Page images
PDF
EPUB

Eam vero poteftatem non uterque patentum habebat, fed folus pater , ideo familia princeps vocatus ab Ulpiano Fragm. IV, 1. quo defuncto demum liberi sui juris effe cæperunt.

V, Denique jura ipfa, quæ illa patria maje- v. Comftas complectebatur , plane erant fingularia. Et ple&eba

tur jus vi. I. quidem huc pertinet jus vitae necis. Lice.

tz & de bat enim patri filium , tanquam rem suam, non cis. folum exponere (6), in carcerein detrude

te,

(b) De partus expofitione & nece apud veteres

eruditiffimus exstat commentarius Gerardi Noodii , quem Julium Paullum ipfe infcripfit. Nos inde hujus immanis consuetudinis historiam quafi per indicem , dabimus. Ex Romuli lege non licebat exponere masculos, nec ex sequiore sexu filias primigenias, nisi ex quinque vi. cinorum fententia monstruosi , debiles, aut in. fignes ob deformitatem effent judicati. Dionys. Halic. Ant. Rom, II. p. 88. Quæ Romuli lex eco iam in XII. tabulas cum aliis migravit. Cicer. de legib. III, 8. Ac utraque lex adeo fenfim exolevit, ut eciam sub Imperatoribus nihil eller ea expositione frequentius. Suer. Oetar. LXV.C4lig. v. Tacit. Hiftor. V, s. Tertull. ad nation, L. 15. Idque nec ŠC. Planciano , nec altero, quod sub Hadriano prodiit , mutatum fuifse, docet Ger. Noodt. Jul. Paull. ill. p.350, qui etiam cap. IV.V.VI. observat , sub Diocletiano adhuc & Maximiano immo & sub Constantino li. cuisse infances exponere: primofque eam tru. culentiam inhibuisse Valentinum, Valentem & Gratianum, L. 2.C. de Infant, exposit. Sed huic fententiæ interceffit ampliffimus Bynkersh. in libello de jure occid. liberos , ubi citius hoc cacoethes legibus vecirum facuit , quumque multo poft fententiam fuam cueretur laudatus Noodius fingulari Epift. ea de re

[ocr errors]

te, flagris cædere, vinctum ablegare ad ope-rasTufticas, fed & quovis fupplicio, fi meruif set, necare . Dion. Hal. 11, p. 96. 97. Simplic. Comment. ad Epiltet. Enchir. XXXVII. L. 11. D. de liberis do poftum. hered. Unde mirum est, Libanium Decl. xxi. hunc veteris juris rigorem benigniore interpretatione emollire, patribusque tantum concedere drunlu teinréval, comminationem mortis. Aliud enim docent tot exempla, ex quibus patet, patres domi, adhibitis in confilium neceffariis, virisque principibus , liberorum caussas cognovisse, () iisque pro rei gravitate pænas & supplicia infixiffe. Val. Max. V, 8. Sen, de Clem.1, 15.Hunc in modum a patribus necati dicuntur Caffius, Val. Max.loc. quamvis id argumentis folidis in dubium vocet Dionyf. Halic. Ant. Rom. Lib. viu.) Fabii Eburni filius apud Quinctil. declamat. Ill. Scaurus apud Val. Maxim. ibid. Fulvius , apud Salluft. de bello Catil. XXXIX. Titus vero Actius eodem jure filium exsilio

damnavit, apud Sen. l. Co V. Jus

VI. Eadein patria poteftas complectebatur ter venúdandi li. II. jus ter venumdandi filios. Si enim prima beros. vice venditus in servitutem filius , manumiffio

ne libertatem recuperaflet ; iterum vendi po

terat

nuper edita : fequutæ funt viri amplissimi, Bynkershoekii cura secunde, id eft, notæ & ftri&uræ ad illam amicam Noodtii Responfionem . Rem conficere videtur locus Tertull.

ad Nation. I, 15. (c) Hinc pater adpellator judex domefticus apud Senec. Controv. 11,3.domefticus magiftratus apud Senec. de benef. III, 11. cenfor filii apud Suet. cland. XVI.

• terat a patre . Iteruh manumifsus , denuo in po.
teftatem patris recidebat, vendique adeo pot-
erat tertium. Sed impetrata tertium libertate,
e patria demum poteftate exibat. Dionyf. Ha-
lic. II, p. 97. Siinplic. comment. ad Epilter. En-
chirid. XXXVII. Et quamvis Jac. Rævard. ad
XII. Tab. lll. Aleander ad Caja Inft. 1, 7. 3. p.
m. 96. do Jac. Gothofr. ad LL. XII. Tab. IV. p.
202. erroris arguant Dionyfium , eamque Re-
muli tegem de imaginaria illa trina venditio-
ne , quæ in manumiffione obfervabatur , in-
telligendam arbitrentur: hos ipfos tamen in
eo fugit ratio. Ritus enim ille iinaginariæ ven-
ditionis fuit legis actio. Legis vero actiones
demum e XII. Tabulis natæ funt. Ipfis quo-
que Aleandri & Gothofredi argunentis abun .
de satisfactum a Theod. Marcil. Inzerp. XI.
Tab. XXV. Ant. Schuling. ad Ulp. Fragm. X.
2.p.592. Bynkersh. de jure occa lib. VI. p. 177.com
Cel. Thomafio Diff. de ufu pra£t. Tit. Inft. de
patr.pot. I. Ceterum ea lex Romuli primum a
Numa paululum restricta eft, negatumque pa-
tribus jus vendendi filios illos, quibus uxo-
res ducere permififsent . Dionyf. Halic. II.
P. 98. Poftea ea in ipfas XII. tabulas migra-
vit , ubi his fere verbis legebatur : ENDO
LIBERIS JUSTIS JUS VITÆ NECIS VE-
NUMDANDIQUE POTESTAS EI ESTO.
SI PATER FILIUM TER VENUMDUIT,
FILIUS A PATRE LIBER ESTO: Ulpian.
Frag. X, 1. Jac. Gothofr. in quata font. jur.
civ. de LL. XII. Tab. IV.

VII. Jus VII. Denique & III. jus adquirendi per adquiré, beros patria poteftate continebatur, Sext. Ein- di per li.

pir.

beros

pir. Pyrrh bypolli, 24. Legum Romanarum nie tores liberos in manu parentum ad inftar servorum effe voluerunt, neque fuorum bonorum ipfos kesfe dominos , fed parentes, donec manumittantur eo modo, quo mancipia folent. Sed de hoc

jure infra ad. Lib. II. Tit. IX. dicemus. VIII. Jus

VIII. In his omnibus vero fenfim nonnulla vitæ & mutata funt cultioribus reipubl. temporibus , mecis

qui maxime quuin ifta domeftica majeftas ftatui dibus ob- monarchico fub Imperatoribus parum consenfoleverit? tanea videretur. Et primo quidem quod ad jus

vitæ & necis attinet, ea, mutatio non facta an. te exactos reges, ut visum 'Rævardo ad XII. Tab.cap. III. nec tempore Augusti, ceu creditum Franc. Balduino ad Leg. Rom. XVII. p. 24. nec denique fub Diocletiani tempora , uti exiftimarunt Theod. Marcil. interpreram. leg. XII. Tab. XXIV. vel fub Constancini, ut credidit Giphan. ad L. ult. C. de patr. poteft. multo minus fub Valentiniani, Valentis & Gratiani imperio , quæ Lipsii Epift. ad Belg. I, 85., sententia eft : fed a temporibus Trajani, qui filiuin male contra pietatein a parente adfectum emancipavit, nec eo defuncto patri bonorum pofseffionem conceffit, L. ult. D.fi a parexte quis manum.fir. Ejus exemplum deinde fequutus Hadrianus patrem, qui filium ob adulterii fufpicionem in venatione occiderat, in insulam de portari juflit. L. S. de L. Pompej. de parric. Hinc ab Alexandri Severi temporibus invaluit fensim mos, filios gravius delinquentes offerendi magistratibus, quibus tamen ipsi parentes præ{cribebant sententiam , in filiis exequendam, L. 13. S. ult. D. de re milit. L. 3. C. de pa

tria por. L. 2. D. ad L. Corn. de ficar. L.11.fin.d. delib. do poft. hered. inft. Denique ne id quidem relictum parentibus, ut filios immorigeros abdicarent L. 6. C. de patr. por. Ergo totum illud jus vitæ & necis quod patribus olim competierat, paullatim restricum, a Constancino M. sanctione poenali fublatum L. un. C. de his qui par. vel lib. ac in magiftratum denique translatum eft per constitutionem Valentiniani, L. un, C. de emendo propinqu. Conf. Thomafii Diff. de ufu pralt.Tit. Inst. de patr. por. I, 22. seq.p.9.feq.

IX. Multo minus trinam liberorum venditio- IX. Ut & nein salvam esse palli sunt imperatores. Hi eniin, berørum (non, ut Balduinus putat, libera rep.) id jus venditio parentibus ademerunt. Primus, non Hadrianus , sed ut videtur, Diocletianus liberos ullo titulo alienari vetuit, L. 1.C. de patrib. qui fil. fuos diftrax. Deinde Conftantinus parentibus , cum extrema inopia conflictantibus,liberos fanguinolentos (a) tantum vendere permisit, ea tamen lege, ut liceret & patri vendenti, & filio vendito aut cuicunque alii , pretio aut mancipio reddito, ad ingenuitatem provocare. L. 1.C.

de

(d) Filii fanguinolenti sunt recens nati, & adhuc

ab utero rubentes. Eos enim vendi permiserac Constantinus ob periculum expofitionis . Fufius hoc demonstrat Huber. Digres, 11, S. Solebanc enim parçus sanguinolenti vel ad necem in solitarium locuin abjici , vel ad loca quxdam populi Romani publica deferri, & talis fuit Ladaria columna, de qua Feftus p. 303. Lactaria columna in foro ólitoris dicta, quod ibi infantes laste elendos deferebant. Conf. Ræyard. Conjeet, 1, 17. p. 33.

« PreviousContinue »