Page images
PDF
EPUB

Porabantur binæ iftæ tabellæ, quarum alteru. tram deinde in extremo ponte cifrula iinmittebant. Plutarch. in Mario po 407. Fiębat id ita, ut præco singulas centurias, eo ordine, quo forte exiissent , ad fuffragia vocaret Quicunque vero ex ea centuria primus rogabatur , PRIMUS nuncupabatur. Cic. pro Plancio XIV. Reversi e ponte intra cancellos concludebantur, quos ovilia vocat Lucanus , Pharfal, II, v. 197.

go misera maculavit ovilia Roma. Conf. Nic. Gruch. de Comit. Rom. I, p. 688. Omnia hæc accurate depicta fiftit egregius P. Licinii Nervæ numus, quem exhibent Fulv. Ursin, Famil, Rom. p. 149, edit. Patin. Ezech. Spanhem. de ufu dan praftant, numifm.

Dil. VI. p. 579. - XL.Sofra. XI. Latis hoc ordine fuffragiis, diremtio

giorü di- fiebat. Numerabantur enim tabellæ a fingusemptio. lis cuftodibus , nuinerusque earumdem pun

Etis (8)notabatur , Çic. Philipp. II, 33. eo pro Planc. XXII. quo ea centuriarum sententia renunciaretur, in quam, plurima fuffragia conveniffent, & reticeretur, quæ paribus effet distracta fuffragiis. Si plures fententiæ legem proballent : SCITA VEL PERLATA ; fin plures eandem rejeciffent , ANTIQUATA dicebatur. Manut. de Legib. p. 842.

XII. Per

(8) Inde nata phrasis : omne pun&tum ferre . Horat. Art. poet, v. 343.

Omne tulit punétum, qui miscuit utile dulci. De qua loquutione , ipfoque hoc ritu conferri meretur Savaro ad sidon. Carm. ll, 20.

Epift. ult.

[ocr errors]

XII. Perlatam legem primo jurejurando XII. Le. confirmatam, deinde ari incisam delatamque um con

.
in ærarium legimus. Manut. de Leg.p.743. Unde
patet , quænam fint illa apud Ovid. Metam. I, 3.

Verba are minacia fixo.
Exftant ejus ritus veftigia in L. 8. pr. D. ad
L. Jul. pecul. Conf. Juft. Rycqu. de Capitol.
cap. XXX. p. 374. feq.

XIII. Nomina leges plerumque accipiebant XIII. Eaab utroque consule, é. g. lex Alia Sentia,

rundem

cognomi. Papia, Poppea ,Fufia , Caninia. Nonnunquam na unicum iis cognomen dabatur fi a dictatore vel prætore vel cenfore latæ effent. Tales funt lex Æmilia, lex Aurelia & aliæ. Addebantur interdum alia cognomina , a ma-, teria legis desumta, veluti lex Cornelia fumsuaria, lex Gabinin tabellaris , lex Casin Agraria.

XIV. Quo ftilo fcribi concipique folitæ fint XIV.Quo leges, ex multis antiquis monimentis adpa- ftilo con ret. Qualia funt leges antiquæ apud Reinel. fignata? Inscript. CCCCLXXIII, ut & egregiun fragmentum legis Serviliæ apud Car. Sigon, de Judic. II, 27. po 422. nec non legis Thoriæ apud eundem de jure Ital. II, p. 638. Adde Barn. Briffon. de Form. p. 141. seq. XV. Hæc de legibus . Sequuntur plebifci

XV. Ple.
IA, quæ & ipfa leges vulgo vocantur , ceu biscita.
exemplo legum Iciliæ, Voconix, Aquiliæ,
Cincix aliarumque adparet , quanvis id
mote anriquo non fieret, (b) telte Gellio
XV, 27. XX, 20.

XVI. Erant
(b) Primo, quum parricii plebiscitis ceneri nol.
lent, plebiscita vocabantur. Poft leges Horze

ria

XVI. fo. XVI. Erant plebiscita, quæ plebs plebejo sum differencia a magiftratu interrogante, constituebat. s. 4. legibus inft. de jure nat. gent. civ. Ea quum eodem proprie fere ritu, quo ipfæ leges conderentur ; diffefic diais.

rentiæ tantum legum & plebiscitorum erunt notandæ. Lex ergo a superiore magistratu; plebiscitum a plebejo, id eft, tribuno plebis rogabatur , & eo quidem, cui illud e collegio forte vel reliquorum collegaruia consensu obo tigiffet. Liv. III, 65. Lex fuffragante universo populo, plebiscitum fuffragante plebe condebatur. Liv. II, 56. Dionyi. Hal. IX. p.598. Tribuni enim nec advocare patricios , neque ad eos referre ulla de re poterant. Gell. Not. Attic. XV, 27. Lege in campo Martio fere. bantur, & comitio ; plebiscita, non in eo tantum, fed & nonnunquam in circo Flaminio, aut in Capitolio, maxime vero in comitio, ubi ex roftris tribuni ad plebem concionabantur. (i) Docent id exempla apud CiceIonem. Epift. ad Aitir. I, 1, ad familiar. VII, 39. Plutarch. in Graccho p. 832. Liv. III, 54. XXV. 3. XLV, 36.III, 54. Leges in comitiis centuriatis & tributis; plebiscita in solis tributis condebantur , ubi non opus erat vel SCto vel auspiciis. Dionyf. Halic. IX. p. 598. & 605.

Soletiam, Publiliam & Hortensiam leges dicebantur,

vel leges tribunicie. Cic.de leg. Agrar. II, 8. (i) Hinc roftra inter præcipua tribuniciæ pote

ftatis insignia sunt. Hinc M. Lollius Palika.. nus, quum tribuniciani poteftatem a Sulla abu rogaram reftituisset , roftra in numis fuis fie gnari juffit. Vid. Fulv. Urfin. de famil. Rom. P. 158. editPatini.

Solebant tamen nonnunquam & Tribuni ples bis aves consulere, & de cælo seryare quando legem erant rogaturi. Exempla sunt apud Plaut. in Gracchisp.832. & Cicer. in Vatin. Cap. VI. Leges plerumque tribuni plebis ; plebiscita patricii & poftea magiftratus diffuadebant, quamvis eain facultatem coff

, adimere conaretur Volero, tribunus plebis. Dionys. Hal. IX.p.595. Sortitio etiam in plebiscitis duplex fiebat, quarum altera, in qua tribu Latini fuffragium ferrent, explorabatur, altera inter ipsas tribus fiebat sortitio. Liv. XXV, 3., Quidquid ergo tributim plebs ita juffiffet, id ratum habebatur, & deinde tabulis inscriptum ædilibus plebeis in aliqua æde custodiendum dabatur. L. 2. §. 21. D. de orig. jur.

XVII. Quamvis vero plebiscita non ab. XVII. universo populo, sed a sola plebe conde. Quos ez

hligaver rentur ; tamen non plebem tantum , fed & pauricios obligahant . Id quod poft multas patriciorum tergiversationes cautum eft lege primum Horaria : anno U. C. CCCVI. Liv. Hift. III, 55. Dionyf. Hal. XI. p. 725. deinde Publilia anno CCCCXIV. lata a Q. Publilio dictatore, ac denique , quuin plebs anno CCCCLXVI. in Janiculuin feceffiffet lege Hortensia, lata a Q. Hortenfio, dictatore. Gell. Noll. Attic. XV, 27. S. 4. Inftit. de jur. nat. gent. ego civ.

XVIII. Præter leges & plebiscita etiam ediEta prætorum atque ædilium (K) certam ju- Jus hono

ris rarium

rint.

(k) Quin & censores edi&a de locandis ve&igali

bus & operibus publicis proposuille, paret ex

ris fpeciem, quam jus honorarium vocabant, conftituere coeperunt. Quare & de prætoribus atque ædilibus , & utrorumque edictis

nonnulla monenda funt. XIX.Prz.

XIX. Creari primum prætor coepit anno toris ori. U.C.CCCLXXXIX. Quum paullo ante plebs $0. obtinuiffet , ut alter consulum plebejus ef

set. Male hæc fummæ poteftatis jactura habebat patricios : hinc dabant operam , ut penes consules eo minus esset poteftatis . Fraudibus itaque adorti plebem, facile id consequebantur, ut redhostimenti loco e patriciis crearetur prætor , in quem deinde omnem, quæ penes consules adhuc fuerat juris dicundi poteftatem transferebant. Liv. Hift. VI, ult. vii, 1. Unde fallit Pomponius , quando ideo creatum ait prætorem , quia confules avocarentur bellis finitimis, neque efset, qui in civitate jus reddere poffet. L. 20 S. 27. D. de orig. jur.

XX. Non diu tainen iste honor patriciorum rię in pre- mansit proprius . Non multo poft enim, antationes, no v. C. CCCCXVI. primus e plebe prætor

creatus eft Q. Publilius Philo. Liv. Hist. VIII, 15. Sub belli deinde Punici primi tempora duo fieri coeperunt Prætores , quorum alter urbanam ; alter peregrinam sortiebatur jurisdictionem . Flor. Epit. Liv. XIX. Unde hic vocatur PRÆTOR , QUI INTER CIVES

ET

XX. Va.

Gell. Post. Attic. XV, 11. vocabantur etiam lega cenforie, sed improprie. Vid. Gundlingiana XVI. Obf. 1. s. XVI. p. 61. feq. Cum his tamen non confundendæ rogatæ a Censoribas de quibus supra S. ko

« PreviousContinue »