunia solvatur. 1. 11 § 4 D. eod.

m. $er ^fanbgldubiger fjat gegen jeben 33efifcer ber berpfdn* beten Sad)e bie in factum eonetbirte actio hypothecaria s. quasi Serviana (vindicatio pignoris), beren ^ormel ettoa lautete: Si paret eam rem q. d. a. ab eo, cuius in bonis tum fuit, ob pecuniam debitam (v. gr. centum aureos) A°. pignori hypothecaeve nomine obligatam, eamque pecuniam neque solutam neque eo nomine satisfactum esse, neque per ATM ATM stare, quominus solvatur, nisi arbitratu tuo N*. N*. A°. A°. restituat, quanti ea res erit N? NTM A° A°. condemna, s. n. p. absolve. — a. 35te &lage fefct borau§ 23erpfdnbung ber Sad)e feiten§ be§jenigen, toeld)er fie tn fetnem 23erm6gen batte (Gigentumer, bublietanifd)er Sefifcer), an ben $ldger fur eine giiltige ^orberung, g-dttigfeit berfelben — ab* gefeben bon gauftpfanb — unb 3tid)tbefrtebigung be§ tefcteren (II. c. 3.). — b. 3#r Siel ift 9ieftittttion ber Sad)e, ebentuett 6on* bemnation be8 Seflagten auf bie litis aestimatio; bod) fann Se* flagter burd) 2lbfinbung be§ Sldger§ ber 9teftitution fid) entjieben unb erbdlt bann, al§ red)tmdfjtger 23efifcer — tote in§befonbere @igentumer — beffen ^orberung unb $fanb*9t. — c. §at ber 33e* flagte etn beffere§ ober etn gleid)e§ ^fanb*9t. an ber Sad)e, fo ftebt ibm gegen bte actio hypothecaria etne exceptio ju (II. a. 1.), toie anbererfeit§ ber borangebenbe ^fanbgIdubiger gegen ben befifcenben nadjfolgenben ftet§ mit ber &lage burd)bringt.

a. 1. Serviana actio declarat evidenter, iure pignoris teneri non posse, nisi quae obligantis in bonis fuerint; et per alium rem alienam invito domino pignori obligari non posse, certissimum est. Dioc1. l . 6 C. si a1. res. 8. 15. (16).

2. Quod dicitur creditorem probare debere, cum conveniebat, rem in bonis debitoris fuisse, ad eam conventionem pertinet, quae specialiter facta est, non ad illam, . . ut ceterea etiam bona teneantur debitoris quae nunc habet et quae postea adquisierit. Gaj. 1. 15 § 1 D. de pign.

3. Si ab eo, qui Publiciana uti potuit, quia dominium non habuit, pignori accepi, sic tuetur me per Servianam praetor, quemadmodum debitorem per Publicianam. Paul . 1. 18 eod.

4. Si paciscatur creditor, ne intra annum pecuniam petat, intelligitur de hypotheca quoque idem pactus esse. Marcian. 1. 5 § 1 D. qu. m. pign. 20, 6.

b. 1. In vindicatione pignoris quaeritur, an rem de qua actum est possideat is cum quo actum est: nam si non possideat nec dolo fecerit, quominus possideat, absolvi debet; si vero possideat, et aut pecuniam solvat aut rem restituat, aeque absolvendus est; si vero neutrum horum faciat, condemnatio sequetur. Id. 1. 16 § 3 de pign.

2. Si res pignerata non restituatur, lis adversus possessorem erit aestimanda, sed utique aliter adversus ipsum debitorem, aliter adversus quemvis possessorem: nam adversus debitorem non pluris, quam quanti debet, quia non pluris interest; adversus ceteros possessores etiam pluris, et quod amplius debito consecutus creditor fuerit, restituere debet debitori pigneraticia actione. Ulp. 1. 21 § 3 eod. c Creditor, qui prior hypothecam accepit, sive possideat eam et alius vindicet hypothecaria actione, exceptio priori utilis est: 'si non mihi ante pignori hypothecaeve nomine sit res obligata,' sive alio possidente prior creditor vindicet hypothecaria actione et ille excipiat: 'si non convenit ut sibi res sit obligata,' hic in modum supra relatum replicabit; sed si cum alio possessore creditor secundus agat, recte aget et adiudicari ei poterit hypotheca, ut tamen prior cum eo agendo auferat ei rera Marcian. 1. 12 pr. D. qui potior.

§ 103. (§93.) D. 33eenbigung be§ s)3fanbred)te§.

[Mull. § 148. B. II. § 20. P. § 251. Schi. § 223. 224. Ku. § 572. 573.]

SDa§ «Pfanb*9t. erlifd&t: .

I. SDurdj Untergang be§ berpfanbeten ©egenftanbe§.

a. Sicut re corporali extincta, ita et usufructu extincto pignus hypothecave perit . Marcian. 1. 8 pr. D. h. t. (qb. mod. pign. 20, 6.)

b. Si quis caverit, ut silva sibi pignori esset, navem ex ea materia factam non esse pignori Cassius ait, quia aliud sit materia aliud navis. Pau1. 1. 18 § 3 D. de pign. act. 13, 7.

c Domus pignori data exusta est eamque aream emit L. Titius et exstruxit: quaesitum est de iure pignoris. Paulus respondit, pignoris persecutionem perseverare et ideo ius joli superficiem secutam videri i. e. cum iure pignoris: sed bona fide possessores non aliter cogendos creditoribus aedificium restituere, quam (si) sumptus in exstructione erogatos, quatenus pretiosior res facta est, reciperent. Id. 1. 29 § 2 D. de pign. 20, 1.

n. ®urd) confusio, b. b. $ufammentreffen be§ $fanb*9t. an ber Sad)e mit bem @igentum tn berfelben ^erfon; jebod) fann unter Umftdnben ber ©gentiimer bte SBerpfdnbung flag* unb etnrebetoeife geltenb mad)en, too tfyn ba§ $fanb*9t. binfid)tlid) ber Sad)e mefjr fid)ert, al§ ba§ Gigentum§*91, nue j. S. anberen $fanbgldubtgern gegeniiber, — in rt)eld)em ^atte aud) ein $fanb*9t. obne ^orberung miJglid) ift. (23gf. § 102. H. c HI . b.)

a. Si rem alienam bona fide emeris et mihi pignori dederis,.. deinde me dominus heredem instituerit, desinit pignus esse. Iu1 . 1. 29 D. de pign. act . 13, 7.

b. Si potiores creditores pecunia tua dimissi sunt, quibus obligata fuit possessio, quam emisse te (sc a debitore) dicis, ita ut pretium perveniret ad eosdem priores creditores, in ius eorum successisti et contra eos, qui infirmiores illis fuerunt, iusta defensione te tueri potes. Alex. 1. 3 C. de his q. in pr. 8, 18.(19).

m. 35urd) boHftdnbige 2HIgung ber ^fanbfd)ulb, fet e§ burd) Seiftung (solutio) ober fonftige Sefrtebigung bes ©Idubiger§ (satisfactio). 23gl. § 138. I. c.

a. Item liberatur pignus, sive solutum est debitum sive eo nomine satisfactum est. Ulp. 1. 6 pr. D. h. t.

b. Omnis pecunia exsoluta esse debet aut eo nomine satisfactum esse, ut nascatur pigneraticia actio. Satisfactum autem accipimus, quemadmodum voluit creditor, licet non sit solutum, . . sive reo dato, sive pretio aliquo vel nuda conventione. Id. 1. 9 § 3 D. de pign. act,

c. Qui pignori plures res accepit, non cogitur unam liberare, nisi accepto universo, quantum debetur. Id. 1. 19 D. de pign.

IV. SDurd) — aud) ftittfd)meigenben — (Srlafjbertrag (remissio pignoris).

a. Si in venditione pignoris consenserit creditor, vel ut debitor hanc rem permutet vel donet vel in dotem det, dicendum erit pignus liberari, nisi salva causa pignoris sui consensit vel venditioni vel ceteris. Id. 1. 4 § 1 D. h. t . b. Et generaliter dicendum est, quotiens recedere voluit creditor a pignore, videri ei satisfactum. cit . 1. 9 § 3.

V. SDurd) 23erfauf feiten§ be§ berea)tigten ^fanbgldubiger§. (§ 102. I. a.)

VI. SDurd) 23erjabrung: a. SKknn ber (Sigentumer ober Ufu* eapionSbefifcer ber oerpfanbeten Sadje ben Sefif c ber Sad)e 10 §afjre inter praesentes, 20 inter absentes, ot/ne »on bem ^>fanb*9t. ju toiffen, fortgefefct bat, fo ift baefetbe erlofcfjen (usucapio Jibertatis). b. 35te actio hypothecaria berjabrt gegen ben Sefmlbner unb nadjftet)enbe $fanbgldubiger tn 40, gegen anbere 33efifcer be§ SPfanbe§ tn 30 3afjren; 23erjafjung ber ^fanbforberung Idfjt ba* gegen ba§ $fanb*3l. unberiifjt. (§ 114. II. b.?)

a. 1. Persecutio pignoris . . usucapione rei non perimitur. Pap. 1. 44 § 5 D. de usurp. 41, 3.

2. Diuturnum silentium longi temporis praescriptione corroboratum creditoribus pignus persequentibus inefficacem actionem constituit, praeterquam si debitores vel qui in iura eorum successerunt, obligatae rei possessioni incumbant Gord. 1. 1 C. si adv. cred. 7, 36.

b. Intelligere debes vincula pignoris durare personali actione summota. Id. 1. 2 C. de luit. pign. 8, 30.(31).

3toeiter 2lbfdjnitt.

Dbligattonenred)t
@rfte§ ^apitel. 9?atur ber DBtigationen.

§104. (§94.) I. 2Befen ber obligatio.

[Miill. § 95. B. I. § 29. II. § 21. B. J. § 82. P. § 258. Schi. § 225. Ku. I. § 442. 591—98. II. 452. .]

I. Obligatio ift baSjenige 9t*berfydltnt§ jtoifd)en jtoet ^erfonen, fraft beffen bie etne (debitor s. reus debendi, Sajulbner) ber an* beren (creditor s. reus credendi, ©Idubiger) ju einer beftimmten Seiftung oon 23ermogen§toert oerbunben ift, le^tere alfo ein 9i. auf etne ^anblung (facere ober non facere) ber erfteren, eine %ox* berung (actio, aud) obligatio genannt) gegen btefelbe f/at. (§ 6.I. b.)

a. Obligationum substantia non in eo consistit, ut aliquod corpus nostrum aut servitutem nostram faciat, sed ut alium nobis obstringat ad dandum aliquid vel faciendum vel praestandum. Pau1. 1. 3 pr. D. de O. et A. 44, 7.

b. 1. Creditorum appellatione non hi tantum accipiuntur, qui pecuniam crediderunt, sed omnes, quibus ex qualibet causa debetur: — ut si cui ex empto vel ex locato vel ex alio ullo contractu debetur; sed et si ex delicto debeatur, mihi videtur posse creditoris loco accipi. Gaj. 1. 11. Ulp. 1. 12 pr. D de V. S. 50, 16.

2. Debitor intelligitur is, a quo invito exigi pecunia potest. Mod. 1. 108 eod. c. Octavenus: . . ea in obligatione consistere, quae pecunia lui praestarique possunt. 1. 9 § 2 D. de statulib. 40, 7.

II. 3Ba§ bie tn ber Gingebung einer obligatio entfjaltene 2<Jilten§* erftdrung, ferner ben ©egenftanb ber Seiftung anbetiifft, fo ift auf bie aflgemeinen SR*fd©e, toeld)e fiir bie 9t*gefet)dfte iiberbaupt gelten, ju bertoeifen. (§ 18.^ 19.)

III. ^ebe obligatio ift an jtoei beftimmte Subjefte gefnii^ft, oon toetd)en fie, ba ber ©egenftanb ber obligatio eine inbibibuett beftimmte ^anbIung ift, nicbt to§gefbft toerben fann. (§ 144.)

II. ©egenftanb ber Cbltgationen.
§ 105. (§95.) A. 3m alfgemeinen.

[Miill. § 95. 100. B.J.§83.89. P. § 259. Schi. § 225. 227. 228. K. § 105.
Ku. § 413. 599.]

I. 3Me ben ©egenftanb ber Cbligation bilbenbe Seiftung faim enttoeber in einem dare, b. i. Ubertragung bon @igentum ober Se* griinbung einer Serbitut, ober in einem facere, b. t). fonftigen It)un ober Unterlaffen beftef)en (obligationes dandi — faciendi); ba§ baneben in ben Cuetten ertodbnte — feiner Sebeutung naefj beftrittene, oietteidit blofj pleonaftifdje — praestare fdtlt unter bie Wategorie be§ facere, unb begreift foh)ofjl ba§ (Sinftefjen fiir bie 50iobififationen, toelcbe bie urfprungliefje Seiftung bura; ^anblungen be§ <2a;ulbner§ ober dufjere (Sinfluffe erfdfjrt, alfo bie 23erpflid)tung jur Seiftung be§ ^ntereffe, toie iiberfyaupt bie (Srfa$leiftung aud) bei ben obligationes ex delicto.

a. 1. Stipulationum quaedam in dando, quaedam in faciendo consistunt. Pau1. 1. 2 pr. D. de V. O. 45, 1.

2. Non solum res in stipulatum deduci possunt, sed etiam facta: ut si stipulemur fieri aliquid vel non fieri. § 7 I. eod. 3, 15.

b. 1. Haec stipulatio: fundum Tusculanum dari? ostendit se certi esse continetque, ut dominium omnimodo efficiatur stipulatoris quoque modo. Ulp. 1. 75 § 10 D. eod.

2. Nemo rem suam utiliter stipulatur; . . sane rem meam mihi restitui recte stipulari videor. Id. 1. 82 pr. eod.

c. 1. — si quis faciendum aliqud stipulatus sit, utputa fundum tradi vel fossam fodiri vel insulam fabricari, vel operas, vel quid his simile. Id. 1. 72 pr. eod.

Saltcw8ft, 3nftltutionen. 4. 3tuft. 17

« PreviousContinue »