Page images
PDF
EPUB

les

XXVII.

XXVII. Nec opera ufus eft virorum huic Jurifconfultorum, labori parium, sed Dorothei Theophili , aliorumquorum que hujus cominatis jureconsultorum, & maopera 4- xime Triboniani, cujus indolem poft Suidam sus, indo

in voce Tribonianus, vivis coloribus depinxit Franc. Hotomannus in Antitriboniano cap. XI. & XII. p.146. seq. Et quum hujus viri imprudentia & fublesta fides ex ipfis operibus eluceat, ( quamvis & quædam ei perperam vitio vertantur, ) merito miramur, Jo. Chriffletium de utriusque juris Architeltis,& Janum Vincentium Gravinam de ortu do progr. jur. civil. CXXXVII. po 159. feq. tanto molimine ejus cauffam egille.

XXVIII. Hujus ergo viri opera, auspiciisXXVIII. Codex ]u- que Juftiniani, A. C. DXXVIII. Id. Febr. primo

loco prodiit Codex Juftinianeus prior , qui quam parum diligenter fuerit a decemviris huic operi præfectis collectus, vel inde patet , quod poftea una litura videretur inducendus ,

(6) Const. Hæc que fin. de nov. C. fac. XXIX. XXIX. Deinde xyii, viris datum negotium, Pande

conficiendi pandectas, vel Digesta, (c) in Ce.

qua

itinia

neus.

(6) Interim laudatur prior ifte Codex in Insti.

cutionibus in quibus adeo ad multas Confti. cutiones remittuutur, quæ in noftro Codice re

petita preletionis defiderantur . (c) Digestorum vocabulum jam olim jureconful

ris familiariffimum fuir . Exstiterunt olim Di. gefta Juliani, Alpheni Vari, Juvencii, Celli, Ulpii Marcelli, Cervidii Screvolæ, Pauli. Ita vero vocati sunt libri, in quibus decisiones & disputationes juris continerentur , ac veluti digeftæ effent. Bertrand. de Jurisp.1,1. Ita & pandeatas fcripsere Ulpianus, & Modeftinus

quæ Tribonianus ejusque socii, quidquid ex Jurisconsultorum scriptis excerpferant, conjecerunt. Sed quam paruin diligenter ifthoc quoque labore defuncti fint, & brevitas temporis oftendit, (intra triennium enim tantuin opus absolverunt , ) & parun cominoda excerpendi methodus, & odio rerum perturbatilfunus, ne ad edicti quidem perpetui seriem per omnia redactus, (vid. Bynkersh. Obf.11,25.) & toc denique emblemata , quæ jamdudun Pandulphus Pratejus in jurisprudentin media , & Jac. VVil. fenbachius fingulari traltatu notarunt, quamvis & hic aliquando injuria fiat Triboniano. Conferatur Jac. Frid. Ludovici Hist. Pandelt.

XXX. Tum porro fequutæ funt Inftitutio- xxx. Innes, a Triboniano, Theophilo & Dorotheo, Ritutio(tantillum fcilicet compendium a tribus viris ) nese conscriptæ. In iis & divisio librorum, & materiaruin ordo aliquando auctorun xpiciar , negligentiam arguit. In plerisque fequuti funt Cajum, (*) quem Imperator , vel potius Tribonianus, ideo fuum vocat. Conf. de eo Cajo Menag. Amænit. jur. p. 464. Bertrand, de Jurisperit. L. 29. Guil. Grot. Vir. Jureconf. 11, 7.

XXXI.

(d) Exftar criamaum Caji inftitutionum five epicome five a Tortarudin (reliquic) ab Aniano VVisigotho servatum, atque hinc inde interpolatum, quod cum aliis ejus fragmentis loculentoque commentario edidit Jac. Oiselius & suis aliorumque adje&tis notis Ant. Schulting. in jurisprud. ant. 4. Lugd. Bat. 1717.4. Sæculo tamen XI. integriores adhuc fuperfuille Caji inftitutiones, ex Cyni loco memorabili often dit Bynkersh. de reb. manc. cap. 7. p. 107

[ocr errors]

XXXI. XXXI. Sed ne hic quidein subftitit JustiCodexrepetita

niani diligentia. Quum enim prior ille Codex przle- parum placeret, & in multis pandectæ ab eo &ionis . discederent; denuo V viris ejus emendatio

nem commendavit. Unde prodiit Codex repe-
tit& prele&tionis promulgatus anno DXXXIV,

xvI. Kal. Dec. qui etiainnum exstat. ! XXXII.

XXXII. Denique Justinianus , ut erat ad
Novellæmutandum emendandumque proclivis, multa

in superioribus libris proinulgata ipse sustulit
& inutavit , editis subinde novis constitutioni.
bus, quas Novellas adpellant. Novem earun
collectiones , vel, ut barbare vocantur , collario-
nes, a cujusnam manu sint , parum constat. (c)
Nec omnes Justiniani , fed quædain etiam Ti-
berii Imp. sunt, uti cLXI. CLXIII. CLXIV. quædam
etiam Juftini , uti cxvii, CXL, CXLIV, CXLVIII.
CXLIX. Id saltim vel ipfa verfio ineptiflima in-
dicat, eas collationes e barbáris feculis effe.
Unde de Græco restituendo textu jam dudum
foliciti fuere eruditi (S). Novellas cxliv, Græ-
ce edidit Greg. Haloander Norimb. MDXXXI,
fol. alias xxIII. e codice Fuggeriano extulit
Henr. Scrimgerus Scotus, quæ prodiere ex Ste-
phaniana MDLVuu. fol. Exftant & verfiones
Latinæ cultiore ftilo adornatæ partiin a Julia-

no,

(e) Ipfum enim Tribonianum, qui ovellarum

collectionem promisit S. 4. Conft.de emend. Cod.
auctorem haud effe, vel ex ipso flilo adparet.
Nec niagis de Berguntione liquet.
(f) Nec omnes tamen Novellæ Græcæ conceptæ,

Vid. Prov. 9. 11. 17.23.33. 34. 35.41.62. 65.
114. 138. 143. 150. qux manifelto Larine edi.
to Julipiano,

1

noi (8) Patricio & Antecessore Constantinas
politano, partim a Gre. Haloandro, quarum
hæc cum corpore juris Haloandrino , illa e
bibliotheca Pithoeorum prodiit Baf. 1576.f.
dgn Paris. 1689.f.
XXXIII. Authentica ex novellis desumtæ ,

XXXIII.

Auchetto adjectæque codici jam fæculo VI. a Gregorio citas M. Epift. xi, 54. & Ivone Carnot. Part. III. Cap. CLxxxy. citantur . Unde nec ab Irnerio sunt, ut vulgo creditur , nec a Jureconsultis Papiensibus, qui tamen forsan eas auxerunt. Vid. Strauch. Diff. Acad. IV. Cap.1.2. Beyer. Poft. Pandet. 1, 2.P. 30 seq.

XXXIV. Poft Justiniani tempora in occi- XXXIY. dente non adeo inagnum juris Justinianei Usus jo. usum fuisle comperio , vvilegothi Codicem nianei in Theodosianum coinpilationi Juftinianex præ- occidenferebant. In Italia, quo Longobardorum ar-te. ma non pertigerunt, Codex tantum & Novella in aliquo precio erant. Poftea a Francis permiffum Italis, jure vel Longobardico vel Ro. mano vel Francico uti. Demum ab Irnerii

tem

(8) Ad hunc Julianum pertinet epigramma The
eteri, quod exftat in Antholog. IV, !.
Tštov indsaro's rouesnñs peéus, an idimas

'Pauen sij Berosi', greutae quais suror
Roma Derytus, conspecto hoc lumine legum,

Quantum, ajunt, virtus, ingeniumque poteft! Quod elogium ad Salvium Julianum , Edi&i perpetui conditorem , frultra retulerunt Al . ciar. Dispunet. II, 27. & Bertrand. de Jurif perit, 1, 1. p. 30. merito hinc notati a Me nagio Amen. Jør. civil. XXIV. & Guil.

Grdr. vita Jureconf. 11, 6. p. 122.

Hein, Ant. Rom. T.1. B

Grace

[ocr errors]

temporibus enatum eft ftudium juris civilis in
scholis Italicis. De quibus omnibus videndus

Conring. de origine jur. Germ. cap. XX. fequ. XXXV. XXXV. At inoriente non cessatum a compiIn orien- landi studio, five quod Imperatores Justiniaftiniarei ni gloriæ inviderent , live quod ejus compiprimo

lationes ob insignem prolixitatem odiffent . verfum, Et primo quidem de Græce vertendo corpore

juris cogitatum imperante Phoca. Institutio-
nibus ergo eam operam navavit Theophilus,
ille ipfe, qui institutiones cum Triboniano &
Dorotheo elaboravit · Ejus enim paraphrasin
jam laudari a Thalelæo ipfe observat Fabrott.
in Prefar,ad Theoph. vid. Gundlingiana Part.11.
obf. 11. Pandectis & Codici Thalelæus, Theo-
dorus Herinopolita , Anatolius & Ifidorus .
Suares. Notit. Bafilic. Tom. I. pramiss. Vinc.
Gravina de ortu do progr. jur.civ.in CXXXVIII.
P. 163. seq. Theophili pardphrafi s potius , quain
versio etiamnum exftat , edita primum a Viglio
Zuichemo insigni . Frisiæ noftræ ornamento
Baf. anno MDXXXIV. deinde a Chriftiano VVe-
chelio Paris. eodem anno, hinc a Jodoco Petro
Neithardo anno MDXLIV, porro a Tae. Curtio
anno 1545. Dionyfio Cothofredo anno MDL-
XXXVII. & denique a Carolo Hannibale Fa-
brotto Paris. 1634. & 1657. Thalelæi opus
pandectarum nonduin adspexit lucem. (b)

XXXVI.
(b) Vidiffe fe tamen alicubi hanc versionen

MSC. reftatur Gregor. Haloand. in præfat. No-
vellar. Quemadmodum & codicem Græcum
vifum efie in Creta insula , tradic Suallenb.
in proleg. Harmenop.

1

« PreviousContinue »