Page images
PDF
EPUB

haftet der Vormund für jede Verzögerung der Übernahme der Vormundschaft. c. Früher konnte der vom Magistrat ernannte Tutor auch durch potioris nominatio, D. h. Nachweisung einer näher stehenden oder zur Führung der Vormundschaft besser geeigneten Person, Befreiung erlangen; diese potioris nominatio — mit übrigens sehr weitläufigem Verfahren – ist jedoch, nachdem sie durch Septimus Severus wesentlich beschränkt worden war, im neueren R. ver

dwunden. Oui complura alene

(Paul.) Vat. fgm: nis, licet per

duos filios m non proficiunxa cationis, licet ,

a. 1. Qui complura allegant, quae singula non sint firma, interdum excusari solent. (Paul.) Vat. fgm. 215.

2. Sed imperfectae diversae species vacationis, licet permixtae, ad excusationem non proficiunt. Scire igitur debes, eum qui duos filios habet et duas tutelas administrat, excusationem non mereri. Sever. I. un. C. qui num. tut.

5, 69. b. 1. Qui excusare se volunt, . . intra dies L continuos, ex

quo cognoverunt, excusare se debent, . . si intra centesimum lapidem sunt ab eo loco, ubi tutores dati sunt: si vero ultra centesimum habitant, dinumeratione facta XX milium diurnorum et amplius XXX dierum; quod tamen, ut Scaevola dicebat, sic debet computari, ne minus sint quam quinquaginta dies. § 16 I. de excusat.

2. Tutor vel curator, cuius . . excusatio recepta non sit, ex quo accedere ad administrationem debuit, erit obligatus.

Ulp. 1. 20 D. adm. tut. 26, 7. c. 1. Non recte potiorem videtur nominare, qui causam nominati potioris non expresserit. Paul. II. 28 § 1.

2. Tunc demum excusandus est, qui prius datus fuerat, si is, quem nominaverit, et potior necessitudine et idoneus re fideque nec absens deprehendatur. Vat. fgm. 157.

3. Pars orationis imperatoris Severi: 'Promiscua facultas potioris nominandi nisi intra certos fines cohibeatur, ipso tractu temporis pupillos fortunis suis privabit: cui rei obviam ibitur, patres conscripti, si censueritis, ut collegae patris vel pupilli in decuria vel corpore, item cognati vel adfines utriusque necessitudinis, qui lege Iulia et Papia excepti sunt, potiorem non nominent; ceteri cognati vel adfines amicive atque municipes eos tantummodo nominent, quos supra complexus sum; vicinitatis autem iure nemo potior existimetur. Vat. fgm. 158.

4. Excipiuntur autem lege quidem Iulia cognatorum sex gradus et ex septimo sobrino sobrinave natus, sed et nata per interpretationem. - - Lege autem Papia hi adfines excipiuntur: qui vir et uxor, et gener et nurus, et socer et socrus umquam fuerunt; item vitricus noverca, privignus

privigna. — Vat. fgm, 216. 218. Saltowali, Institutionen. 4. Aufl.

11

$ 64. (8 54.) b. Ernennung des Tutor. Antretung der

Vormundidhaft. [Müll. § 173. B. II. § 45. P. § 298. K. § 261. Ku. § 421. D. $ 113.]

Es giebt drei Delationsgründe der Tutel, d. h. Arten und Formen der Bestellung eines Tutors: nämlich Testament, Geseß, obrigkeitliche Verfügung.

I. Testamentaria tutela. a. Durch Testament kann ein paterfamilias für die in seiner potestas stehenden unmündigen Kinder einen Vormund (tutor testamentarius, dativus) ernennen. (8 156. II. B. $ 161. III. b.) b. Bei mangelhafter Ernennung erfolgt obrigkeitliche Bestätigung (confirmatio) des Vormundes. a. 1 Testamento nominatim tutores dati confirmantur lege

XII tabularum his verbis: VTI LEGASSIT SVPER PECUNIA TVTELAVE SVAE REI, ITA IVS ESTO: qui tutores dativi appellantur. Ulp. XI. 14.

2. Nemo potest tutorem dare cuiquam, nisi ei, quem in suis heredibus cum moritur habuit habiturusve esset, si vixisset. Q. Mucius l. 73 § 1 D. de R. J. 50, 17.

3. Nepotibus neptibusque ita demum possumus testamento tutores dare, si post mortem nostram in patris sui potestatem iure recasuri non sint. Gaj. I. § 146.

4. Rectissime autem tutor sic dari potest: LVCIVM TITIVM LIBERIS MEIS TVTOREM DO LEGO aut do; sed et si ita scriptum sit: LIBERIS MEIS vel VXORI MEAE TITIVS TVTOR ESTO, recte datus intelligitur. Gaj. I. § 149.

5. Ad certum tempus vel ex certo tempore vel sub condicione posse dari tutorem non dubitatur. § 3 I. qu. dari

1, 14. b. 1. Sed si emancipato filio tutor a patre testamento

datus fuerit, confirmandus est ex sententia praesidis omnimodo. § 5 I. de tut. 1, 13.

2. Qui a patre tutor scriptus est aut non iusto testamento, aut non ut lege praecipiebatur, confirmandus est ad tutelam gerendam perinde, ac si ex testamento tutor esset. Iul. 1. 3 D. de conf. tut. 26, 3.

3. Mulier liberis non recte testamento tutorem dat; sed si dederit, decreto praetoris vel proconsulis ex inquisitione confirmabitur. Ner. 1. 2 pr. eod.

II. Legitima tutela. a. In Ermangelung eines testamentarischen Vormundes (vgl. III. a.) treten von selbst die durch das Geset berufenen Tutoren ein. Die geseßliche Tutel haben: b. die nächsten Agnaten des Mündels; c. der Patron und dessen Kinder über den Freigelassenen; d. der parens manumissor über das emancipirte Kind; e. der extraneus manumissor über den aus dem mancipium Entlassenen, und die Söhne des parens manumissor über den eman

Algo necalientes extraie Söhnt

cipatus als fiduciarii tutores (8 53. III.); f. nach neuestem Just. R. überhaupt die nächsten Jntestaterben des Pupillen. (8 62. I. d.) a. 1. Legitimae tutelae lege XII tabularum adgnatis delatae

sunt et consanguineis, item patronis, i. e. his qui ad legitimam hereditatem admitti possint; hoc summa providentia, ut qui sperarent hanc successionem, iidem tuerentur bona, ne dilapidarentur. Ulp. l. 1 pr. D. de leg. tut. 26, 4.

2. Eo tutela redit, quo et hereditas pervenit, nisi cum feminae heredes intercedunt. Q. Mucius 1. 73 pr. D. de R. J. b. 1. Quibus testamento quidem tutor datus non sit, eis ex

lege XII tabularum adgnati sunt tutores, qui vocantur legitimi. Gaj. I. § 155.

2. Si plures sunt adgnati, proximus tutelam nanciscitur, si eodem gradu plures sint, omnes tutelam nanciscuntur.

Gaj. 1. 9 D. de leg. tut. C. 1. Ex eadem lege XII tabularum libertarum et impuberum

libertorum tutela ad patronos liberosque eorum pertinet, quae et ipsa tutela legitima vocatur: non quia nominatim ea lege de hac tutela cavetur, sed quia perinde accepta est per interpretationem, atque si verbis legis introducta esset. Eo enim ipso quod hereditates libertorum libertarumque, si intestati decessissent, iusserat lex ad patronos liberosve eorum pertinere, crediderunt veteres voluisse legem etiam tutelas ad eos pertinere, quia et adgnatos, quos ad hereditatem vocavit, eosdem et tutores esse iusserat. Gaj. I. $ 165. (= Tit. I. de leg. patron. tut. 1, 17.)

2. Lex Iunia tutorem fieri iubet Latinae vel Latini impuberis eum, cuius ea isve ante manumissionem ex iure

Quiritium fuit. Ulp. XI. 19. (cfr. § 75. II. b. 3.) d. Si parens filium vel filiam vel nepotem vel neptem vel

deinceps impuberes, quos in potestate habeat, emancipet, vicem legitimi tutoris sustinet; – Ulp. 1. 3 § 10 D. de

leg. tut. e. i. — quo defuncto si liberi perfectae aetatis (virilis sexus]

extant, fiduciarii tutores (filiorum suorum) fratris vel sororis (et ceterorum) efficiuntur. Mod. l. 4 eod. = J. de fiduc. tut. 1, 19.

2. Qui liberum caput, mancipatum sibi vel a parente vel a coemptionatore, manumisit, per similitudinem patroni

tutor efficitur, qui fiduciarius tutor appellatur. Ulp. XI. 5. f. Sancimus, ut unusquisque eo gradu et ordine, quo ad here

ditatem vel solus vel cum aliis vocatur, etiam munus tutelae
suscipiat, neque ulla differentia ex iure adgnationis aut
cognationis introducatur, sed omnes. similiter ad tutelam
vocentur, tam ii, qui per masculos, quam ii, qui per feminas
impuberibus iunguntur. Nov. 118. c. 5.
III. Obrigkeitliche Tutel. (Tutor a magistratu vel ex lege

datus s. dativus.) a. Diese tritt für die Dauer regelmäßig nur dann ein, wenn weder ein testamentarischer noch ein geseßlicher Vormund überhaupt vorhanden ist ('tutorem habenti tutor dari non potest'), sowie im Falle der Unfähigkeit, Ercusation oder der Absegung des testamentarischen oder geseßlichen Vormundes. (8 63. I.) b. Ausnahmsweise kann auch für vorübergehende Zeit, oder für einzelne juristische Handlungen, demjenigen, der bereits einen Tutor hat, von der Obrigkeit ein Tutor bestellt werden. (8 60. II. C.) c. Hinsichtlich der Kompetenz zur Ernennung des Tutor wechselte die Gejeßgebung. d. Zur Erbittung und Namhaftmachung eines Vormundes sind verpflichtet: die Mutter des Mündels und — nach neuestem R. — alle eventuellen Erben desselben. a. Et si semel ad testamentarium devoluta fuerit tutela, deinde

excusatus sit tutor testamentarius, adhuc dicimus in locum excusati dandum, non ad legitimum tutorem redire tutelam.

- Idem dicimus, et si fuerit remotus; nam et hic idcirco abit, ut alius detur. — Quodsi tutor testamento datus decesserit, ad legitimum tutela redit. Ulp. 1. 11 $143 D.

de test. tut. 26, 2. b. 1. — sciendum est, quamdiu testamentaria tutela speratur, legitimam cessare. l. 11 pr. eod.

2. Si cui testamento tutor sub condicione aut ex die certo datus sit, quamdiu condicio aut dies pendet, tutor dari potest; item si pure datus fuerit, quåmdiu nemo heres existat, tamdiu ex his legibus (cfr. c. 2] tutor petendus est: qui desinit tutor esse, posteaquam aliquis ex testamento tutor esse coeperit. S. Ab hostibus quoque tutore capto, ex his legibus tutor peti debet, qui desinit tutor esse, si is qui captus est, in civitatem reversus fuerit: nam reversus recipit tutelam iure postliminii. Gaj. I. § 186. 187.

3. Olim cum legis actiones in usu erant, etiam ex illa causa tutor dabatur, si inter tutorem et mulierem pupillumve lege agendum erat; nam quia ipse tutor in re sua auctor esse non poterat, alius dabatur, quo auctore legis actio perageretur: qui dicebatur praetorius tutor, quia a praetore urbano dabatur. Sed post sublates legis actiones quidam putant hanc speciem dandi tutoris in usu esse desiisse, aliis autem placet adhuc in usu esse, si legitimo iudicio agatur. Id. & 184.

4. — non praetorius ut olim constituitur, sed curator in locum eius datur, quo interveniente iudicium peragitur et

eo peracto curator esse desinit. § 3 I. de auct. tut. 1, 21. c. 1. Tutoris datio neque imperii est neque iurisdictionis,

sed ei soli competit, cui nominatim hoc dedit vel lex vel senatusconsultum vel princeps. Ulp. 1.6 8 2 D. de tut. 26, 1.

2. Si cui nullus omnino tutor sit, ei datur in urbe Roma ex lege Atilia a praetore urbano et maiore parte tribucipatus als fiduciarii tutores (8 53. III.); f. nach neuestem Just. R. überhaupt die nächsten Intestaterben des Pupillen. (8 62. I. d.) a. 1. Legitimae tutelae lege XII tabularum adgnatis delatae

sunt et consanguineis, item patronis, i. e. his qui ad legitimam hereditatem admitti possint; hoc summa providentia, ut qui sperarent hanc successionem, iidem tuerentur bona, ne dilapidarentur. Ulp. 1. 1 pr. D. de leg. tut. 26, 4.

2. Eo tutela redit, quo et hereditas pervenit, nisi cum feminae heredes intercedunt. Q. Mucius 1. 73 pr. D. de R. J. b. 1. Quibus testamento quidem tutor datus non sit, eis ex

lege XII tabularum adgnati sunt tutores, qui vocantur legitimi. Gaj. I. § 155.

2. Si plures sunt adgnati, proximus tutelam nanciscitur, si eodem gradu plures sint, omnes tutelam nanciscuntur.

Gaj. 1. 9 D. de leg. tut. c. 1. Ex eadem lege XII tabularum libertarum et impuberum

libertorum tutela ad patronos liberosque eorum pertinet, quae et ipsa tutela legitima vocatur: non quia nominatim ea lege de hac tutela cavetur, sed quia perinde accepta est per interpretationem, atque si verbis legis introducta esset. Eo enim ipso quod hereditates libertorum libertarumque, si intestati decessissent, iusserat lex ad patronos liberosve eorum pertinere, crediderunt veteres voluisse legem etiam tutelas ad eos pertinere, quia et adgnatos, quos ad hereditatem vocavit, eosdem et tutores esse iusserat. Gaj. I. $ 165. (= Tit. I. de leg. patron. tut. 1, 17.)

2. Lex Iunia tutorem fieri iubet Latinae vel Latini impuberis eum, cuius ea isve ante manumissionem ex iure

Quiritium fuit. Ulp. XI. 19. (cfr. § 75. II. b. 3.) d. Si parens filium vel filiam vel nepotem vel neptem vel

deinceps impuberes, quos in potestate habeat, emancipet, vicem legitimi tutoris sustinet; – Ulp. 1. 3 10 D. de

leg. tut. e. 1. - quo defuncto si liberi perfectae aetatis (virilis sexus]

extant, fiduciarii tutores (filiorum suorum) fratris vel sororis (et ceterorum) efficiuntur. Mod. l. 4 eod. = J. de fiduc. tut. 1, 19.

2. Qui liberum caput, mancipatum sibi vel a parente vel a coemptionatore, manumisit, per similitudinem patroni

tutor efficitur, qui fiduciarius tutor appellatur. Ulp. XI. 5. f. Sancimus, ut unusquisque eo gradu et ordine, quo ad here

ditatem vel solus vel cum aliis vocatur, etiam munus tutelae suscipiat, neque ulla differentia ex iure adgnationis aut cognationis introducatur, sed omnes. similiter ad tutelam vocentur, tam ii, qui per masculos, quam ii, qui per feminas impuberibus iunguntur. Nov. 118. c. 5. III. Obrigkeitliche Tutel. (Tutor a magistratu vel ex lege

culos, qua similiter nationis alwe

« PreviousContinue »