Page images
PDF
EPUB

wim.

lis' Lamprid. in Alex. Sev. LXVIII aliique jureconsulti egregii, quorum in digeftis fra

gmenta exstapt. XLV.Me. XLV. Denique a certio fæculo tres præcidocendi pue fcholæ floruerunt juridicæ, Romæ, Conin fche- ftantinopoli, & Beryti, hoc privilegio muniJis juri, tæ, ut non liceret alibi cuiquam jus docere, te & pof ceu infra docuimus Lib. I. Tit. xxv. n. XX. feq. Juliinia. in his scholis ea servata methodus , ut primo

amo non nifi ad limina legitimæ fcientiæ ad*mitterentur, dicti ideo dupondii , quasi nullius pretii homines. (0) Secundo anno Edi&ti audiebant interpretationem , unde & Ediliales cognominati. Tertio anno ad prælectiones in priores octo libros Refponsorum Papiniani admittebantur, atque inde dicebantur Papinianifte, quo nomine adeo fibi placebant jurium fludiofi , ut diem, quo ejus doctrina primum fuerant initiati , feftum follemnemque haberent. Bertrand, de Jurisperit. 1, 2. p. 38. Quarto anno responsa Pauli in manibus erant, eaque tunc ipfi recitabant, & tum dicebantur autas, quafi folvendis quæftionibus idonei, vel ut ait Juvenalis Saryr. VIII. Qui juris nodos legumque

anio

[ocr errors]

(P) Seneca Controv, X, 1. Ita ne peribunt de

cem juvenes propter dipondios duos ? Hiero. nym. ad Helvid. p. 12. Tom. VI. op. Quis te, oro, dupondio supputabat ? Et Petron. p. 13. dupondium pro pretio viliffimo accipit, ubi addendæ virorum doctorum observationes, & Cujac. Obferv. XII, 40. Nimo non hic deprehendec' speciem quamdam monstri illius scholaftici , quod recentiore ætate Penalismi nomine academias invaserat.

anigmara folvunt. Unde errant qui a úrou vertunt folutos: fic enim dici debuiffent aérol, ut recte obfervat Turneb. Advers. vii, 19. Quinto anno, quo Constitutiones addebant, ponúrou dicti : Sed mutavit nonnulla Juftinianus, qui priimo anno Institutiones fuas & Je wpatet rerum prælegi, novitiofque Juftinianeos novos dici voluit : secundo quosdam digestorum libros, quos ipse præscribit, per vicissitudinem interpretandos, audiebant, fervato edittalium cognomine. Tertio anno Papinianistas vocari concellit , fed audire eos juflit libros digeftorum XX, & XXI. Reliquos digestorum libros adjiciebant anno quarto quo aút ex dicti , quemadmodum quinto co dicem jungebant, & a ponuos nomen eo ipfo merebantur. Vid. Justin. Orat. ad Anteceffores $. 2. 3. 4. & 5. & ibi interpretes.

L I B. I. T IT. I

De Juftitia 6 Jure.

T

Itulo hoc institutionum non inculcantur

leges quædam Romanæ , fed principia generalia, & quæ ad ideam justitie & juris concipiendam faciunt . Quum ergo in definitione Juftitiæ & Juris a recentioris scholæ placitis fe procul sejunxerint veteres jureco??sulti ; ratio ejus rei ex antiquitatc erit reddenda.

I. funga I. Jurisconsulti icaque , quod inter onines consulti conftar, plerique cum legum studio philofo- dabant phiam olim conjunxere , ex ejusque principiis philolow

B 5

leges phiza

(2

leges funt interpretati. Unde Cicero de Legib. 1,5. jurisprudentiam a praroris edi{to, ut plerique

Sua arate fecerint, neque e XII. Tabulis, fed peni11. Maxi-Tus ex intima philofopbia perendam putabat. mx Stoi.

II. Quamvis vero non eidem oinnes sectæ nomen dederint, & Epicureæ inprimis faverint C. TREBATIUS TESTA (A) (Cic. VII. Epift. 12. Gallend. de vit. ego morib. Epic. Tom. V. op. pag. 188. Ægid. Menag. Amænit. jur. p. 80.) ALFEN. VARUS (1.76.ff. de judic. & ibi interpretes. ) & alii: plerique tarnen reste Athenao Deipnof, Vi, 8. stoicam philofophiam maximni habuerunt , vel quia Zeno minime , ut aliæ sectæ philosophorum a rebus gerendis avocabat, ( Diog. Laert. VII. 122. & 130.) caque feita turbidos doo negoriorum appetentes facere videbatur ; Tacit. Ann. XIV, 57. vel quia isti fapientes philosophiam practicam felicius, quam alii excoJuerant. Et hinc ftoica philosophia summa dicitur fapientia. L. 2. D. de leg. (6) Multis id demonftrarunt Schilterus in Manuduftione philofopb. moral. Ad jurisprud. Cap. 1. Vinc. Gravina de ortu do progreffu jur. civil. N. XLIV.p.$o, Em. Merill. obferv. 1, 8. & fingulari ac pererudita oratione v. c. Everardus Otto.

III. (A) Diflentit Schilder. Manud. phil. ad jurispr. I,

6. p. 7. Sed Trebatius initio ftoicus poftea

Epicureus factus videtur. Cic. Epift. VII, 12. 16) Fallitur ergo Paganin. Gaudent. de ortu eg

progr: philos. ap. Rom. cap. XLIII. p. 106. qui plerofque Jureconfultos cum Ariftotele potius & Placone fenfiffe putar . Conf. obf. Hale Vil. f. 252.

III. Hinc frequentisline in jure nostro I., III. Un derivationes nominum satis contortæ , quales in

de multa

jure stoicis erant sollemnes e. g. teftamentum quafi Stoica. teftatio mentis ; mutuum, quasi quod ex meo fit tuum. Vid. Cuj. obfer. XI, 37. Ein. Merill. Obre fer. I, 8. feq. Frequentiflinx II. definitiones mere ftoicæ, qualis est etiam in hoc titulo definitio juris naturæ . Frequentiffimæ III. divifiones ftoica, qualem effe illam rerun corpotalium & incorporalium , ex Sexti Empirici vii. adv. Mathem. & Senec. Epift. LVIII. observavit Oiselius ad Caji ad Inft.ll, 1-1.pom. 73. Frequentiffimæ denique IV. decifiones exinterioribus philosophiæ ftoicæ principiis derivatæ , quales collegerunt Vinc. Gravina l. r. Schilterus l. 6. & V. C. Everardus Otto de philof. Stoica jurec.

IV. Quamvis vero philofophiæ amamifini ellent Romani Jureconsulti , semper tamen in latio ina ter eos reliquosque philosophos é pántos in- ter jureprimis Epicureos, quædam interceiffle vide-confultos tur æmulatio . Eoque pertinere arbitramur fophos , verbofam illam Ulpiani declamationein de vera non fucata jureconfultorum philofophia. L.I. $. i. de justit. don jure , necnon quæ Horatius

Lib. 1. Epift. I. canit: Nunc agilis fio, doomerfor CIVILIBUS UNDIS , Virtutis véra cuftos rigidusque facerdos. Conf. Cic. Epit. III, 9.10. ubi Epicuri philo?ophia zapamtos IASTUTA vocatur . Locuin præclare explicari jureconmemini in Gundlingianis.

sultimul V. Et ifta quidem æmulatione fa£tum eft, fophorü

ta philog ut jureconsulti ea, quæ philosophorum erant propria propria, ad se raperent, e.g. ut definitionem juri ap:

B 6

V. Cur

phi- plicariati philofophiæ juri suo adplicarent: S. 1. Inst. h.to ut loco juridicæ definitionis juftitiæ darent mere moralem & philofophicam : & denique ipsa illa juris præcepta S. 3. Inft.hot.ex philosophia morali stoicorum in jus transferrent. Conf. Schilter. lor. Chrift, Thomas. Annot. ad Inst. h. t. Germ. Noodt. Jul. Paul. X.p.365. & quæ nos observavimus in Elem. Juris civo hoto,

[blocks in formation]

A

Gitur hoc titulo de diverfis speciebus juris.

Quum vero jain superiore citulo, cur hunc potiffimum de jure naturæ & gentium fibi conceptum formarint , abunde explicatum fit; jam ex antiquitate varia juris civilis genera funt explicanda, docendumque quid lex fuerit, quid plebiscitum, quid prerores & adiles; quid item jureconfulti ad locupletanduin jus Romanuin contulerint, quid denique imperatores in legibus Romanis, earuin

que ferendarum ratione immutarint. I. Leges, I. Lex Romanis, libera adhuc republica, proprie vocabatur, quam populus Romanus , Superiore a quibus inagiftraturogante, constituebat. (a) $. 4. Inft. 12xa het. Ejufinodi magiftratus superiores quibus cum populo agendi jus esset, præter Reges,

Inter

[ocr errors]

( ) In libera ergo republica ad legislationem

omnes concurrebant, & hinc pacec ratio, cur
lex communis reipublice Sponfio vocetur Ul-
piano I. 1. D. de begib.

« PreviousContinue »