Page images
PDF
EPUB

civi Romano injuria fieri, quam fi quis verberibus dirifque quæftionibus in ejus corpus fæviiffet. Exemplum eft apud Alcon. Dæ

dian, in Ciceron. Orat. Cornelian. p. 1308. XXVI. XXVI. Nec minus iinmunes erant cives Liberi

Romani ab impotente regum dominatione . quoque a domi- Lege enim tribunicia , lata a Junio Bruto , natu ty; Tribuno Celerum, ac paullo poft primo Conrannorú. sule, fuerat cautum, ut nemo Romæ regna

ret, adaĉtis fimul jurejurando civibus , eos neminem paffuros Romæ regnare . Dionyf. Halic. IV. p. 276. V. p. 277. Liv. I, ult. Il, 1. Qua lege tribunicia , quum omni tyrannidi via occlusa esset ; mirum profecto non est , gentem Juniain præcipue de ea elle gloriatam , numisque suis caput Libertatis prætuliffe , cum inscriptione LIBERTAS. Fulv. Urfin. Famil. Roman. p. 139. Accessit poftea eodem anno Lex Valeria, qua cautum , ut indicta caufla interficeretur , qui regni occupandi iniiffet confilia , idque impune ferret percussor , fi indicia sceleris demonstrassetPlutarch. Vit. Poplic. p. 103. Liv. II, 8. Pro his legibus dici non potest, quanta certamina per quingentos annos adierit populus Romanus, quamvis impedire haud potuerit, quo minus eæ demum a L. Sulla, ac deinde à Julio Cæfare convellerentur , ab Augufto vero ejusque fuccefforibus penitus exstinguerentur, fiquidem hi , adspernati in speciem regium nomen, titulo Principum omnia magiftratuum, legumque omnia ad fe traxerunt Tacit, Anal. I, I.

XXVII. Eadem porro libertas cives im

XXVII. Liberi a

[ocr errors][merged small][ocr errors]

munes præftabant a duriore magiftratuum im- licentia
perio. Latæ hanc in rem fuerant leges Vale- magifra.
siæ a P. Valerio Poplicola consule, de quibus tuum.
Livius II, 8, Lata deinde leges non folum , que
regni suspicione consulem abfolverunt , sed qua
adeo in contrarium verterunt , ut popularem et-
iam facerent ; inde cognomen factum Poplicolas
eft. Paullo distinctius rein referunt Plutarch.
Vit. Poplic. p. 192. seq. & Dionys. Halic. v.
p. 292. ex quibus constat , prima lege fuisse
cautum , NE QUIS ROMÆ MAGISTRA-
TUM GERERET INJUSSU POPULI :
QUI SECUS FAXIT, EJUS CAPUT SA-
CRUM ESSET: altera provocationem con-
ceffam a magistratibus ad populum , neque
permissum cuiquam, fupplicio extremo , aut
flagris , aut mulëta animadvertere in provo-
cantem , donec populus ea de re ivislet in
fuffragia . Posterior lex quum omnium mi-
nime placeret patriciis, quippe fundamenta
dersoxpatías , quam adfectabant , penitus
fubvertens ; variis artibus aliquamdiu elu-
sa , atque hinc relatione non una restituen-
da vila eft. Retulerunt ergo eamdem A.
U. C. ccciv. L. Valerius Poplicola Poci.

& M. Horatius Barbatus Coff. tefte Li-
vio III, 55. Rerulit tertiuin alter M. Vale-
rius Corvus anno V. C. CCCCLII. Qua de
të idem Livius X, 9. Tertiuni ea lex tum poft
Reges exactos lata eft , semper ab eadem fami-
lia . Caullam renovand& fæpius non aliam fuille
reor, quam quod plus paucorum opes , quam liber-
tas plebis poterant. Quun ne fic quidem con-
fulcum populo videretur , semper in contra-

rium

EUS,

tium nitentibus patriciis; quartum de provo: catione populum rogavit M. Porcius Læca: qui etiam graviore poena animadvertendum ftatuit in eos, qui civem Romanum vel verberaffent vel necassent. Liv. X, 9. Cujus legis Porcie infigne monimentum exftat numus gentis Porciæ, in quo vir paludatus, medius inter togatun provocantem & lictorem virgas minantem , conspicitur , addita infcri. ptione : PROVOCO. Fulv. Ursin. de Famil, Rom. p. 229. edit. Patin. Porciam legem, quan & ipsa vetustate obsolevisset, denuo in usumn revocavit C. Seinpronius Gracchus , ceu ex fragmento orationis Gracchanæ apud Gellium Nočt. Attic. X, 3. acute colligit Car. Sigonius de antiq. jure civ. Rom. 1, 6. Sed nec leges foto crat& hic prætermittendæ, latæ anno U. C. ccLx. Sp. Caflio Viscellino & Postumo Cominio Aurunco II. Coll

. quum plebs pertæfa usurariæ iniquitatis , in montem Sacrum feceffiffet. Pace enim facta hac lege, ut plebi sui effent magistratus , quibus auxiliatio adverfus consules esset, neve cui patrum capere eum inagiftratum liceret. Liv. II, 33. Brutus, primus tribunus plebis, leges tulit, primo ut ne parricida esset, qui eum, qui plebiscito facer sit, occiderit. Dionys. Halic. VI.p. 410. deinde, ut tribuni plebis sacrosancti haberentur, eosque qui violarint, facri ellent. Id. ib. Tertia lex juflit ut tribuni plebis non nifie plebe

crearentur. Accessere duæ aliæ leges, ne de capite civis Romani nifi comitiis centuriatis agi posset , neve privilegia irrogarentur. Car. Sigon. de antiquo jure civ. Rom. I, 6. p. 846

Eæque

[ocr errors]

Eæque leges omnes dictæ sunt facrara, quia non modo cives per omnia facra jurarunt , utique se his legibus sempiternis ufuros addita imprecatione , ut earun observatoribus fuperi & inferi essent propitii , transgrefforibus vero contraria omnia acciderent: Dionyf. Hal. VI. p. 410. veruin etiam quod loco poenæ adjectum effet , eos qui secus fecissent, cum pecunia familiaque Deo alicui facros futuros. (1) Feft. voce Sacrata. Omnes enim leges hujusmodi sanctione poenali munitas, SACRATAS dici consuevisse, observat Jac. Perizon. Animadv. Hiftor. p. 418. Jeg. XXVIII. Hisce legibus ergo satis tuti erant XXVIII

Remejia cives Romani, ab omni magistratuum tyranni

adverfus de. Priino enim, fi quid contra leges aude magistrarent magistratus, maximum cuique remedium tuú info.

lentiam erat in provocatione ad populuin. Deinde de capite civis Romani non nisi univerius populus in comitiis centuriatis judicabat, & tunc facile erat, vel innocentibus fe a calumniato

rum

(b) De hac poena Dionyf. Halic. II. pag. 84. "Jos

γαρ Ρωμαίοις, όσες βέλοντο νηποιος τεθνάναι, τα σετων σωματα θεών στερεητιι, μάλιςα δε τους καταχθογίοις , κατονομάζεσιν . Μος εrat Roma nis quos vellent impune occidi , eorum corpora devovere Deo cuipiam, præcipue Diis inferis.fe ftus voce facrate; Homo facer is eft, quem populus judicavit ob maleficium, neque fas est eum immolari: fed qui occidit, parricidii non damnatur: Ex quo quivis homo malus atque improbus sacer adpellari folet. De hoc fupplicio quædam ha bet Rævard, ad XII. Tab. Cap. IV. polo

rum artibus defendere , vel poenam meritis promissa barba , lacrymis , cultuque tristiote populum ad misericordiam flectere , coque modo effugere periculum. Denique nulli magistratui licebat civem Romanum vel verberibus vel fupplicio adficere. Immanissimas etiam eorum fententias vox illa quiri. tantium compescebat : CIVIS ROMANUS SUM. Sæpe eo respicit Cicero in orat. adv. Verrem. V, 54. Plagis confeltum dico a littoribus suis civem Romanum ante oculos tuos cono cidiffe. Ob quam cauffam? Dii immortales, tametfi injuriam facio communi cauf& don JURI CIVIT ATIS. Quafi enim poffit effe ulla caufsa, cur hoc cuiquam civi Romano jure accidat. Et eadem Orarione V, 57. Cervices in carcere frangebanrur indigniffime civium Romanorum, ut etiam illa comploratio , CIVIS ROMANUS SUM, que sape multis in ultimis terris opem inter barbaros do falutem tulit , ea mortem iis acerbiorem don jupplicium marurius ferret. Plura ejus generis exftant apud Ciceronem Verrin. V, 62. feq. Nec ignota sunt exempla Paulli Apostoli Alt. XXII, 24. & martyrum Galliæ apud Eufeb. Hift. Eccl. v, 1. qui fe illa voce CIVIS ROMANUS SUM a virgarum ignominia, vel ab extreino supplicio eripuerunt.

XXIX. 'Sed non folumn in legibus Ro. Tribuno- manis civibus maximum præsidium erat porum plebis auxi

situm adversus magiftratuum insolentiam : verum etiam in tribunicia poteftate . Si qui enim eorum libertatem violare non vereretur; tribunos plebis appellabapt , qui ipsis

i XXIX.

omnem

lium.

« PreviousContinue »