Page images
PDF

cuilibet alii ad ingenuitatem eum propriam repetere, modo sit aut pretium offerat aut mancipium pro huiusmodi praestet. Constant. 1 . 2 eod. c. 1. Ex maleficiis filiorumfamilias servorumque, veluti si furtum fecerint aut iniuriam commiserint, noxales actiones proditae sunt, uti liceret patri dominove, aut litis aestimationem sufferre aut noxae dedere: erat enim iniquum, nequitiam eorumi ultra ipsorum corpora parentibus dominisve damnosam esse. Gaj. IV. § 75.

2. Sed veteres quidem haec et in filiisfamilias masculis et feminis admiserunt. Nova autem hominum conversatio huiusmodi asperitatem recte respuendam esse existimavit: quis enim patitur filium suum et maxime filiam in noxam alii dare, . . cum in filiabus etiam pudicitiae favor hoc bene excludit? § 7 I. de nox. act. 4, 8. m Setreffenb ba§ commercium, ift ba§ tn patria postestate befinblid)e ^tnb a. unfdbig, eigene§ 23ermogen ju fjaben (bgl. § 149. 150. § 197. II. b. 2.), befvfct jebod) tiotte @rtoerb§fdbig* feit fur ben ©emaltbaber (§ 20. I. § 79. II. c.) unb fann b. fid) felbft giiltig berpflidjten. (S. aber § 48. n. b. 5. § 115. n. b. 2.)

a. 1. Igitur quod liberi nostri, quos in potestate habemus, item quod servi nostri mancipio accipiunt vel ex traditione nanciscuntur, sive quid stipulentur vel ex aliqualibet causa adquirant, id nobis adquiritur: ipse enim qui in potestate nostra est, nihil suum habere potest. Gaj. II. § 87.

2. Filiusfamilias suo nomine nullam actionem habet, nisi iniuriarum et quod vi aut clam; et depositi et commodati, ut Iulianus putat. Pomp. ad Sab. 1. 9 D. de O. et A. 44, 7.

3. Iuliano placet, si filiusfamilias legationis vel studiorum gratia aberit et vel furtum vel damnum iniuria passus sit posse eum utili iudicio agere . .. Unde ego semper probavi ut, si res non ex maleficio veniat sed ex contractu, debeat filius agere utili iudicio, forte depositum repetens vel mandati agens vel pecuniam quam credidit petens: si forte pater in provincia sit, ipse autem forte Romae . . agat. Ulp. 1. 18 § 1 D. de iud. 5, 1.

4. In factum actiones etiam filiifamiliarum possunt exercere. Id 1. 13 D. de O. et A.

b. 1. Filiusfamilias ex omnibus causis tamquam paterfamias obligatur, et ob id agi cum eo tamquam cum patrefamilias potest . Gaj. 1. 39 eod.

2. Tam ex contractibus quam ex delictis in filiumfamilias competit actio. Ulp. 1. 57 D. de iud.

[ocr errors]

petierit, non aliter filii in potestate eius fient, quam si imperator eos in potestatem redegerit, quod ita demum is facit, si causa cognita aestimaverit, hoc filiis expedire. §. Item si quis cum uxore praegnante civitate Romana donatus sit, quamvis is qui nascitur civis Romanus sit, tamen in potestate patris non fit, idque subscriptione D. Hadriani significatur. Gaj. I . § 93. 94 III. Unebetidje ^inber fonnen, ba ibr ©rjeuger juriftifd) ntdjt al§ 23ater gilt, aud) nid)t tn ber potestas beffelben fteben. 2)od) bat bte ©efefcgebung ber d)rifttid)en .^aiferjeit, namentlid) ber fpdteren, ben naturlid)en 23dter n bte reclitlicbe 2lnerfennung iljrer liberi naturales (Goneubinenfinber) al§ ebelidjer — Segittmatton — auf berfdjiebene SEkife ermbglidjt. £)ie Segitimation fann erfolgen a. per subsequens matrimonium; b. per rescriptum principis; (c. per testamentum); d. per curiae oblationem. — 2)ie Iegitimirten $tnber ftefjen ben el)elid)en boHtg gteid).

Aliquando autem evenit, ut liberi qui statim ut nati sunt in potestate parentum non fiant, postea tamen redigantur in potestatem. Qualis est is, qui dum naturalis fuerat, postea curiae datus potestati patris subiicitur. Nec non is, qui a muliere libera procreatus, cuius matrimonium minime legibus interdictum fuerat, sed ad quam pater consuetudinem habuerat, postea ex nostra constitutione dotalibus instrumentis compositis in potestate patris efficitur: quod et aliis, si ex eodem matrimonio fuerint procreati, similiter nostra constitutio praebuit. §. ult. I. de nupt 1, 10. — [si quis mulierem, quam in contubernio suo habuerat, praegnantem fecerit, postea autem adhuc gravida muliere constituta dotalia fecerit instrumenta et puer vel puella editus vel edita sit, iusta patri suboles nascatur et in potestate efficiatur. Iust. 1. 11 § 3 C. de nat . lib. 5, 27.]

§ 52. (§42.) $iinftlidie Segriinbung burcb. 9ted)t§gefdjdft.

2lbo Vtton.

[Miill. §168. B. II. §42. P. § 283. K. § 230. Ku. I. § 751—54. D. § 101.]

I. 9ttd;t blojj iiber leiblid)e &inber, fonbern auaj iiber frembe ^erfonen fann man bte bdterlidie ©etoalt erroerben. 2)a§ 9i-gefajdft, burdt) ba§ jemanb ber bdterlid)en ©etualt eine§ anbern — toeldjem er in ba§ 23erfjdltni§ etne§ Siinbe§ ober (Snfel§ tritt — toiHfurlid) untertoorfen toirb, ljeifjt Slboption i. to. S. 9Kan unterfd)eibet jtoei 2lboption§arten: bie 2lboption i. e. ©. unb bie Slrrogation.

a. Non tantum naturales liberi in potestate parentum sunt, sed etiam adoptivi. Ulp. VIH 1.

b. Adoptare quis nepotis loco potest, etiam si filium non habet. Paul. 1. 37 pr. D. h. t. (= de adopt. 1, 7.)

c. Quod adoptionis nomen est quidem generale; in duas autem species dividitur, quarum altera adoptio similiter dicitur, altera adrogatio. Adoptantur filiifamilias, adrogantur qui sui iuris sunt. Mod. 1. 1 § 1 eod. II. Die 2lbobtion im allgemeinen.

A. 3Me (Srforbemiffe ber 2lbobtion ftnb folgenbe: a. 2luf Setten be§ 2lbobtirenben ^-afjigfeit nir patria potestas unb jur (Sfje, fotote bobere§ 2llter, al§ ba§ be§ 2lbobtibfinbe§. b. tibereinftimmung ber betetligten ^erfon. (bgl. IV. a. b.) c. 2lbtoefent)eit pofttiber 33efdjrdnfungen.

a. 1. Feminae adoptare non possunt, quia nec naturales liberos in potestate sua habent: sed ex indulgentia principis ad solatium liberorum amissorum adoptare possunt. § 10 I. h. t. (= de adopt. 1, 11.)

2. — et hi quigenerare nonpossunt, qualessunt spadones, adoptare possunt, castrati autem non possunt. §9 I. eod.

3. Et qui uxores non habent, filios adoptare possunt. Paul. 1. 30 D. h. t.

4. Minorem natu non posse maiorem adoptare placet: adoptio enim naturam imitatur . . Debet itaque is, qui sibi per adrogationem vel adoptionem filium facit, plena pubertate i. e. decem et octo annis praecedere. § 4 I. h. t.

b. 1. In adoptionibus eorum dumtaxat, qui suae potestatis sunt, voluntas exploratur; sin autem a patre dantur in adoptionem, in his utriusque arbitrium spectandum est, vel consentiendo vel non contradicendo. (Iust.) Cels. 1. 5

.D. h. t.

2. Cum nepos adoptatur quasi ex filio natus, consensus filii exigitur, idque etiam Iulianus scribit. Paul. 1. 6 eod.

3. Sed ex contrario si avus ex filio nepotem dat in adoptionem, non est necesse filium consentire. § 7 I. h. t.

c. Eum quem quis adoptavit, emancipatum vel in adoptionem datum iterum non potest adoptare. Paul. 37 § 1 D. h. t.

B. 2)ie SBtrfung ber 2lbototion beftebt barin, bafj ber 2lbobtirte tn bte familia unb ben 2lgnation§oerbanb be§ 2lbobtibbater§ ein* tritt. (§ 43. I. c.)

a. In plurimis autem causis adsimilatur is, qui adoptatus vel adrogatus est, ei qui ex legitimo matrimonio natus est. § 8 I. h. t.

b. Qiii in adoptionem datur, his, quibus adgnascitur, et cognatus fit, quibus vero non adgnascitur, nec cognatus fit: adoptio enim non ius sanguinis, sed ius adgnationis adfert. Paul. 1. 23 D. h. t.

c . In adoptionem datus aut emancipatus quascumque cognationes adfinitatesque habuit, retinet, adgnationes perdit; sed in ea familia, ad quam per adoptionem venit, nemo est illi

cognatus praeter patrem eosve, quibus adgnascitur; adfinis
autem ei omnino in ea familia nemo est. Mod. 1. 4 § 10
D. de gradib. 38, 10.
III. 35te 2lrrogation.

A. ®te 2lrrogation gtng nad) atierem 9i. tn ben 6uriateomttien unter SRitroirfung ber ^ontifiees, roeld)e jugteid) bie causa adrogationis ju priifen batten, oor fid) unb erfolgte in ber ^orm etne§ orbentlid)en ©efefce§ (populi auctoritate); nad) neuerem 91 gefd)te&t fie burd) faiferlid)e§ 9teffrtJjt (principis auctoritate).

a. Illa adoptio quae per populum fit, specialiter adrogatio dicitur. Ulp. VIII. 2.

b. Populi auctoritate adoptamus eos qui sui iuris sunt; quae species adoptionis dicitur adrogatio, quia et is, qui adoptat, rogatur (i. e. interrogatur), an velit eum, quem adoptaturus sit, iustum sibi filium esse, et is, qui adoptatur, rogatur, an id fieri patiatur, et populus rogatur, an id fieri iubeat. Gaj. I. § 99.

c 1. Adrogantur hi, qui cum sui iuris sunt, in alienam sese potestatem tradunt eiusque rei ipsi auctores fiunt . Sed adrogationes non temere nec inexplorate committuntur: nam comitia, arbitris pontificibus, praebentur, quae 'curiata' appellantur, aetasque eius qui adrogare vult, an liberis potius gignundis idonea sit, bonaque eius qui adrogatur, ne insidiose adpetita sint, consideratur; iusqueiurandum a. Q. Mucio pontifice maximo conceptum dicitur, quod in adrogando iuraretur. — 'Adrogatio' autem dicta, quia genus hoc in alienam familiam transitus per populi rogationem fit, — Eius rogationis verba haec sunt: Velitis Ivbeatis, vn

L. VALERIVS L. TITIO TAM IVRE LEGEQVE FILIVS SIET, QVAM SI
EX EO PATRE MATREQVE FAMILIAS EIVS NATVS ESSET, VTIQVE
EI VITAE NECISQVE IN EVM POTESTAS SIET, VTI PATRI ENDO
FILIO EST. HAEC ITA VTI DIXI, ITA VOS QVIRITES ROGO. Gel1.

V. 19 § 5—9.

2. In adrogationibus cognitio vertitur, num forte minor sexaginta annis sit qui adrogat, quia magis liberorum creationi studere debeat: nisi forte morbus aut valetudo in causa sit aut alia iusta causa adrogandi, veluti si coniunctam sibi personam velit adoptare. Ulp. 1. 15 § 2 h. t.

B. SBon ber 2lrrogation roaren nad) alterem 9t. au§gefd)Ioffen: a.2Betber; b. Unmiinbige; bod) ift feit 2lntoninu§ $ut§ bte 2lrrogation lefcterer in befonberen ^atten nad) oorgangtger causae cognitio unb unter Sid)erfteHung ber 23erm6gen§intereffen be§ 2lrrogirten unb fetner (Srben burd) beftimmte ^autionen geftattet. (Quarta D. Pii.)

a. 1. Neque pupillus autem neque mulier, quae in parentis potestate non est, adrogari possunt: quoniam et cum feminis nulla comitiorum communio est, et tutoribus in pupillos tantam esse auctoritatem potestatemque fas non est, ut caput

« PreviousContinue »