Page images
PDF
EPUB

les

XXVII.

XXVII. Nec opera ufus eft virorum huic Jurifcon

labori parium, fed Dorothei Theophili, aliorumquorum que hujus cominatis jureconsultorum, & maopera 4* xime Triboniani , cujus indolem poft Suidam sus, indo

in voce Tribonianus, vivis coloribus depinxit Franc. Hotomannus in Antitriboniano cap. XI. & XII. p.146. seq. Et quum hujus viri imprudentia & fublesta fides ex ipfis operibus eluceat, (quamvis & quædam ei perperam vitio vertantur, ) merito miramur, Jo. Chriffletium de utriusque juris Architeltis,& Janum Vincentium Gravinam de ortu do progr. jur. civil. CXXXVII. p. 159. feq. tanto molimine ejus cauffam egisse

XXVIII. Hujus ergo viri opera, auspiciisXXVIII. Codex Ju- que Juftiniani , A. C. DXXVIII. Id. Febr. primo

loco prodiit Codex Juftinianeus prior, qui quam paruin diligenter fuerit a decemviris huic operi præfectis collectus, vel inde patet , quod poftea una litura videretur inducendus ,

(6) Const. Hæc que fin. de nov. C. fac. XXIX. XXIX. Deinde xyii, viris datum negotium , Pande

conficiendi pandectas, vel Digesta, (c) in ax.

quz

[ocr errors]

itinia

neus.

(6) Interim laudatur prior ifte Codex in Infti.

cutionibus in quibus adeo ad multas Confti. cutiones remittuutur, quæ in noftro Codice re

petita preletionis defiderantur . (c) Digestorum vocabulum jam olim jureconful

ris familiariffimum fuir . Exstiterunt olim Di. gefta Juliani, Alpheni Vari, Juvencii, Celli, Ulpii Marcelli, Cervidii Scavolæ, Pauli. Ita vero vocati funt libri, in quibus decisiones & disputationes juris continerentur , ac veluti digefta ellent. Bertrand. de Jurifp.1,1. Ita & pandectas scripsere Ulpianus, & Modeftinus

quæ Tribonianus ejusque socii, quidquid ex Jurisconsultorum scriptis excerpserant, conjecerunt. Sed quam paruin diligenter ifthoc quoque labore defuncti fint, & brevitas temporis ostendit, (intra triennium enim tantum opus abfolverunt , ) & parun cominoda excerpendi methodus, & odio rerum perturbatilfunus, ne ad edićti quidem perpetui seriem per omnia redactus, (vid. Bynkersh. Obf.11,25.) & toc denique emblemata , quæ jamduduin Pandulphus Pratejus in jurisprudentin media , & Jac. VVil. senbachius fingulari traktatu notarunt, quamvis & hic aliquando injuria fiat Triboniano. Conferatur Jac. Frid. Ludovici Hist. Pandelt.

XXX. Tum porro sequutæ funt Institutio- xxx. Innes, a Triboniano, Theophilo & Dorotheo, fitutio(tantilluin fcilicet compendium a tribus viris, nes conscriptæ. In iis & divisio librorum, & materiaruin ordo aliquando auctorum expiciar , negligentiam arguit. In plerisque fequuti sunt Cajum, (*) quem Imperator , vel potius Tribonianus, ideo fuum vocat. Conf. de eo Cajo Menag. Amenit. jur. p. 464. Bertrand. de Jurisperit. L. 29. Guil. Grot. Vit. Jureconf. 11, 7.

XXXI.

(d) Exttat ctiamnum Caji inftitutionum live epifome live - Torracudio reliquie ) ab Aniano VVisigotho fervatum, atque hinc inde interpolatum, quod cum aliis ejus fragmentis loculentoque commentario edidit Jac. Oiselius & suis aliorumque adje&is nocis Ant. Schulcing. in jurisprud. ant. 4. Lugd. Bat. 1717.4. Sæculo tamen XI. integriores adhuc fuperfuitle Caji inftitutiones, ex Cyni loco memorabili often dic Bynkersh. de reb. manc. cap. 7. 8: 1076

[ocr errors]

XXXI. XXXI. Sed ne hic quidein subftitit JustiCodexrepetita

niani diligentia. Quum enim prior ille Codex przle parum placeret, & in multis pandectæ ab eo &ionis . discederent; denuo V viris ejus emendatio

nem commendavit. Unde prodiit Codex repe-
tit& prele&tionis promulgatus anno DXXXIV,

xvI. Kal. Dec. qui etiainnum exstat. ! XXXII.

XXXII. Denique Justinianus , ut erat ad
Novellæ. inutandum emendandumque proclivis, multa

in superioribus libris proinulgata ipse sustulit
& inutavit , editis subinde novis constitutioni.
bus, quas Novellas adpellant. Novem earun
collectiones , vel, ut barbare vocantur , collario-
nes, a cujusnam manu sint , parum constat. (c)
Nec omnes Justiniani , fed quædam etiam Ti-
berii Imp. sunt, uti cLXI. CLXIII. CLXIV. quædam
etiam Juftini , uti cxvii, CXL, CXLIV, CXLVIII.
cxlix. Id faltim vel ipsa verfio ineptiflima in-
dicat, eas collationes e barbáris feculis effe.
Unde de Græco restituendo textu jam dudum
soliciti fuere eruditi (). Novellas cxliv, Græ-
ce edidit Greg. Haloander Norimb. MDXXXI.
fol. alias XXIII. e codice Fuggeriano extulit
Henr. Scrimgerus Scotus, quæ prodiere ex Ste-
phaniana MDLVII. fol. Exftant & verfiones
Latinæ cultiore ftilo adornatæ partiin a Julia-

no,

(e) Ipfum enim Tribonianum, qui Novellarum

collectionem promifit S. 4. Conft.de emend. Cod.
auctorem haud effe, vel ex ipso flilo adparet.
Nec magis de Berguntione liquet.
(f) Nec omnes tamen Novellæ Græcæ conceptæ,

Vid. Prov. 9. 11. 17.23.33. 34. 35.41.62. 65.
114. 138. 143. 150. qux manifelto Larine edi.
to & Jultiniano.

noi (8) Patricio & Antecessore Constantinas
politano, partim a Gre. Haloandro , quarum
hæc cum corpore juris Haloandrino , illa e
bibliotheca Pithoeorum prodiit Baf. 1576.f.
dgn Paris. 1689.f.
XXXIII. Authentica ex novellis desumtæ ,

XXXIII.

Auchetto adjectæque codici jam fæculo VI, a Gregorio tica. M. Epift. xi, 54. & Ivone Carnot. Part. III. Cap. CLxxxy. citantur . Unde nec ab Irnerio sunt, ut vulgo creditur , nec a Jureconsultis Papiensibus, qui tamen forsan eas auxerunt. Vid. Strauch. Diff. Acad. IV. Cap.1.2. Beyer. Pot. PandeEt. 1, 2.p. 30 feq.

XXXIV. Poft Justiniani tempora in occi- XXXIY. dente non adeo magnum juris Justinianei Usus ju: usum fuisle comperio , vvilegothi Codicem nianei in Theodosianum coinpilationi Justinianeæ præ- occidenferebant. In Italia, quo Longobardorum ar-ce. ma non pertigerunt, Codex tantum & Novella in aliquo pretio erant. Poftea a Francis permissum Italis, jure vel Longobardico vel Ro. mano vel Francico uti. Demum ab Irnerii

tem

(8) Ad hunc Julianum pertinet epigramma The
eteri, quod exftat in Antholog. IV, 1.
Tštov indsaro's rouesnñs peéus, an idimas

'Pauen sij Berosi', greutae quais suror
Roma & Derytus, conspecto hoc lumine legum,

Quantum, ajunt, virtus, ingeniumque poteft!
Quod elogium ad Salvium Julianum , Edi&i

perpetui conditorem , frultra retulerunt Al. ciat. Dispunet. II, 27. & Bertrand. de Juris perit, 1, 1. p. 30. merito hinc notati a Me nagio Amen. Jør. civil. XXIV. & Guil.

Grdr. vita Jureconf. 11, 6. p. 122.

Hein, Ant. Rom. T.1. B

Grace

temporibus enatum eft ftudium juris civilis in
scholis Italicis. De quibus omnibus videndus

Conring. de origine jur. Germ. cap. XX. fequ. XXXV. XXXV. At inoriente non cessatum a compiIn orien- landi studio, five quod Imperatores Justiniaftiniarei ni gloriæ inviderent , live quod ejus compiprimo

lationes ob insignem prolixitatem odiffent . verfum, Et primo quidem de Græce vertendo corpore

juris cogitatum imperante Phoca. Institutio-
nibus ergo eam operam navavit Theophilus,
ille ipfe, qui institutiones cum Triboniano &
Dorotheo elaboravit · Ejus enim paraphrasin
jam laudari a Thalelæo ipfe observat Fabrott.
in Prefar,ad Theoph. vid. Gundlingiana Part.11.
obf. 11. Pandectis & Codici Thalelæus, Theo-
dorus Herinopolita , Anatolius & Ifidorus .
Suares. Notit. Bafilic. Tom. I. pramiss. Vinc.
Gravina de ortu do progr. jur.civ.in CXXXVIII.
P. 163. seq. Theophili pardphrafi s potius , quain
versio etiamnum exftat , edita primum a Viglio
Zuichemo insigni . Frisiæ noftræ ornamento
Baf. anno MDXXXIV. deinde a Chriftiano VVe-
chelio Paris. eodem anno, hinc a Jodoco Petro
Neithardo anno MDXLIV, porro a Tae. Curtio
anno 1545. Dionyfio Cothofredo anno MDL-
XXXVII. & denique a Carolo Hannibale Fa-
brotto Paris. 1634. & 1657. Thalelæi opus
pandectarum nonduin adspexit lucem. (b)

XXXVI.
(b) Vidiffe fe tamen alicubi hanc versionen

MSC. reftatur Gregor. Haloand. in præfat. No-
vellar. Quemadmodum & codicem Græcum
vifum efie in Creta insula , tradic Suallenb.
in proleg. Harmenop.

1

« PreviousContinue »