Page images
PDF
EPUB

XIX. Nec certior auctor eft codicis Hermo- XIX. Com geniani. Eugenio Hermogeniano, qui tefte

dex Hera Baronio, sub Diocletiano, Præfectus præto- nus.

inogenia. rio fuit, atque ad fenatum retulit de perfequutione Chriftianorum , hanc compilationem tribuit Pancirollus de clar. leg. Interpret. 1, 65. Alii Hermogenianum jureconfultum auctorem fuiffe conjiciunt, quem sub Conftantino M. e. jusque liberis floruifle, erudite deinonstrat.Æg. Mena.. Amoen. Jur. XI. Conf. Jac. Gothofred. Prolegom. Cod. Theod. 1. p. 183. seq. Reines.Epifto ad Rupert. LXIX. p. 640. Constitutiones vero principum , quorum Gregorianus rationein habuerat, in Hermogeniano etiam codice fuis. de recte existimat Jac. Gothofredus , fed ita , ut in nonnullis inter fe diffenferint. Quamvis vero de dissensu eorum res certa sit, neque dubitare nos ea de re patiatur Auctor Collationis leo gum Mofaicarum do Rom. VI, 5. qui unam eandemque Diocletiani & Maximiani Constitutionem in utroque codice , elt aliis tamen diebus de consulibus lectam , teftatur ; nihil tamen est, quo certo demonstres, Hermogenianum etiam ab Hadriani temporibus aufpicatum fuifle. In fraginentis fane illius non nifi Diocletiani & Maxiiniani Conftitutiones occurrunt, fi a tri

bus

etiamnum exftant , legimus conftitutiones Antonini Caracallæ & Severi, Alexandri, Gordiani, Philipporum , Valeriani & Gallieni Cari & Numeriani, immo & Diocleciani & Maximiani. Ex quo patet , errare virum sum. mium, Ja. Cujacium, dum in princ. paratitl.

Codicis Gregorianum codicem in Valeriani & Gallieni Conftitutionibus defiiffe exiftimat.

bus primis discesseris, quæ Aurelio () nescio cui cribuuntur . Sed quum hanc inscriptionem finceram haud esse, vel primo intuitu pateat, nec ratio ulla adpareat, cur poft Gregorianum actum agere voluerit Hermogenianus, non præter rem suspicari mihi videor, Codicem Hermogenianum non nifi fupplementum Gregoriani fuiffe , adeoque præter ea , quæ Gregorius omiserat, fuperiorum principum rescripta Diocletiani folum & Maximiani, ut & ejus fuccefforum Constitutiones complexuin este, ufque ad annum Chrifti CCCXII. (2)

XX. @ Nemo veterum Imperatorum solo Aurelii nomine dictus est. Unde adparet Inscriptionem harum constitutionum minus effe finceram. Sed certum eft, has quoque constituciones aut Dio. cleriani aur Maximiani esse. Nam prior C. AURELIUS VALERIUS DIOCLETIANUS vocatur in marmoribus apud Gruterum Infcrio pt. p. CCLXXIX. MLXXIX. Pofterior vero M.' AURELIUS VALERIUS MAXIMIA. NUS dicitur non folum in nummis , fed & inscriptionibus apud Gruter. P. CLIX. CCLXXIX. Accedit, quod hæc conftitutionum fragmenta in subscriptione habeant Sirmiun ex qua Pannoniæ urbe quamplurimas horum Imperatorum Conftitutiones emanafle patet ex L.19. L. 24. L. 25. C. de tranfuet. aliisque pluri

mis. Vid. Schulting. Jurispr. Antejuft. p. 709. (2) In Codice Justinianeo conftitutiones quædam

occurrunt, poft Diocletianum fcriptæ, & anteriore camen epocha Codicis TheodoGiani, qua. Jis est L. 2lt. C. det stor. & curat. qui fatis non ded. edita anno CCCVI. & L.I.C.de feriis priore illa paullulum antiquior. Hæ, quum ex Codice Theodosiano defumtz non fint, procul du

ratorum

XX. Uterque collector profano deorumt XX. Cur cultoi addi&tus fuiffe videtur Gothofredo, De

hi Impe Hermogeniano fane jureconsulto contra Jo. gentiliú Bertrandum id demonftrarunt Ægid. Menag.

constitu.

tiones Amoenit. jur. civ. XI. & Guil. Grot.Vit.Jurecons.

college ver. II, 12.p. 178. Nec a veritate abludere vi- rinta detur fententia Gothofredi, qui hos Auctores ideo tantam operam in colligendis vetuftiorum Principum epistolis poluiffe exiftimat, ut veteris jurisprudentiæ anteconftantinianæ, quæ tum Conftantini M. & successorum conftitutionibus quotidie evertebatur , faciem pofteritati contemplandam fifterent.

XXI. Periit uterque codex , præter fra- XXI. Coo gmenta, quæ initio Jac. Sichardus edidit cum dicis u

triufque Codice Theodofi ano Bafiles MDXXVIII. fol. de

fragmeninde Petrus Gregorius Tholofanus Lugduni ta. MDLXVI. & Jacobus Cujacius Colon. Allobr. MDLXXXVI. & eodem anno Parisiiis. Noviffua abfolutiffimaque editio eft Antonii Schultingii, cujus fimul annotationibus illustrata utriusque Codicis fragmenta prodierunt in Jurisprudentia vetere ante juftinianea p. 683. feq. Lugd. Bat. MDCCXVII, 40.

XXII. Quum vero hi codices & privatim XXII.Cocollecti eflent , & gentilium tantum Impera- dex Theo. torum rescripta complecterentur : Christiano- dofianus . rum quoque imperatorum a Conftantino M. usque ad fuam ætatem constitutiones in va

ftum

bio ex alterutro horum codicum in corpus Judi-
nianeum migrarunc. Adeoque probabile eft,

Hermogenianum faltim Codicem pertigiffe ad annun CCCVI. Schulting. ibid.,

[ocr errors]

fum fatis opus collegit THEODOSIUS JO-
NIOR Imp. circa annum ccccxXXVIII. Gothof.
Proleg. cap. 1. n. 111. Unde etiam hic Codex ina
fcribitur Nova leges legitimorum Principum :
itemque Codex Theodofi anus. (a) Isidor. Orig.
V, 1. p.925. Jac. Gothofr. Prolegom. ad Cod.
Theod. l. dom II. Exftat etiamnun hic codex,
qui poft Sichardi, Tilii, Cujacii, Puteani ,
Pithæi & Sirmondi curas luculento com-
mentario Jac. Gothofredi, illustratus prodiit

Lug. clo. Iɔ CLXVIII. fol. Tom. VI.
XXII. -. XXIII. Nec tamen hic Theodofianus et.
Nævi hu- iam codex fine nævis eft, quos accurate re-
jus codi- cenfet Gothofred. Proleg. 11. p. 187. Immo nec

integer satis ad nos pervenit. Nam CCCXX.
circiter constitutiones occurrunt in Codice
Juftinianeo , quas in Theodosiano fruftra
quafiveris, quarumque indicem confecit An-
ton. Marvilius , editioni Gothofred. subje-
ctum sub titulo Supplementi Codicis Theodor
fi ani, post Gloffariuin noinicun.

XXIV.

[ocr errors]
[ocr errors]

(a) Cum hoc Theodofiano Codice cave confun

das Alarici Gothorum Regis Codicem, Aniani
opera compilacum ex particulis codicis Theo-
doliani, Gregoriani, Hermogeniani , itemque
ex inftitutionibus Caji , sententiis Pauli &
Corpore Ulpiani, hinc inde tamen interpola-
is manu ejusdem Aniani. Nam & hæc farra-
go fæpe Codicis Theodosiani vel legis Romane
nomine laudatur a medii ævi Scriptoribus. Oi.
selius Prolog. ad Caji Inft. Jac. Sirmond. Quæft.
triplo ad calcem Var. Opus. Tom. III. Jac. Gotho-
fred. Proleg. cod. Theodos. v. Card. du Fresne
Gloffar, Lat, voce Lex Romana Tom, II, p. 269.

felix quoque

XXIV. Adjiciuntur etiam Codici Theodo- xxty; fiano conftitutiones novella Theodofii, Va-Noveliz

illi adje lentiniani III. Marciani, Majorani , Severi az. & Anthemii a Pichæo primum vulgatæ Page rif. MDXXX).

XXV. Quuin ergo nemo ante hæc tempo- XXV.Colm ra legibus compilatis fecisset operæ pretium , le&io Ju

ftinian. jurifprudentiaque effet άν άχθος καμήλων Homão, multorum camelorum onus , ut lepide ait Eunapius Vit. Ædefi i p. 32, factum est, ut Juftinianus Imp. de nova universi juris collectione cogitare coeperit, laudandus sane hoc nomine , quod dignum persona inperioque fuo cepit confilium , eo, quod opus a multis ante se fruftra tentatum perfecit , fed a multis reprehenfus , quod non prudentius hoc negotiuin conficien. dum curavit, & in eo infelicissimus, quod in ea incidit tempora, quibus ob gliscentem barbariem vix licebat orbi litterario magnum quid atque excellens a jureconsultis ejus ætatis exspectare.

XXVI. Eft hic princeps ancipitis admo- XXVI. dum famæ, &, fi ejus ingenium noveris, lau- Hujus dibus, quas ei vulgus jureconsultorum ad- Imperametitur , vix dignus . Fuit sane varius in nius. omni genere vitæ, Cleri pariter ac Theodo

mulieris scenicæ , quam uxorem duxe. rat, ludibrium, ad evertendas pretio leges paraçisfimus, a prudentia denique legislatoria parum infructus, fi incorrupta fides Procopii in Anecdocis a Nic. Alemanno vulgatis, cui nefcio an ab Eichelio, Gabriele Triyorio, aliisque satisfacium fit.

IX,

« PreviousContinue »