Page images
PDF
EPUB

ET PEREGRINOS JUS DICIT. apud Reines. Infc. Craff. VII, n. io. & ETPATHTOE EINTIN ZENNN apud Grut. infcr. po DIII. Infequentibus temporibus hic numerus non femel aućtus eft, fi quidem initio quatuor, (Liv. XXIII, 30. ) tumn sex, (Liv. XXXII, 27.) poftea octo , mox decem, ( Dio XLII. p. 209.) hinc po:ro duodecim, imo & quatuordecim , ac denique fedecim a Julio Cæfare creati, Pratores jus dixere, Dio Lib. XLII. & XLII. Quo factum, ut patrem imitatus etiam Augustus ledecim expleret numerum , mox ad XII. eundem reduceret, quem fe non excelfurum, Tiberius jurejurando pollicitus est. Dio Carl. Lib. LVI. Tacit. Annal.1, 14. quanvis ejus sibi gratiam feciffe videatur princeps parum religiosus , fiquidem & illo imperante modo XV. modo XVI. Prætores creatos novimus. Dio Caff. Lib. LVIII. Lx. Claudius tamen jurisdi. &tionem de fideicommiffis , quotannis, & tantum in urbe delegari magiftratibus solitam, in perpecuum, atque etiam in provinciis poteftatibus demandavit · Sueton. Glaud. XXIII. novosque creavit prarores fideicommiffarios (1) duos 1. 2. S. 27. D. de orig. jur. ex quibus ta

men

(1) In marmoribus etiam mentio fit PR. DE

FIDEICOMMIS. apud Gruter. Infcript. pag. CCCXCIII, 6. Illud addendum ex Quindilian Inftit. Orat. III, 8. fideicommissariain jurisdi. &ionem ira divisam effe inter prætorem & consules, ue ille ad cercam Summain ; hi de majore wgnofcerent . Unde lucem capit locus Ulpiani in Fragm. XXV, 12. Videacur Cujac: obf. XX1, 34. Merill. Obr. V. 36. p. 112.

[ocr errors]

men unum detraxit Titus L. 2. S. 32, D. eod. Acceslit fub Nerva pretor fifcalis L. 2. $. 32. ut & prator turelaris fub M. Antonino Phi. losopho , Jul. Capitolin. vit. Marci Anton. X. L. 6. S. 13. D. de excuf. tut.

XXI. Ex his prætoribus urbanus reliquos anteibat, iisdem, quibus Consules, auspiciis creatus . Hinc consulibus inftar collegæ erat, Gell. Nolt. Att. XIII, 14. Plin. paneg. LXXVII, 4. illisque abfentibus, fummum penes prætorem erat in urbe imperium , ceu patet ex Ciceron. Epift. ad Fam. X, 12, Liv. XXIV, 9. Dio Call. LVIII. Utebatur eniin prætor, ficuti consules , prætexta , fella curuli , ministris, fcri. bis & accensis. Cicero de lege agrar. adverf. Rull. II, 13. Littores eum præibant duo cum fascibus. Quamvis enim de sex lictoribus subinde loquantur Plutarchus , Polybius, Appianus, qui ideo etiam præturam apxlu ERTexli yocare solenr ; intelligendum tamen hoc non est de prætura urbana, ceu suspicatur Petr. Fab. Semefir. I.p. 169. fel de provinciali, uti observatum elt a Car. Sigon. de an. riquo jure Civ. kom. 1; 20. p. 227. Præcipuum vero præturæ insigne erat hasta , quæ idco

fæpius in numis veteribus confpicitur.
XXII. XXIII. Totum prætoris munus tribuit hisce
Prætoris verbis continebatur , DO, DICO, ADDICO,
jurisdi.
dio.

Ovid. Faft. 1. v. 47. feq. Varro de Lingu. Lat. V.
4. Dabat enim Prætor actionem & exceptionem,
dabat bonorum poffeffionem: dabar judices ,
arbitros , recuperatores, dabat tutores ex le-
ge Atilia : Dicebat viam in vindiciis : dicebat
interdicerdo, quoties de possessione agebatur,

indicebat, advocata concione ferias, fi quando terra in urbe tremuisset, Gell. Not. Att. X, 24. Sueton. Cland. XXII. Addicebar denique, veluti facta in jure cessione, mancipatione, ceteris.

XXIII. Mos autem erat, ut prætor, creatus XXIII. centuriatis comitiis,priusquam jus diceret, edi. Edida Eto in albo (m) denunciaret , quomodo

eo anno prætoria. jus esset dicturus. At quis ? Urbanus tantum an peregrinus etiam ? De provincialibus enim nulla eft dubitandi ratio. Prætori peregrino fane hoc jus negant Hotoman. &V. C. Jo. Ge. Schubart.de Far.Jurispr.Rom.p.399. Ateidem id viadicat V.C. Hern. Bern. Teinold. Var. XXXVII. p. 267. ob legem 9.9.4.D. de dolo mal, ubi memorantur Labeonis libri Pretoris peregrini. Sed illis non tam viderur Labeo edictum Prætoris peregrini interpretatus , quam exposuisse officium Prætoris peregrini, quemadmodum etiam de officio Prætoris urbani egit in libris Pratoris urbani, quorum mentio fit in L.19. D.

de (m) Album quid fuerit , adhuc sub judice lis eft.

Theophilo S. 12. Inft. de a&tionib. album eft
editum, διά το λευκούς γεγραμμίύον γράμμασι
Albis litteris fcriptum. Enim vero non ip-
sum edi&um album vocabatur , fed edi&tumn
in albo proponebatur. Accursii sententia, exi-
ftimantis, fuisse parierem dealbatum , plerif
que hodie vapulat. Sed videtur tamen idem
colligi pofle ex Plauto 'Perfo 1, 2. 9. 21. modo
codices MS. addicerent :

Ne ifti faxim nufquam adpareant ,
Qui hic ALBO PARIETE aliena oppugnât bona.
Et Suidas voce, dixwpra album interpretatur p.1-
Tietem, gypso obdu&tumad infcriptionem civilizme
serum aptum. Jac. Rævard. Prosribun. IV, p.8870

Hein, Ant. Rom. T. I. C

de V. S. Sané libros ad edictum singulares fcripfiffe Labeonein, & ab illis diversos, pa:et ex L. 1. §. 5. D. de fugitiv. & Gell. IV. 2. Certiora itaque funt teftimonia Boethii ad Cic. Topic.& Theophili S. 7. Inft. de J. N. G. de C. qui & Prætores peregrino's edičta proposuiffe, diferte scribunt, ejusque rei auctores procul dubio habent veteres & fatis idoneos. Edicebant itaque omnes Prætores. Idque fiebat habita con. cione, dictoque in leges jurejurando , (n) ceu adparet ex Ciceron. de Finib, 11, 21. Erant vero prætorum edicta vel generalia vel fpecialia. Illa

, quam juris dicundi rationem per annum fequuturus effet prætor, indicabant, unde & leges annua dicuntur Cicer. Verr. 1, 42. Hæc ob. venientibus quibusque negotiis dabantur , ad fimiles causlas non extendenda. Unde uberrimus natus eft iniquarum fententiarum pro. ventus , qui occafione.n dedit edicto : QUOD QUISQUE JURIS IN ALTERUM STATUERIT, UT IPSE EODEM UTATUR, Exemplum reperies apud Tacit. Annal. II, 30. Quum vero generalia edicta fubinde mutarentur, nec levis inde nasceretur juris confusio; obviam huic prætorum licentiæ itum eft lege Cornelia, (o) lata A. U. C. IJCLXXXVII a

C. Cor

(n) Prætores edicta fcripturos etiam tribunos

plebis adhibuisse in conlilium , patet ex Cic.

de Offic. III, 20. (0) Antea, A. U. C. 13. LXXXVI. more con

sueto SCco ea de re factum patet ex a&is diurnis , quæ in bibliotheca II. Vollii fuerunt, in quibus & hæc exstant : HORA OCTAVA SENATUS COA

CTUS IN HOSTILIA.

C. Cornelio tribuno plebis, C. Pifone & Man,
Glabrione cofl qua cautumn eft, ut prætores
ex edi&is perpetais jam dicerent, neque per
integrum annum quidquam in iis immutarent.
Dio Call. Hift. XXXVI. p. 12. Ex eo tempore
paullo certius esse coepit jus prætorium, (o)
adeo, ut jam tempore Ciceronis plerique
non, ut olim, a XII. Tabulis, sed a prætoris
edicto juris disciplinam auspicarentur , ceu
ex Cicer, de Legib. 1,6. observat Jac. Perizon.
Diss. de Leg. Vocon. p. 193. Quamvis vero post
legem Corneliam prætori haud liceret edi.
ctum suum per annum mutare: nihil impe-
diebat tamen, quo minus successor antecef
forum edicta, inito magiftratu, vel augere vel
immutare poffet. Unde, quæ retinebat fuc-
cellor, edilti tralasitii; quæ addebat vel in-
mutabat, ediEti novi nomine veniebant, Cic.
Verrin. 1944. Non prius ergo edictum vere per-
petuum prodiit, quam temporibus Hadriani,
de
quo

diximus in procem. n. XIII. de fequ. XXIV. Quamvis vero prætores initio inagi. XXIV. ftratus in leges jurarent; revera tamen leges Quibus ediĉtis fuis revertebant fub fpecie æquitatis,

artibus с 2

Quod

prætores jus im mutarco riut?

SC. FACTUM EST, UTI PRÆTO

RES EX SUIS
PERPETUIS EDICTIS JUS DI-

CERENT
Vid. Doduvell. ad Spartian. Hadr. p.333. ego

in Adpend. p. 665. Ez. Spanhem. Orb. Rom. (p) Unde jam ante edi&tum perpetuum ad edi

&tum commentari cceperunt jureconsulti , Ves luti Sery. Sulpicius, A. Obilius & alii.

II, 12. pag. 97.

« PreviousContinue »