Page images
PDF
EPUB

15

Vitigeni laticem, mortalibus instituisse;
Quom tamen hiis posset sine rebus vita manere;
Ut fama est, aliquas etiam nunc vivere genteis :
At bene non poterat sine puro pectore vivi.
Quo magis hic merito nobis Deus esse videtur:
Ex quo nunc etiam, per magnas didita genteis,
Dulcia permulcent animos solatia vitæ.

Herculis antistare autem si facta putabis,

20

mines segetes, et Bacchus liquorem humoris qui fit ex vite: quamvis tamen vita poterat existere absque his rebus, veluti rumor est quasdam nationes jam nunc degere sine iis. Verum non poterat bene degi absque libero corde. Quocirca eo dignius videtur nobis Deus haberi ille, a quo tam suavia levamina vitæ jam nunc dispersa per magnas nationos demulcent mentes bumanas. Si vero credes præclare gesta

liber V. ed. Th. Ra.- 15 Virigeni latione V. ed. Th. Ra.-16 monere V. ed. Th. Ra.-18 Deest Bodl. Ut Sus.bone P. Ald.—19 H. vs. et seq. desunt Bodi, -20 dedita P. Vind. 0. Ms. B. 2. 3. Cant. Ferr. Th. Ra. Ald.-21 animum Voss. vet.—22 se facta V. ed. Th. Ra. putabas Voss. vet. sed putabis superscr.

NOTÆ

Cicerone, et Arnobio, dicta est Ce. Fin. ' est una, quæ mæstitiam pellat res, quasi Geres, quod salutarium ex animis, quæ nos exhorrescere me. seminum frugem gerat, ut verbis Ar. tu non sinat, qua præceptrice in nobii lib. II. utar.

tranquillitate vivi potest omnium cu. Liber] Bacchus, qui primus vini piditatum ardore restincto.' usum reperisse fertur ; et quem Li 18 Sine puro pectore] Sine sincero berum dictum refert Plutarchus in ac, libero corde; quia, ut ait Horaquæst. cent. vel quia potantibus li tius, 'Sincerum est nisi vas, quodbertatis paterextat: vel quia libamen cumque infundis acescit.' Ita, pisi præbuit: vel quia Liber dictus est a sincerum cor habeas mentemque pu. libera Bæotia. Sic Horat. Od. III. ram, non poteris beate ac tranquille 21.

vivere. Mentem autem puram ut Liquoris Vitigeni laticem] H. e. vi. habeas,' adhibenda est sapientia,' ut

ait Cicero 1. de Fin.' quæ, et terrori. 17 Ut fama est, &c.] Sic Diodorus bus cupiditatibusque detractis, et omSiculus III. narrat de iis populis, qui nium falsarum opinionum temeritate oram sinus Arabici, et Troglodyticam derepta, certissimam se nobis ducem regionem, et Æthiopiam Australem præbeat ad voluptatem. Itaque puincolunt, quorum alii piscibus et tes rum pectus vocat, quod rerum ignotudinibus, alii radicibus, alii fron. ratione non turbetur, nec erroribus dibus, seminibus, et fructibus arbo obnoxium sit. Sic vs. 44, infra. rum, alii locustis vescuntur, neque 19 Hic] Nempe, Epicurus : vel frugum aut vini usum noverunt. Igi: alius, si malueris. tur sine pane et vino bene potest vivi: 21 Dulcia ... solatia vitæ] Sic vi. at sine sapientia non potest. 'Sapi. 4. entia enim, inquit Cicero lib. 1. de 22 Herculis antistare, &c.] His 16.

num.

Longius a vera multo ratione ferere.
Quid Nemeæus enim nobis nunc magnus hiatus
Ille leonis obesset, et horrens Arcadius sus?
Denique, quid Cretæ taurus, Lernæaque pestis,
Hydra, venenatis posset vallata colubris ?

25

Herculis præstare his rebus, profecto longe procul aberrabis a veritate rei. Quid enim jam nunc ille ingens rictus leonis Nemeæi noceret nobis, aut aper horrendus Arcadius ? Demum quid taurus Candiæ, et exitium Lernæum, nempe Hy. dra circumcincta etiam serpentibus veneficis, posset nunc nocere nobis ? Aut quid

-23 longe ratione Mus. B. 2. referre Voss. vet.-- 24 Nemeus Vind. Mus. B. 3. ve meus V. ed. Th. Ra. Nemiæus Ald.-25 abesset Vind. V. ed. Mus. B. 3. Ferr. Th. Ra. abest Mus. B. 2.-26 cret taurus lecneaque V. ed. Th. Ra.

NOTÆ

vss. seqq. Herculis aliquot memorat 25 Arcadius sus] Hic fuit vi. labor. labores, quos eo magis postponendos Neque enim ordinem servat Lucreait ioventis sapientiæ, quo anima præ. tius, sed præcipuos tantum Herculis slat corpori. Hercules enim monstris labores enumerat. Erat igitur in Ery. quidem, quæ corpori nocerent, mor mantho Arcadiæ monte horrendus tales feliciter liberavit : at Epicurus, aper, qui omnia vastabat; hunc vivum qui primus per artem mortales e cepit Hercules, et ad Eurystheum docuit sapientiam, mentes omnibus Mycenorum regem attulit. terroribus ac cupiditatibus solvit, 26 Cretæ taurus] Hic fuit ix. labor. quæ beate vivere non sinunt: metum Hunc autem taurum agros Cretenpepulit ex animis, quo percussi ex. sium populantem etiam vivum adborrescimus : errores disjecit, quibus duxit Hercules ad Eurystheum. Alii vitæ bumanæ beatitudo vexatur, ut fabulantur immissum in Cretam fuisse ait Cicero de Fin. 1.

a Neptuno, quem Minos Cretæ rex Antistare] Antecedere.

offenderat. Alii tacrum fuisse illum, 23 Ferere] Alii, fereris : idem. qui Europam Minois matrem transtu

24 Nemeæus hiatus leonis] Periphra- lerat in Cretam : alii taurum cujus sis ; i. e. leo Nemeæus. Hic est v. amore insanierat Pasiphaë Minois inter Herculis labores ; numerantur uxor. Virg. Æn. VI. enim xxxiv. præcipui. Scilicet erat 27 Hydra ....] Lernæa pestis. Hic in sylva Nemeæa, prope Cleonas Ar fuit in. labor. Erat serpens in aquis giæ urbem in Peloponneso, immanis et terra vivax, cui nomen Hydra fuit leo, quem cum neque sagittis neque ab odwp, ' aqua;' degentem hunc in impacta clava interficere posset Her- Lerna palude, Mycenas inter et Arcules, unguibus apprehensum dis- gos, capitibus septem, vel, ut alii vo. secuit; ejusque pellem, qnæ neque lunt, quinquaginta aut centum, terrisaxo neque ferro erat penetrabilis, bilem ; quorum uno abscisso duo re. in vestem sibi assumsit ac pro insig- nascebantur: admoto tandem igne ni gestavit. Sic Plaut. in Pers. Sic ad singula capita interfecit HercuDiodor. Sic Virg. Æn. VIII.

les. Delph. et Var. Clus. Lucret.

2 0

30

Quidve tripectora tergemini vis Geryonai,
Et Diomedis equei, spirantes naribus ignem,
Thracia, Bistoniasque plagas, atque Ismara propter ?
Tanto opere obficerent nobis [uncisque timendæ
Unguibus, Arcadiæ volucres,] Stymphala colentes?
Aureaque Hesperidum servans fulgentia mala,

triplex corporea potentia triplicis Geryonis, aut equi Diomedis exhalantes flammam naribus, juxta Thraciam, et regiones Bistonias, et Ismara ; aut aves illæ Arcadiæ hamatis unguibus metuendæ, quæ incolebant Stymphala, adeo jam nocerent nobis ? Aut quid horrendus draco ille constans ingenti corpore, complexus truncum ar

28 tripectoris Mus. B. 2. quoque Geryone vis P. Ald. Gryph. marg. Bas. marg. vis Geryona Vind. V. ed. O. vis Geryonis Mus. B. 3. ris Geryonæa Cant. tergeminusve Geryona Mus. B. 1.-30 Thracen P. Voss. L. B. Ald. Bip. Thracem Delph. Bisconias Vind. Universa exempl. si P. excipias, h. vs. sequenti postponunt. Seqq. duos omittit Vind. et omnes alii præier P. vs. integrum unci. nis cancellatum non agnoscunt.-31 officeret P. 0. efficerent V. ed. Ferr. Th. Ra. Mus. B. 2.-33 struans pro servans V. ed. Th. Ra.-34 in manu Cant.

NOTÆ 28 Tripectora] Adject, tripectorus, Bistoniasque plagas] H. e. regiones a, um, pro tripector; sic Prudentius Thraciæ, ab urbe Bystonia ; vel, nt dixit, unicolorus pro unicolor; et ver- aliis placet, a Bistone stagno. Ex sicolorus pro versicolor.

quo Thraces dicti sunt Bystonides, Geryonai] Geryonæ ; dicitur enim apud Horat. Od. 11. 19. Geryo, onis : et Geryones, æ, vel is. Ismara] Plur. neut., in sing. vero Hic fuit xvi. labor Herculis. Erat Ismarus; mons est Thraciæ. autem Geryo Hispanorum rex non 32 Volucres Stymphale eolentes] Hic una sua vi, sed et duorum fratrum fuit viii. labor. Stymphalus, sing. viribus corporis potens : unde tripec mascul., at plur. Stymphala, orum, torus, tricorpor, triceps, et teramplus neutr. Nomen est et urbis, et mon. a poëtis dictus est. Virg. Æn. Vili. tis, et paludis in Arcadia. In hac pa202. Horat. Od. 1. 14. Pausan. et lude, aut monte, aves erant magni. Diod. Siculus iv. Hunc autem regem tudine gruibus pares, figura ibibus bello superavit, ejusque armenta ab- similes : rostra habebant ita solida, duxit Hercules.

ut ferrum penetrarent; has sagittis 29 Diomedis equei, &c.] Hic fuit vi. confixit Hercules, testibus Pausania labor. Diomedes Thraciæ rex erat, et Catullo : teste vero Diodoro Siqui equos, ut ait Diodorus citatus, culo iv. ahenei crepitaculi sonitu funon horreo aut avena, sed humano gavit. sanguine et carne pascebat, ut fero- 33 Aureaque Hesperidum, &c.] Hic ciores forent. Illum devictum Her. fuit xiv. labor. Hesperides Hesperi cules equis propriis dedit in pabulum. filiæ tres, Ægle, Arethusa, et HespeSic Virg. Æn. x.

rusa, babuisse dicuntur hortos nemore 30 Thracia .... propter] H. e. juxta aurifero pretiosos, in quibus Draco Thracem, seu Thraciam. Erat enim pervigil mala aurea custodiret. Hunc Thrax Diomedes.

interfecit Hercules, aureaque mala

35

Asper, acerba tuens, inmani corpore, serpens,
Arboris amplexus stirpem, quid denique obesset,
Propter Atlanteum litus, pelagique severa,
Quo neque noster adit quisquam, nec barbarus audet?

Cætera de genere hoc quæ sunt portenta perempta,
Si non victa forent, quid tandem viva nocerent?
Nibil, ut opinor; ita ad satiatem terra ferarum
Nunc etiam scatit, et trepido terrore repleta est,
Per nemora, ac monteis magnos, sylvasque profundas :

40

boris, intuens acerbe, custodiens aurea mala tandem jam noceret nobis juxta oram Atlantæam, et crudele mare, in quæ loca nemo nostrum profectus est, neque exterus quisquam auderet adire? Si omnia monstra hujus generis, quæ fuerunt interfecta, non jam essent superata, quid demum virentia jam obessent nobis ? Nihil, ut puto. Adeo terra jam nunc abundat feris ad satietatem, et plena est horrore tremendo per sylvas et per magnos montes ac per saltus altissimos : quæ tamen loca fugiendi

35 Arboribus V. ed. Th. Ra. stirpens Vind. stipites P. Ald. serpens V. ed. Mus. B. 2. 3. Th. Ra, stipes Ferr. stirpes Mus. B. 1. Cant. deest 0.-36 Oceanum propter P. Vind. V. ed. Bodl. Mus. B. 2. 3. Gryph. Nard. Bas. Ferr. Th. Ra. Ald. Propter Atianeum Voss, vet. et L. B. et pro var. lect. Atianeam Voss. vet. Propter Acianeum 0. Propter Accianeum Mus. B. 1. Propter Actianeum Cant. Æctianeum Voss, marg. Atlantarum Delph. latum pro littus P. in not. pelagique Gryphi. Nard. Bas. Voss. vet. et L. B. Bodl. Voss. marg. V. marg. 1. Ferr. V. ed. Th. Ra. Ald. pelageque edd. vulg. sonora P. Vind. Mus. B. 3. Bodl. Gryph. Nard. Bas. Ferr. V. ed. Th. Ra. Ald.-37 nec Vind. V. ed. O. P. Mus. B. 2. 3. Cant. Ferr. Th. Ra. Ald. neque vnlg.–39 Non sic Bodl. Sed non Voss. vet. et L. B. vincta vel juncta V. ed. Voss. vet. et L. B. O. Cant. Ferr. Th. Ra. qui tandem P. V. ed. Bodi. O. Cant. Th. Ra. Ald.-40 satietatem Cant.--41 scatet 0. Mus. B. 1. Gryphi. sentit V. ed. Bodi. Mus. B, 2. Ferr. Th.

NOTÆ sustolit. Diodor. Virg. Æn. iv. et Adyn; quo pariter utitur vi. 619. •At alii poëtæ.

pelage multa et late substrata vide. 34 Acerba] Acerbe. Sic mutna pro mus. Scilicet, ut Tempe, Cete. Sic mutuo. I. e. acerbo aspectu intu Manilius 11. 90. * Atque hæc neditio ens. Sic Virg. Geor. III. 'Asper acer. pelage nunc sidere Lunæ Mota te. ba sonans.'

net. Ut bene castigavit doctissimus 85 Stirpem] Truncum.

vir Petrus Daniel Huetius ad nos. 36 Atlantæum litus] H. e. ea oceani tram editionem Manilianam. pars, quæ Mauritaniam ab occasu al. 37 Barbarus] Exterus, quivis alins Juit: ita dicitur ab Atlante monte, non Romanus. qui eam oceani partem respicit.

40 Ad satiatem) Sic vs. 1390. et II. Pelagique (pelageque] severa] Maria 102. H. e. valde, abunde. non navigabilia, et quæ navigantibus 41 Scatit] Pro scatet, tertiæ coninfesta sunt. Sic iv. 462. dixit, 'Se- jug. Sic fervo, is, pro ferveo, es, vera silentia noctis.' Pelage autem Sic infra vss. 597. 950. et vi. 896. indeclinabile est nomen, Græce ne

45

Quæ loca vitandi plerumque est nostra potestas.
At, nisi purgatum est pectus, quæ prælia nobis,
Atque pericula, sunt ingratiis insinuandum?
Quantæ tum scindunt hominem cupedinis acres
Solicitum curæ ? quanteique perinde timores?
Quidve superbia, spurcitia, ac petulantia, quantas
Ecficiunt clades ? quid luxus, desidiæque?

Hæc igitur qui cuncta subegerit, ex animoque
Expulerit dictis, non armis, nonne decebit,
Hunc hominem numero Divom dignarier esse?
Quom bene præsertim multa, ac divinitus, ipsis
Jam mortalibus, e Divis, dare dicta suerit,

50

sæpe nostra est facultas. Verum, si pectus non est purum, quæ certamina, et quæ discrimina sunt nobis etiam invitis subeunda ? Quum magnæ solicitudines acuta cupiditatis discerpunt anxium hominem ? et quam magni similiter metus? Aut quid ambitio, sordes, lascivia, quam magnas calamitates procreant homini ? Quid luxuries, ac segnities? Ergo quicumque vicerit et ejecerit ex mente hominum hæc omnia verbis, non armis, nonne conveniens erit, ut is homo dignus sit, qui recenseatur inter Deos ? Præcipue quoniam consueverit docere multas res ac divinitus

Ra. stnet Gryph. marg. Bas, marg. P. Ald. staret V. marg. 1.–44 Ac P. V. ed. Th. Ra. Ald. quoque prælia O. Mus. B. 1.-45 tunc ingratis Bodi. Mus. B. 1. 2. et edd. vulg. est ingratis Gif. L. B. se insinuant dum Voss. marg.-46 tum scindunt P. Vind. Voss. vet. et L. B. Cant. Ald. qum scindunt V. ed. Th. Ra. cum scindunt Ferr. conscindunt Bodl. O. Mus. B. 1. etiam scindunt Mus. B. 3. cupidines Vind. V. ed. Ferr. Th. Ra. cupedines Voss. vet. et L. B. Bas. cuppidinesque Cant.–47 Sillicitum V. ed. Th. Ra.-48 spurcities omisso ac Lamb. et alii.—49 desidiæque P. Bodl. Voss. vet. et L. B. 0. Mus. B. 1. Cant. Ald. desidiesque Mus. B. 2. et edd. vulg. desidia equi Vind. V. ed. Th. Ra. desidia æqui Mus. B. 3. desidia aqua Ferr.–50 sub egrit V. ed. Th. Ra.51 decebat Sus.—53 bone P. Ald. ipsa Delph.—54 Jam mortalibus P. Vind. V. ed. Voss. L. B. Mus. 1. 2. 3. Ferr. Th. Ra. Ald. Bas, marg. In mortalibus

NOTÆ

Sic 1.

44 Purgatum] Purum vs. 18.

45 Insinuandum) Hellenismus, pro insinuanda ; h. e. ineunda. 111. et alibi passim.

46 Cupedinis] Cupiditatis. Sic 1. 1081. 111. 1008. IV. 1083. et vs. 24.

51 Non armis] Non ferro, ut Hercales.

52 Hunc] Nempe Epicurum, ut mo. nui supra vs. 1. not. de quo ill. sub initium, Et 1. 67. et seqq. Neque

enim solum de rebus Physicis scripserat Epicurus, sed et de Ethicis. Quæ autem de Physicis scripsit, ea pæne integra remanserunt Laërtii studio ac cura. Quæ vero de Ethicis, vix reliqua sunt nonnulla in epistolis illius.

Dignarier) Poëtice, pro dignari.

54 Jam mortalibus (Immortalibu') Pro immortalibus, metri causa.

Dare dicta] Docere.

« PreviousContinue »