Page images
PDF
EPUB
[ocr errors]

omnem ferebant opem, neque patiebantur ,
civị ulli fieri injuriam. Plena ejusmodi exem-
plorum est Romana historia, & quamvis ne-
fari haud poflit, ifta poteftate non femel abu-
Los effe tribunos plebis ; Sæpe tamen etiam in.
signia justitiæ atque æquitatis fpecimina ede-
bant, qualia sunt quæ Valer. Max. Lib. VI. cap.
v. refert quamplurima.

XXX. Porro & adversus creditorum fævis XXX. Lis tiam tuti erant cives Romani. Immanis erat bertas ci. lex XII. Tabularum, quæ cives Romanos ob- viú Rom. æratos creditoribus addicebat , a quibus & vin- creditociri , & eorum corpus , id est, bona fecari, & in rum. partes dividi poterant , (i) Gell

. Nolt. Art. XX, 1. Et quamvis fervi haud fierent hunc in modum addicti & nexi; in servitute tamen erant , servisque ipsis tractabantur durius. Aft con:ra hanc immanitatem auxilio civibus fuit lex Poe. cilia, qua cautum est anno U.C.ccccxxvii.C. Poecilio L. Papirio Coff. ne quis, nifi qui nexam meruiffet, donec pænam lueret , in compedibus aut in nervo seneretur : pecunia credit& bona debitoris, non corpus obnoxium effet, liv. VIII, 28. Varro de Lingua Lat. VI, s.p. 58. Succeffit ergo ex eo tempore in additionis illius locum poffeffio & venditio bonorum , de qua nos alibi ex instituto egimus. Qua de re Tertullia. nus Apol. IV. Sed in judicatos in partes fecari A creditoribus, leges erant : confenfu tamen publico credulitas poftea erafa eft, & in pudoris notam capitis poena converfa eft , BONORUM

adbi.

ki) Dicemus ea de re infra Lib. III. Tit. XXX.

XXXI.

Adhibita PROSCRIPTIONE, fuffundere ma. luit homines fanguinem, quam effundere. Quin accellit demuin beneficium ceflionis bonorum ex lege Julia, de quo plura jureconsulti , & nos infra Lib. III. Tit. XXX. S. VIII.

XXXI. Poftremo & hoc ad libertatem ciLibertas vium quam maxime pertinebat, quod libere, fuffragā. ut vellent, darent suffragia. Quamvis hæc li. Per leges bertas magis ad jus publicum

videatur refetabella- renda. Id eis attulere leges tabellariæ, feu de sias

tabellis, quas Cicero ideo Agrar. II, 2. vindi. ces tacita libertatis er in Cornel. I. p. 331. principium jufta libertatis adpellat. Quum enim antea viva voce in comitiis suffragia ferrentur , idque nonnunquam cuin periculo videretur conjuntum: prinus A. Gabinius Trib. pleb. A.U. C. Dcxill. lege cavit , ut populus non voce, fed tabella fuffragium ferret, ne quis infpiceret tabellam, ne rogaret, ne adpellaret. Cic. de Leg. III, 16. Succeslit biennio poft altera lex tabellaria, lata a L. Caffio, Tribuno plebis, M. Æmilio Lepido Porcino, & C. Hoftilio Mancino Coll. ut & judices & populus fententias non voce dicerent, fed tabellis ferrent , excepto judicio perduellionis. Cic. de Amicit. XII. de Leg. III, 16. Ascon. Pædian. in Cornelianam po 1313. dgn Verrinam Il. p. 1820. Cujus legis infigne monimentum est pumus gentis Cafliæ, in quo civis occurrit , tabellam littera A. notatain cistæ immittens, cum lemmate LONGINUS III. V. & Fulv. Ursin. de Famil. Rom. p.77. Eodem pertinuit tertia lex Papiria, lata a C. Papirio Carbone, Tribuno pleb. A. U.C. Iɔcxxi. P. Popillio,

Læs

Lænate & P. Rupilio Nepote Coff. qua casa
tum denuo, ut in jubendis legibus vetandis.
que populus tabella fuffragia ferret. Cic. de
Leg. Ili, 16. Successit quarta anno U. C.
Iocxxx. a Cælio Caldo Tribuno plebis la-
ta, ut etiam in perduellionis judicio, quod
Callia lege exceptum erat , populus non
voce, sed tabella, sententiam ferret. Cic.de
Leg. III, 16. Quam ipsam quoque legem egre-
gie illuftrat nuinus apud Patin. de Fam. Rom.
P. 79. quo præter alia litteræ L. D. in tabella
conspiciuntur. Significant illæ LIBERO,
DAMNO. Hæc eniin verba loco Cassianorum
ABSOLVO, CONDEMNO in criinine per-
duellionis adhibita esse difcimus ex Cæsare de
Bello civili 111, 83. ex quo loco patet tertiam
tunc adhibitam efle tabellam , quam impo-
nebant urnæ , qui pecunia mulctanduin reum
judicabant. Quæ omnia eo pertinebant
ut tanto majore libertate fuum quisque fer-
ret suffragium. Unde denuo Cicero pro
Planc. VI. Populo grata eft tabella , qua frono
tes aperit hominum, mentes regit, darque eam
libertatem , ut, quod velint, faciant , promit-
tant. Autem , quod rogantur.

XXXII. Sequitur alterum, quod ad jura Qui- XXXII. ritium pertinuit, JUS GENTILITATIS. Di. Jus gentiviserat Romulus cives in duas gentes, quarum unam patres, aliam plebem, nominavit. Illos ex iis adlegerat , qui in civitate genere, virtute atque opibus antecellebant; plebis nomine reliquos omnes adpellaverat. Quemadmodum vero e plebe plebeji; ita ex patribus patriasi nascebantur. Utrolque inter se devinxerat insti

Hein. Ant. Rom. T. I. N tu

[ocr errors]
[ocr errors]

tuto illo jurepatronatus, de quo supra plura diximus. Adjura utriusque gentis quod atcinet , de illis præcipue obfervandum , quod plebis jura quisque cum ipfa civitate impetrarit; patricius autem , nifi lege ad populum lata, neino fieri potuerit. Bis patricios legit Romulus , femelex Albanis , ac deinde ex Sabinis. Dionys, Hal. Ant. Rom. 11, p. 111. Eundem mo. rem poftea sequuti ceteri reges , qui fubinde ex gentibus devictis ac in civitatem receptis, potriciorum numerum suppleverunt. Idem Ant. Rom. III. p. 199. do IV. p. 280. Suet. Aug. II. Lbera republica L. Junius Brutus, primus Cos. patricios legit. Liv. II, 2. Sexennio poft Apu pius Claudius, e Sabinis Romam conmigrans, lege consulari patricias factus est. Dionyf. Halic. y.p.308. Liv. IV, 3.19 X,8. PoftremoC.Ju. lius Cæsar lege Caffia, & Augustus lege Sænia (k) ac denique Claudius Imp. patricios, jam

m2

(k) Sed quænam illa lex Sænia? In priore editio-
ne de Sencia suspicatus sum, Sed errorem ad-
emit Lipf. ad Tacit. p. 285. Observat ille ex
Dione, Auguftum patricios fuppleviffe Te By
anisimptoons TiTo tonou, jubente Senatu, &
quidem anno U. C. Ipccxxv. Atqui conful suf-
fe&us in faftis adparet' S. SÆNIUS. Nam in
fragmento yeterum faftorum apud Grut. pag.
ccxcix, 1. ita legimus :
IMP. CÆS. IIII. M. LICINIUS. K. JUL.

C. “ANTISTIUS BELLUM. "ALE.

XANDR.
EID. SEPT. M. TULLIUS. K. NOV.

L. SÆNIUS.
Quis ergo dubitarit, ab eo SCtum tulisle no.
men ? Tacitus ergo pro SC legem Seniam dixit.

magna ex parte exstinctos, suppleverunt. Tacit.
Annal. X', 25. Suet. Jul. XLI. Ceterum ad gen-
tilitatis jura pertinebat , quod soli patricii au-
{picia ex instituto Romuli haberent . Liv. VI,
42. Id quod tamen de avium duntaxat infpe-

étione & tripudio intelligendum, fiquidem de
cælo servare etiam plebejis licebat. Cico in VA-
sin. Cap.vil. Quuin enim, fatente Cic. de Divin.
11, 36. hanc avium reliquorumque fignorun
observationem retinereni Romani tantum ad
opinionem vulgi, do ad magnäs utilitares reip
blica, id eft ad plebem deludendam, continen-
dainque in officio; periculofum videbatur, ple-
bejos ad hæc myferia admittere , quibus jus
magistratus & facerdotia capiendi erac adem-
ptum. Nimirum & hoc jure ex inftituto Ro-
muli gaudebant patricii, ut soli Senátum, sa-

erdotia , magistratųs , judicia ac totain de-
nique remp. tenerent. Sed paullo poft ea O.
mnia paullatim cum plebe communicata funt ,
nifi quod interreges, famines Diales, Mar-
tialis & Quirinalis, Rex Sacrificalus, Salii ad
extrema ufque reipublicæ tempora ex patri-
ciis lecti funt: quemadmodum & comitia tri-
buta, tribunicia potestas (4) & Ædilitas ple-
beja perpetuo in poffeffione plebis permanse-
runt. Reliqua, quæ hac de re dici poffent
a Carolo Sigonio explicata funt Libro I. de
Ant. jure civ. Rom. Cap. VII.

XXXIII, XXXIII. Pars haud poftremna juris Quiti- jus com tium fuit JUS CONNUBIORUM, de quo luter for

N 2

quum los cives,

7

Dec om. nes tamen

(1) Semel tamen duos patricios later tribunos promiffuiffe, refert Liv. III, 68.

cue tani

« PreviousContinue »