Page images
PDF
EPUB

wim.

lis' Lamprid. in Alex. Sev. LXVIII aliique jureconsulti egregii, quorum in digeftis fra

gmenta exstapt. XLV.Me. XLV. Denique a certio fæculo tres præcidocendi pue fcholæ floruerunt juridicæ, Romæ, Conin fche- ftantinopoli, & Beryti, hoc privilegio muniJis juri, tæ, ut non liceret alibi cuiquam jus docere, te & pof ceu infra docuimus Lib. I. Tit. xxv. n. XX. feq. Juliinia. in his scholis ea servata methodus , ut primo

amo non nifi ad limina legitimæ fcientiæ ad*mitterentur, dicti ideo dupondii , quasi nullius pretii homines. (0) Secundo anno Edi&ti audiebant interpretationem , unde & Ediliales cognominati. Tertio anno ad prælectiones in priores octo libros Refponsorum Papiniani admittebantur, atque inde dicebantur Papinianifte, quo nomine adeo fibi placebant jurium fludiofi , ut diem, quo ejus doctrina primum fuerant initiati , feftum follemnemque haberent. Bertrand, de Jurisperit. 1, 2. p. 38. Quarto anno responsa Pauli in manibus erant, eaque tunc ipfi recitabant, & tum dicebantur autas, quafi folvendis quæftionibus idonei, vel ut ait Juvenalis Saryr. VIII. Qui juris nodos legumque

anio

[ocr errors]

(P) Seneca Controv, X, 1. Ita ne peribunt de

cem juvenes propter dipondios duos ? Hiero. nym. ad Helvid. p. 12. Tom. VI. op. Quis te, oro, dupondio supputabat ? Et Petron. p. 13. dupondium pro pretio viliffimo accipit, ubi addendæ virorum doctorum observationes, & Cujac. Obferv. XII, 40. Nimo non hic deprehendec' speciem quamdam monstri illius scholaftici , quod recentiore ætate Penalismi nomine academias invaserat.

anigmara folvunt. Unde errant qui aútou vertunt folutos: fic enim dici debuiffent aérol, ut recte obfervat Turneb. Advers. vii, 19. Quinto anno, quo Constitutiones addebant, poaútou dicti : Sed mutavit nonnulla Justinianus, qui priimo anno Institutiones fuas & Je wpatet rerum prælegi, novitiofque Juftinianeos novos dici voluit : secundo quosdam digestorum libros, quos ipse præscribit, per viciflitudinem interpretandos, audiebant, fervato edittalium cognomine. Tertio anno pa. pinianistas vocari concellit , fed audire eos juflit libros digeftorum XX, & XXI. Reliquos digestorum libros adjiciebant anno quarto quo aútor dicti , quemadmodum quinto co dicem jungebant, & a ponuos nomen eo ipfo merebantur. Vid. Justin. Orat. ad Anteceffores $. 2. 3. 4. & 5. & ibi interpretes.

L I B. I. T IT. I

De Juftitia á Jure.

[ocr errors]

Itulo hoc institutionum non inculcantur

leges quædam Romanæ , sed principia generalia, & quæ ad ideam justitie & juris concipiendam faciunt . Quum ergo in definitione Juftitiæ & Juris a recentioris scholæ placitis fe procul sejunxerint veteres jureco??sulti ; ratio ejus rei ex antiquitatc erit reddenda.

I. funga I. Jurisconsulti icaque , quod inter onines consulti conftar, plerique cum legum studio philofo- dabant phiam olim conjunxere , ex ejusque principiis philolow

B 5

leges phiza

(2.

leges funt interpretati . Unde Cicero de Legib. 1,5.jurisprudenriam a pratoris edi&to, us plerique

Sua erate fecerint , neque e XII. Tabulis, fed penis II. Maxi- tus ex intima philofopbia perendam putabat. m2 Stoi

II. Quamvis vero non eidem oinnes fecta nomen dederint, & Epicureæ inprimis faverint C. TREBATIUS TESTA (a) (Cic.VII. Epift. 12. Gallend. de vit. ego morib. Epic. Tom. V. op. pag. 188. Ægid. Menag. Amænit. jur. p. 8o.) ALFEN. VARUS (L. 76.ff. de judic. & ibi interpretes. ) & alii: plerique tamen tefte Athenzo Deipnos, vi, 8. stoicam philosophiam maxiini habuerunt , vel quia Zeno minime , ut aliæ fectæ philosophorum a rebus gerendis avocabar , ( Diog. Laert. VII. 122. do 130.) caque feda turbidos do

negoriorum appetentes facere videbatur ; Tacit. Ann. XIV, 57. vel quia isti fapientes philofophiam practicam felicius , quam alii excoluerant. Et hinc ftoiça philofophia summu dicitur fapientia. L. 2. D. de leg. (6) Multis id demonftrarunt Schilterus in Manuduftione phia lofoph. moral, ad jurisprud. Cap. 1. Vinc. Gravina de ortu do progreffujur. civil. n. XLIV.p.80, Em. Merill. obferu. I, &. & fingulari ac pererudita oratione V. Ç. Everardus Otto.

III. (a) Diffentit Schilter. Manud.phil. ad jurispr. I,

6.

::.p. 7. Sed Trebacius initio ftoicus poftea Epicureus fa&us videtur. Cic. Epift. VII, 12. f6 ) Fallitur ergo Paganin. Gaudent. de ortu eg

progr: philos. ap. Rom. cap. XLIII. p. 106. qui plerofque Jureconsultos cum Ariftotele porius

& Placone lenkille pucar. Conf. obf. Hab. VII. f. 252.

III. Hinc frequentisline in jure nostro I., III. Un derivationes nominum satis contortæ , quales in

de multa

jure stoicis erant sollemnes e. g. teftamentum quafi Stoica. teftatio mentis ; mutuum, quasi quod ex meo fit tuum. Vid. Cuj. obfer. XI, 37. Ein. Merill. Obre fer. I, 8. feq. Frequentiflinx II. definitiones mere ftoicæ, qualis est etiam in hoc titulo definitio juris naturæ . Frequentiffimæ III. divifiones ftoica, qualem effe illam rerun corpotalium & incorporalium , ex Sexti Empirici vii. adv. Mathem. & Senec. Epift. LVIII. observavit Oiselius ad Caji ad Inft.ll, 1-1.pom. 73. Frequentiffimæ denique IV. decifiones exinterioribus philosophiæ ftoicæ principiis derivatæ , quales collegerunt Vinc. Gravina l. r. Schilterus l. 6. & V. C. Everardus Otto de philof. Stoica jurec.

IV. Quamvis vero philofophiæ amamifini ellent Romani Jureconsulti , semper tamen in latio ina ter eos reliquosque philosophos é pántos in- ter jureprimis Epicureos, quædam interceiffle vide-confultos tur æmulatio . Eoque pertinere arbitramur fophos , verbofam illam Ulpiani declamationein de vera non fucata jureconfultorum philofophia. L.I. $. i. de justit. don jure , necnon quæ Horatius

Lib. 1. Epift. I. canit: Nunc agilis fio, doomerfor CIVILIBUS UNDIS , Virtutis véra cuftos rigidusque facerdos. Conf. Cic. Epit. III, 9.10. ubi Epicuri philo?ophia zapamtos IASTUTA vocatur . Locuin præclare explicari jureconmemini in Gundlingianis.

sultimul V. Et ifta quidem æmulatione fa£tum eft, fophorü

ta philog ut jureconsulti ea, quæ philosophorum erant propria propria, ad se raperent, e.g. ut definitionem juri ap:

B 6

V. Cur

phi- plicariati

philofophiæ juri suo adplicarent: S. 1. Inft. h.ti ut loco juridicæ definitionis juftitiæ darent mere moralem & philofophicam : & denique ipfa illa juris præcepta $. 3. Inft. h. t.ex philosophia morali stoicorum in jus transferrent. Conf. Schilter. loc. Chrift, Thomas. Annot. ad Inft. ho t. Germ. Noodt. Jul. Paul. X. p. 365. & quæ nos observavimus in Elem. Juris civ. hoto,

[blocks in formation]

A

Quum vero jain superiore titulo, cur hunc potiffimum de jure naturæ & gentium fibi conceptum formarint , abunde explicatum fit; jam ex antiquitate varia juris civilis genera funt explicanda, docendumque quid lex fuerit, quid plebiscitum, quid praceres & ediles; quid item jureconsulti ad locupletanduin jus Romanum contulerint, quid denique Imperatores in legibus Romanis, earum

que ferendarum ratione immutarint. 1. Leges; I. Lex Romanis, libera adhuc republica, proprie vocabatur, quam populus Romanus , Superiore 1 quibus magistraturogante, constituebat. (a) s. 4. Inft. 12: ho t. Eju sinodi magistratus fuperiores quibus cuin populo agendi jus esset, præter Reges ,

Inter

(c) In libera ergo republica ad legislationem

omnes concurrebant, & hinc patet ratio, cur Lex communis reipublice sponsio vocetur Ulpiano k. 1. D. de begibe

« PreviousContinue »