Page images
PDF
EPUB

Dionyf. Halicarn. Antiq. Rom. III, p. 178. ex quo etiam discimus , C. Papisium illum leges Numæ , dudum abolitas, in lucem revocaffe. Et hæc quidem collectio JUS CIVILE PAPISIANUM (6) vocatur a Pomponio L. 2. S. 2. D. de orig. jur. de eoque teinpore Cæfaris, (ut eleganter obfervavit V. C. Car. Andr. Duker. de Latinit. vet. Jureconsultor. P. 156.) libruin integrum compofuit Granius Flaccus,

laudatum in l. 144. D. de verb.fignif. II. Eius II. Dudum vero , præter paucisima frainteritus & refti.no

ginenta (c) Papiriana illa collectio periit. Et tio. hinc poftrenatas litteras de colligendis legi

bus regiis cogitarunt Joannes Guil. Forsterus in historia juris Romani, Lib. I. Cap. vi. Fulvius Ursinus Ant. Augustinus & Jusus Lipsius de

Legea

jum adpellat. Quum autem Cujacius observat in codicibus MSC. legi VI. pro Sextum ; non dubito, quin ex nota numerali Sexti prænomen fibi finxerint scribæ; significare vero videtur numerus ifte PapiGum, quem Dionyfius Halicarnarseus præcipue facras Numz leges collegifle refert, sexco demum libro reliquas leges regias veluci adpendicem adjeciffe: Unde ira forsan legenda verba Pomponii. Que omnes conscripre exftant in libro fexto C. Papifi. Conf, Bynkersh. Preter

milla ad L. 2. D. de Or. I. p. 17. (b) Papifii olim di&i, qui poftea Papirii, Cicero

Epift. ad famil. ix, 2i. Primus Appius Claudius five Cæcus, live Centummanus , Gve Craffus circa annum U. C. ccccv. litceram R. reperit, ex coque tempore dici co-pit , Papirius , Farius, Valerius pro Papifo, Fufio, Valtfeo, L. 2. §. 36. D. de orig. jur. & ibi Bynkershock in Præter

mislis. Petr. Faber Semestr. I, 11.2.52. (c) Fragmentum bene longum e jure Papiriano

[ocr errors]

legibus regiis eo decemviralibus . Pandulphus Pratejus in jurisprudentia vetere Draconis do SeoLonis cum Romano jure legum regiarum de decem. viralium collaca'. Lugd. MDLIX, 8. , Franc. Modius, Steph. Vin. Pighids, Ant. Sylvius , & qui reliquis omnibus palmam præripuit Paulus Merula de legibus Romanorum, Capite li, da sem quentibus . Romuli leges singulari opusculo collegit exposuitque Franc. Balduinus . (d)

III. Ejectis Regibus, leges quoque eorun- 111.Leges dem exoleviffe, (e) & jus maxime incertum XII. Ta esse cæpisse , novimus ex L. 2. §. 5. D. de orig.

bul. А

jur. exítač apud Macrob. Saturn. III, 11. Quamvis quum illud non tam legum, quam commencarii faciem præ se ferat, magis Granio Flacco, quam Papirio videatur tribuendum . Forfan

eciam huc pertinet L. 2. D. de mort. infer. (d) Scquutus eft Balduinus tabulam Capitoli

nam , cujus apographum a Jo. Barth. Marlizno acceperat. Sed eain genuinam, certe antiquam haud efle , vel primo intuitu adparet . Vid. Eric Maurit. Dif. de libris jur. comm. P. 92, Ge. Schubart. de FatisJurisprud. Rom. Exerc. I, 83. p. 64. (e) Leges omnes regias femel fimulque lege tri

bunicia abrogatas effe, vulgo colligunt ex L. 2. S. 8. D. de orig. jur. Exa&tis regibus lege tribu«. nicia, omnes leges exoleverant. Ex hocenim loco palam efle putant, lege quadam, vel a Junio Bruto, Tribuno adhuc Celerum, laca, vel tri. buçim a populo scira, leges regias omnes fuiffe proscripcas. Vid. Ge. Eberlin. de orig.jur. IV,11. p. 22. Ge. Schubarr. de fato Jarispr. Rom. Exerc. II. p. 118. Sed sane leges lege non exolescunt , fed abrogantur : neque Pomponius ait, legesregias lege illa tribunicia exoleviffe , sed mages

fur. Poft diuturnas patriciorum plebisque fia multates, an. Urb. cond. CCCI. tres legati in Græciam misli sunt, qui variarum civitatum leges describerent. Poftea decemviri, legum ferendarum cauffa creati , e moribus antiquis, (). & jure, quod legati attulerant peregrino, & præcipue Attico, () decem initio, ac paulo post

duoipfos profcriptos effe lege Tribunicia. Rittershus. ad Leg. X11. Tab.p.9. Bynkersh. ibid. p. 20. Tribunicia vero illa lex non alia eft, quam Junia de imperio consulari, quippe quam Brutus, adhuc Tribunus Celerum , ad populum tulit . Exoleverunt vero regiæ leges desuetudine , & quidem o. mnes. Nam fi quæ in usu manserunt , ex non tanquam leges regiæ, fed tanquam mores patrii, poftliminio in usum revocari , observabantur , ut difcimus ex Dionyf. Halic. Antiq. Rom.X.p.627. (f) Multas leges veceres in XII. Tabulas migralle,

prolixe demonstrant Jac. Cujac. Observat. III, 40. Guil. Maran. ad l. 2. D. de orig. jur. p. 107. 120. Et fatis id constar exemplo patriæ poteftaris, de qua legem Romuli in quarta tabula exfti. tifle, testatur Dionyf. Halic. Ant. Rom. II. p. 97. qui etiam Libro X. p. 681. obfervat, XII. Tabulas εκ τε των εκκωικώς νομων και παρα των oporis auroit d'y pecawr i'it ouar, sum ex Grecorum legibus, tum ex fuis moribus non fcriptis, efle compilatas. Sed '& Livius VI, 1. poft incenfam à Gallis urbem eciam leges regias cum XII. Tabulis conquisitas fuifle refert , Plura

non addo de re certisina. (8) Solonis leges adeo primas tulerunt , ut eas soJas' commemorent auctores quamplurimi. Ac Liv. III, 31. legislatores illos juftes effe ait , inclitas legis Solonis defcribere e aliarum Græcie civitatum inftituta, mores, juraque noscere. Et Gell

. Noct. Attic. XX, 1. duodecim tabulas one quifitis explorarisque multarum urbium legibuss

/

[ocr errors]
[ocr errors]

A 3

restaurant

duodecim tabulas compilarunt , quas deinde populus in comitiis centuriatis probavit. Liv. Hift.III, 31.34.37.57. Dionyf. Halicarn. Antiq Rom. X. p. 676. Et hæ sunt illæ tabulæ, quas 0mnibus omnium philofophorun bibliothecis anteponendas putabar Cralus apud Ciceron. de Orar. 1, 44. Hæ funt illæ tabulæ , fons univerfi publici privatique juris. Liv. III, 34. Nævis tamen eas non caruifle; oftendere conati funt Phavorinus philo'ophus apud Gell. No&t. Art. XX, 1, 0 Thomas.de nevis jurisprud. Rom. Antejuftin. I, 2. Differtat. annexa p. 158. fequ.

IV. Quamvis vero hæ leges decemvirales IV. Es tabulis æneis (h) inscriberentur a Romanis, rum inte

Dio. ritus, & eleganti acque absoluta brevicate verborum

scri- tio. ptas teftatur. Tacitus denique Annal. III, 27. a decemviris que usquam egregia , açcita elle docet. De Lacedæmonum legibus vulgo hoc negane, ob testimonium Augustini de civ. Dei II, 16. Sed illi opponi pollent Symmachus Epifi.nii, 11. Ammian. Marcellin. Hiß. XV1,5. Aihenæus Deipnof. VI, p. 273. Fortaffe cucelain agnatorum legitimam Laconum moribus debent Romani, Sane enim Sparcæ eam cutelam ulicatam fuifse pater ex Herodoc. I, 65. Nec dubicandum, quin ex Charondæ quoque legibus nonnulla adoprarint decemviri, imprimis legem de fup. plicio falli teftis, ceu ex Arift. Polit. II, 10. docer Rittershusius. Ab Æquis Faliscis quoque decemviros jura fecialia & nonnulla XII. Tabularum supplementa accepiffe , docet Servius ad Virgil. Æn. VII. . 695. Sed erralle Servium palam eft ex Liv. I, 32, ubi jura fecialia jam Ancum Marcium, desumta á Fali

feis, Romanis tradidiffe, legimus. {h) Pomponius L. 2. §. 4. D. de prig. jur. meminit

cabularum eborearum , vel, ut alii legere maluit,

Dionyf. Halicarn. Ant. Rom. x.p. 685. & loco urbis celeberrimo, ideft, pro roftris, adfigerentur in perpetuam rei memoriam; (Liv. III, 57. Diodor. Sicul. Biblioth. XII, 6.) anno tamen U.C. CCCLXVIII. Gallico incendio una cum ipfa urbe perierunt, reftitutæ paullatim, conquifitis undique fragmentis & apographis. Liv. VI, 1. Poftea ut eo minus eller eas amittendi periculum , non folum æri incidebantur in quo Cypriani adhuc ætate publice exftabant, vid. Cyprian. Epift. II, 2. verum etiam pueris ipfis ab incunabulis edifcendæ proponebantur . (i) Cicero de legib. II, 4. og 21. Verumtamen ne fic quidem ætatem tulit no. biliffimum illud legum decemviralium corpus , quod jam inde a fæculo VI. periisle , non fine ratione existimamus. (*)

V. Poft roborearum , quod sane convenientius videtur pris fcæ Romanorum paupertati. Sed forfan hæ leges in cabulis roboreis primum promulgatæ, ac de. in, ubi populus eas jure sciverat , vel eboreis vel æneis demum infcriptæ sunt . Sane Anci Marci adhuc temporibus leges inscribi consueverunt tabulis quernis, additque Dionyfius Halicarn. lib. 3. p. 108. Xexéungeep sinai ir mire Sour, Nendum enim tum erant colunna are&, Ge.

Schubart, de fat. Jurisp. Rom. Exerc. II, 35. (i) Pueris edifcendæ erant hæ tabulæ , isque mos

tamdiu duravit , donec lege Cornelia Præcores ex edi&is perpetuis jus dicere juberentur. Ex eo enim cempore juris ftudia non a legibus XII. tabularum, fed a Prætoris ediéto aufpicabantur adolescentes , ceu ex Cicer, de legib. 1, 6. erudire oftendit V.C. Jac. Perizonius Dif. de Lege Vocon. p. 193. (k) Rittershusius ad XII. Tab.p. 13. tabulas has

« PreviousContinue »