Page images
PDF
EPUB

plebs, otii delinita dulcedine, atrocem reip.me: moriam exueret , quæ ejufdem eft Huberi sen tentia : fed partim,

ne plebs, innumeris implicita litibus, de excutiendo jugo confilia conferret: (Thomaf. l. c. II. p. 70.) partim ut co ipso Augustus legislatoriam potestatem callide fibi vindicaret , legesque pristino reip. ftatui accommodatas per juroconsultos corrigeret, & ad præsentem detorqueret. (*) Unde & eam

pote(x) Præcipua Augufti cura fuit, legum munia in

se trahere. Tacit. Ann. 1, 3. Quum ergo norisomnino legibus opus effet , novo hoc ftatu reip. plures quidem initio rogaciones culit ad populum , fervaco veceri reip. more, &indes

enatæ tot leges Julie, quarum pleræque Augusto debencur, itemque Falcidia, Ælia, Sensia, Fufia, Canja nia, Papia Popped, Julia & Titia, & aliæ : fed non integrum tamen erat Augufto, omnes antiquas leges eadem facilitate evertere, qua ilJas sub triumviratu laras uno edi&to, aboleverar. Tac. Ann. III, 28. Quum ergo refigi non poflent leges antiquæ , eæque tamen non convenire viderentur novo ifti ftatui reipublicæ; illud unum fupererat , ut per interpretationem novam cæ ad præsentem reip. formam defle&erentur. Jam magiftiatibus hoc permittere , non videbatur cus rum: sibi foli id vindicare , & incivile, & invidia plenum erat, & moleftiffimum. Reliqui ergo erane jure cons, tanto ad hoc negotium aptiores, quod jam in vetere rep. poteftas quædam interprecandi penes iftos fuerat . Quemadmodum vero hoc maximum erat Augufti arcanum politicum, quod, priscis vocabulis retentis, res novas inveheret, eadem magiftratuum rerumque vocabula,nihil ufquam prifci atque integri moris relinqueret: Tacit. Annal. I, 3. ita & jure confultis , fpecie antiqui moris, instrumentis nova

poteftatem primo Atejo Capitoni, aliisque fua. rum partiun Jureconsultis conceffiffe videtur.

XL

dominarionis usus eft, ita scilicet leges interpretaturis , quemadmodum id suo expedirec imperio. His præftru&is, cotius novæ conftiturionis reddi poterit ratio. Promiscuam iftam respondendi licentiam fuftulit, eamque concerfit paucis. Cur vero? nisi ut eos feligere poffet , quos sciret fibi fore obnoxios? Jussic eos non privatim, fed publica au&toritare, respondere. Quamobrem ut legum interpretatio ita penes fe effet . Judicibus cam legem dixit, ne ab iftis responsis discederent. Quam ob causam ? ne, observara legum antiquarum ruina, intercede re, & Augufti confilium turbare conarentur . Signo opus erat, non rationibus. Cur vero ? ut ne per rationum infirmitatem palam fieret , id agi, ut leges antiquz everterentur. Ceterum vera effe hæc omnia, vel ex iis patet , quæ inter eum Antiftiumque Labeonem a&a funt . Eminentiffimi ca ætate Jureconsulei erant Antiftius Labeo, & Arejus Capito, adeo, ut non immerito dwo pacis decora eos appellet Tacitus Annal. III, 75. Quare operam dabat Auguftus, ut hos potiffimum fibi conciliaret . Labeoni ergo consulatum offerebat hoc videlicet au. doramento calamum ejus redditurus obno. xium . Sed quum incorrupta libertate gauderet, ab ambitione bonorum vacuus. Tacit. Ann, loc. quumque nihil ratum pensumque haberet , nifi quod juftum, fanétumque effe in Romanis antiquiiaribus legiffet: Gell. Noct. Att. XIII, 12.hono

rem iftum plane respuit . Animadvertens vero Au& guftus, Labeonis libi operam parum utilem fu

turam , Atejum Capitonem adortus, huncmodis omnibus ornare coepit, consuleinque creavit . Tacit. Ann. 111,75. Erat eniin hic eo ingenio Ht ejus obfequium non poffe non dominantibus,

XL. Sequentes imperatores, (fi a Caligula XL. Idem discefferis, qui totum jureconsultorun ordi- placuit nein abolitorum se minabatur, tefte Suetonio coribus Calig. XXXIV.) hoc Augusti inftitutum diligen- fequences

bus. ter servabant, saltim usque ad Hadrianum. De Tiberio enim id patet ex L. 2. §. 47. D. de orig. Jur. ex quo loco etiam adparet, Hadrianum iterum more majorum unicuique dediffe facultatem respondendi, qui fui haberet fiduciam. Rogatus enim a viris prætoriis , ut sibi liceret

responmagis probari, judice Tacito Ann. 111,75. Egre. gia Tane adulationis fpecimina eum dediffe , ob. servant Tacir. II1,70. Sueton.de illuftr. Gramm. XXII. Ergo maximo ftudio fibi eum adjungebat Auguftus, uc ejus opera in novo dominatu uteretur. Hæc historia egregie conjeEturam noftram confirmat. Intelligimus enim inde, I. Auguftum de jureconfulcis primariis fibi conciliandis magnopere laboraffe. Quod fane non fecisset cantus princeps, nisi eorum operam perutilem fibi in novo principatu coniti. tuendo , legibusque ad præsentem ftatum detorquendis , fucuram animadvertiffet. II. Talibus jureconsultis amicis eum uci voluisse, quorum fibi obsequium probaretur, id eft Capitonis fimilibus , qui non antiquo juri mordicus in hærerent , sed callide inservirent temporibus. Ex quo denique colligimus , III. non alia de cald sa eum refpondendi facultatem quibusdam tantum jureconsulcis dedisse , quam ut eorum ca

ad leges veteres & in libera republica receptas evercendas, & ad novam imperii sui formam tanto facilius deflectendas. Plura de Auguli prudentia quo Istirñ diximus in Prefat. Comment. ad L.Jul. & Papiam , quæ evolviffe non panitebit

lamis uteretur ,

[ocr errors]

XLI. Va

[ocr errors]

rum.

respondere , rescripsit, hoc non peri, fed praftari folere. Itaque ab Hadriano ad Alex. Severum libera denuo efle coepit respondendi facultas. Dodyv. Prel. Cambden. IX, 11.p.355. Hinc denuo reductum Augufti institutum, ceu patet exemplo Innocentii jureconfulti , quem refpondendi facultatem ab Imperatoribus accepisse tradit Eunapius io vita Chrysanthi p. 286.

XLI. Non poterat non hoc Augusti privilentiniani III & legium sectas, summamque juris incertitudiTheodo- nem invehere. Hinc de tollenda ea cogitarunt fii consti- Valentinianus III. & Theodofius junior imtutio de auctorita- peratores , qui Papiniani tantum, Paulli te jure Caji, Ulpiani, & Modestini scripta jusserunt confulto valere in judiciis, & in allegatione plura eo

rum prævalere paucioribus, ex paribus vero ea, inter quæ Papiniani effent testimonia: fi sententiæ denique fine Papiniano pares efsent , judicis arbitrio locum esse L. un. C. Theod. de Refponf. prudent. doo ibi Gothofredus. Addatur Thoinas. de Nav. jurisprud.

Antejuftin. II, 7. p. 112. seq. XLII. Ju.

XLN. Denique & id incommodum visum Miniani Justiniano , qui Jureconfultorum fententias Inftitui hinc inde deceptas promiscue in pandectas

recepit , Corpuíque conficiendum curavit aliquando non optime cohærens , quippe e meinbris fibi diffimillimis composituin. L. I. Sis. 6. C. de ver. jur. enucl

XLIII. Quin & onni interpretandi facultaFacultas te interdixit jureconsultis , eosque ad coninterpre. fcribendas metaphrafes & paratitla conficienteconful da , tanquam ad perpetuas operas , condetis adem- mnavit. S. Lo Conft. de concept. Digift. Paratitla

[ocr errors]

XLIII.

quid fint , explicat Æg. Men. Aman.jur.civ.XV.

XLIV. Reitat, ut quas fymbolas principes, XLIV. mutata reip. forma, ad jus Romanum contule Principes rint, paucis dicamus. Initio Imperatores ve- tere ritu terem leges ferendi morem aliquamdiu reti- leges eunuerunt. Hoc eniin ritu sub Augufto, centu

lerunt. riatis comitiis ad populum latæ sunt leges ) ulie, Ælia Sentia , Papia za; fub Tiberio Junia Norbana . Claudius quoque veteri ritu rogavit legem, ut Domitius in familiam Claudiam & noinen Neronis tranfiret. Tacit. Annal. XII, 26. Quin ne íub Galba quidem plane exolevisie veterem leges curiatas saltiin ferendi ritum, patet ex Tacit. Hift. 1, 15.

XLV. Quemadinodum vero habita illa sub Imperatoribus comitia nonnisi quædam pristi- Deinde næ libertatis fimulacra erant ; ita jam Tibe. uli sunt rius, princeps astutus tyrannicisque artibus Senatus

consultis, magis, quam quisquam alius, instructus, novum commentus est leges ferendi morem. Ut enim populo jus omne eriperet, (y) comitia e campo transtulit in curiam, id eft, & honorum conferendorum arbitrium & leges non amplius populi fuffragiis, sed senatorum fibi obnoxiorum fententiis fubjecit. Tacit. Annal.I, 5. Sueton. Tiber. XXX. Reftituit populo comi

tia

(y) Falluntur ergo qui cum Pomponio L. 2. 5.9

D. de orig. jur. Triboniano S. 5. Inft. bot. exiftimant, ideo in curiam e campo translata elle comitia, quia difficile ellet , tantam

populi multitudinem in unum convenire. Quafi enim difficilius id fuiffet sub Tiberio, quam libera republica, quando tora Italia ad coinitia confluebat. Cic. Orat. ad Quirit. poft redit.

« PreviousContinue »