Page images
PDF

eaque deiecta sit, poterit interdicto uti: non tamen si colonus. Ulp. 1. 1 § 9. 10 de vi. 43, 16.

4. Perpetuo autem huic interdicto (sc. 'uti possidetis') insunt haec: quod nec vi nec clam nec precario ab illo (sc. adversario) possides. Id. 1. 1 § 5 D. uti poss. 43, 17.

V. 35er Urfprung ber £6eorie be§ juriftifd)en Sefifce§ ift roobt in ber 2krtetlung ber Ikrteirotten beim SBinbtfation§bproje^ ((Stgen* tum§ftreit) ju fudjen. (%l. § 91. I. a. 3. § 192. II. A. c.)

a. Retinendae possessionis causa solet interdictum reddi, cum ab utraque parte de proprietate alicuius rei controversia est et ante quaeritur, uter ex litigatoribus possidere et uter petere debeat. Gaj. IV. § 148.

b. Namque nisi ante exploratum fuerit, utrius eorum possessio sit, non potest petitoria actio institui, quia et civilis et naturalis ratio facit, ut alius possideat alius a possidente petat. Et quia longe commodius est possidere potius quam petere, ideo plerumque et fere semper ingens existit contentio de ipsa possessione. Commodum autem possidendi in eo est, quod, etiamsi eius res non sit qui possidet, si modo actor non potuerit suam esse probare, remanet suo loco: propter quam causam, cum obscura sint utriusque iura, contra petitorem iudicari solet. § 4 I. de interd. 4, 15.

III. Qxtoexb unb 53erluft be<S ©igetttume§.
§ 77. (§67.) A. tiberficbt.

[Miill. § 67. 76. 78. B.J.§141. P.§ 237. Schi. § 151. 152. K. § 57.]

I. 35ie einjelnen @rtoerb§grunbe laffen fid) in berfcbtebener 28eife flaffifijiren: a. Adquisitiones rerum singularum — per universitatem (§ 17. II.); §auptfatt: (Srbfolge. $n ber folgenben %ax* ftettung baben roir e§ nur mtt ben erfteren @rroerb§grunben tbun. b. Drigindre — berioatibe (Srtoerb§grunbe (§ cit.) c. Adquisitiones civiles — naturales, b. b. @rtoerb§grunbe nad) ius civile unb nad) ius gentium. d. 9iotroenbige, b. b. — burdj ein bereit8 borbanbene§ Gigentum an einer Sacbe bebingte unb — obne SBiffen unb 28oHen be§ @rroerber§ erfolgenbe (j. 33. ^frud)t* ertoerb) — unb hntlfurtid}e, b. b. auf einfeittgem 2BiHen ober 23ertrag berubenbe Grroerb§arten (j. 23. Ufueapton, £rabitton).

Videamus . ., quibus modis per universitatem res nobis adquirantur. — Si cuius heredes facti sumus, sive cuius bonorum possessionem petierimus, sive cuius bona emerimus, sive quem adoptaverimus, sive quam in manum ut uxorem receperimus, eius res ad nos transeunt. Gaj. II. § 97. 98.

n. 2Iuftdblung ber (Srtoerb§arten bei ben 9t6m. ^uriften:

a. Singularum rerum dominium nobis adquiritur mancipatione, traditione, in iure cessione, usucapione, adiudicatione, lege. Ulp. XIX. 2.

b. Dominium legitimum sex fere res perficiunt: si hereditatem iustam adiit, si ut debuit mancipio ab eo accepit, a quo iure civili potuit, aut si in iure cessit qui potuit cedere et id uti oportuit, aut si usucepit, aut si e praeda sub corona emit, tumve cum in bonis sectioneve cuius publice venit. Varro de re rust. II. 10 § 4.

B. S5ie einjelneu 2lrten be§ @rtoerbea unb 2krlufte<S.

a. Adquisitiones civiles. § 78. (§68.) 1. 3uerfennung burct) ben Staat unb bgl.

[Miill. §68. B.J. §142. 143. P. § 238. Schi. § 155. 170. 171. Ku. I. § 500. II. 253. D. § 122.]

I . libertoeifung oon Staat§eigentum an ben ^ribaten feiten§ be§ fompetenten 3ftagiftrate§: a. SDurd) addictio (3ufd)lag) an ben 3Jteiftbietenben burd) ben Qudftor, toeld)e bei ber offentlid)en 23er* fteigerung (auctio, venditio sub hasta) ber $rieg§beute unb Srteg§* gefangenen — in etnjelnen Stiiefen ober in 23aufd) unb 33ogen — fotoie be§ an ben Staat burd) ^onfi§fation bei SBerurteilungen, SProffription, 9tid)terfuttung ber gegen ben Staat beftebenben SBer* binblidjfeit, @rblofigfeit (ogl. § 39. III. b.) gefattenen 23erm6gen§ (bona publicata) fiir 9ted)nung be§ aerarium ftattfanb. Sefctere erfolgte ftet§ im ganjen (sectio, venditio bonorum) unb begriinbete eine Unfoerfalfueeeffion fiir ben ^aufer (sector), toeld)er ben 23erfauf ber Sad)en felbft auf eigene §anb beforgte. (§ 205. II. B.) b. SDurd) ^uteilung »on Staat§Idnbereien (ager publicus) mittelft 2lffigna* tion ober qudftorifd)en 23erfaufe§.

a. 1. Caelius Sabinus: . . antiquitus mancipia iure belli capta coronis induta venibant et idcirco dicebantur 'sub corona' venire. Gel1. VI. (VII.), 4.

2. Sectorem dicit aestimatorem redemptoremque bonorum damnati atque proscripti, qui . . bona omnia auctione (redempta) vendit, et semel infert pecuniam aerario. Ps. Ascon. in Cic. Verr. II. 1. § 52.

3. Sectores vocantur qui publice bona mercantur. Gaj. IV. § 146.

b. Quaestorii dicuntur agri, quos ex hoste captos pop. Rom. per quaestores vendidit. Sicu1. Flacc. p. 152 Lachm.

n. 3uerfennung (adiudicatio) burd) ben 9tidjter in einem Jeilung§proaeffe — jebod) nur im legitimum iudicium —. (§ 24. H. a. 4. § 188. m.)

[ocr errors]

2. Est autem mancipatio imaginaria quaedam venditio: quod et ipsum ius proprium civium Romanorum est; eaque res ita agitur: Adhibitis non minus quam quinque testibus civibus Romanis puberibus et praeterea alio eiusdem condicionis, qui libram aeneam teneat, qui appellatur libripens, is qui mancipio accipit, aes tenens ita dicit: Hvnc Ego Ho

MINEM EX IVRE QVIRITIVM MEVM ESSE AIO ISQVE MIHI EMPTVS

Esto Hoc Aere AENEAQVE Libra; deinde aere percutit libram idque aes dat ei, a quo mancipio accipit, quasi pretii loco. §. In eo solo praediorum mancipatio a ceterorum mancipatione differt, quod personae serviles et liberae, item animalia quae mancipi sunt, nisi in praesentia sint, mancipari non possunt; adeo quidem, ut eum qui mancipio accipit, adprehendere id ipsum, quod ei mancipio datur, necesse sit: unde etiam mancipatio dicitur, quia manu res capitur; praedia vero absentia solent mancipari. Gaj. I. § 119. 121. b. 1. (Xn tab.:) Cvm Nexvm Faciet Mancipivmqve, Vn Lingva Nvncvpassit .. Ita rvs Esto. Fest . v. nuncupata. (p. 173MU11.)

2. Fiduciam vero accepit, cuicumque res aliqua mancipatur, ut eam mancipanti remancipet; velut si quis tempus dubium timens amico potentiori fundum mancipet, ut ei, cum tempus quod suspectum est praeterierit, reddat: haec mancipatio fiduciaria nominatur idcirco, quod restituendi fides interponitur. Boeth. in Cic. Top. 10. n. iEie in iure cessio roar bie folenne ^iibertragung in ©eftalt einer £d)einoinbifation mittelft legis actio (bgl. § 192. II. A. c. § 27. n. a. § 37. n. B. a. § 52. IV. a.) bor bem red)tfpred)enben 9Jiagiftrat OJkdtor ober praeses provinciae), bei toeldjer biefer — bem tn ber confessio fid) au§briicfenben dntdufjerung§totllen be§ (Sigentiimer§ entfbred)enb — bem SSinbifanten bte Sad)e jufprad) (addictio). 23gl. § 97. HI . a. 2lnroenbbar ebenfo auf res mancipi rote nec mancipi unb binfid)tltd) ber erfteren roobl borjug§toeife fiir biejenigen gaHe beftimmt, in toeldjen bie mancipatio in ib, rer urfpriing* fid)en ©eftalt (al§ toirflid)er ^auf ober ©rtoerb fiir jugetoogene§ ©elb) nid)t ftattfinben fonnte, blieb fie fpdter regelmaf3ig nur bei ber Ubertragung bon res nec mancipi in 2lntoenbung. gerner biente fie al§ 3^*form fitr bie 9Jtanumiffton, toie fiir bie Segriinbung unb 2lufbebung bon familienred)tlid)en ©etoaltberbdltniffen. Pacta fiduciae tooren bei ibr in gleidjer SBeife gebrdud)fid), roie bei ber mancipatio.

a. In iure cessio quoque communis alienatio est et mancipi rerum et nec mancipi; quae fit per tres personas, in iure cedentis, vindicantis, addicentis: — in iure cedit dominus, vindicat is cui ceditur, addicit praetor. — In iure cedi etiam res incorporales possunt, velut ususfructus et hereditas et tutela legitima libertae. Ulp. XIX. 9—11.

b. In iure cessio autem hoc modo fit: apud magistratum

[ocr errors]
« PreviousContinue »