Page images
PDF
EPUB

centupondiis, &c. de quibus Plaut. Afin. 111, 3.
Jo. Meurf. Aultar. philol. ad librum de gloria
XXII. eo prolapfa demum fuit dominorum
truculentia, ut exquisici fimis fervorum fup-
pliciis oculos pascerent. Exempla exstant
apud Senecain de Ira III, 40. de Clement.
XVIII. Plin. Hift. Nar. IX, 23. Juvenal. Sat.
VI. v. 2 18. seg. Tertull. de pallio in fin. Vul-
gare fupplicium crux erat , in quam ob le-
visima delicta ibant fervi . Nec quidquam
miferos eripiebat cruciaribus , nifi fe ad
aras Deoruin , vel principis reciperent fta-
tua:n , sibique deprecatorem pararent. De
quo ritu videndus V Vovverus ad perron. p.
148. Unde reipublicæ intererat dominos ,
in servilia corpora impune fævientes latis

legibus coerceri.
IV. Hinc IV. Factum id primum sub Augufto , qui
Augufius præfe&to urbi id dederat negotii, ut doini-
domino- norum sævitiam ac libidinem & in præben-
rum com- do victu fordes atque iniquitatem compefce-
pescuit.

ret; fi recte divinavit Lipf. ad Sen. de Bee
nef. III, 21. De fervorum fane querelis Præ-
fectum Urbi cognoviffe , fatis patet ex Ul-
piani L. 1. §. 1. 8. de off. prof. urb.

V. Deinde & Claudius Imperator domi-
V. Quod
& facium norum , fervos ægrotos exponentium , vel
SC. Claul plane necantium crudelitatein SCto coer-
lege pe cuit , illosque fervorum amiffione , hos or-

dinaria homicidii poena muletavit . Sueton.
Claud. xxv. Dio Call. Hift. XL. p. 788. Por-
ro non multo poft lata lex Petronia anno
U. C. DCCCXIV. C. Petronio Sabino
Turpiliano & C. Cafonio Pato Confuli-

[ocr errors]

tronja.

bus ,

bus(7), qua vetitum ut ne liceret dominis fervos fuos arbitrio ad bestias depugnandas tradere, fed caufla prius a judice cognosceretur. L. 11. §. 1. 2. D. ad Leg. Corn. de ficar.

VI. Tum postea Hadrianus dominorum cru- VI. Hai delitatem rescriptis legibusque quam plurimis driani le inhibuit. Sic Umbriciam matronam, quæ le

veritas iu vislinis de caussis acerbius tractaverat ancillas imna. in quinquennium relegavit. L. 2. S.fin. D. h. t. nes. Idem & renovavit legem Petroniam, ergaftula servorum & libertorum fuftulit , & fervos, nifi cognita judicibus cauffa, occidi plane vetuit . Sparcian. Hadr. XVIII. & ibi Calaub.

VII.

doininos

[ocr errors]

(6) In dubium camen id yocar Petrus Faber Seme

ftr. II, 12. p. 134. qui negat, hanc legem vocandam Perroniam, fed dici eam mavult Pætiniam latam quippe a Pæcinio & Caflio Apponiano Cofl, A. U. C. DCCCLXXV. idque primo ideo, quia Lex Petronia de longe alia re, puta de prævaricatione & calumnia egerit. L. 16. C. ad L.Jul. de adult. Deinde quia de Hadriano referat Spartianus eum servos a dominis occidi vetuiffe, eosque damnari voluiffe per judices . Sed ut plures potuerunt esse leges Detroniæ, ita in una harum de feryis quædam cau. ta efle , patet ex L. 24. D. de manumif.& Paull. Seni. IV.12.5. Idem deinde Hadrianus confirmare potuit, & severius sancire , quod ab antecefforibus ftatutum in desuetudinem venerae , aut obfoleverac penitus. Semper fane hæc lex Petronia, nunquam Pærinia vocatur. Immo non obscurum est, diversas plane leges confundi a Petro Fabro. Prior enini de prævaricatione dicitur Junia Petronia; hæc autem dicenda esset Perroni a Cæfonia . De his Coff. vid. Henr. Noris. Epif. Conful. p. 418.

VII.Con VII. Succesit porro conftitutio D. Pii, quæ ftitutio

dominis in servorum suorum vitam non plus D, Pii. poteftatis conceflit,

quam in alienorum ,
poenam legis Corneliæ minatus iis, qui fer-
vos fine juita caufla occidissent. L. i. S. 2.
L. 2. D. h. t. Idem Imp. venire jussit fervos,
qui acerbius tractati a dominis ad ftatuas
principum confugerant. §. 2. Inft. hot. Conf.

Collat. Leg. Mol. Rom. III, 2. p. 742.
VIII. Ut VIII. Poftremo Constantinus M. sanxit ,
&.con ut qui fervum fuum occidiffet caftigando,
M. pænam legis Corneliæ de ficariis non sub

jret. Sin tormentis aut destinato consilio id
fuiffet factum, dominus ordinaria homicidii
pæna plecteretur. L. un. C. de emend. ferv.
Conf. Jac. Gothofr. ad L. 1. do 2. C. Theod.
de emend. serv. Lib. ix, 12.

[merged small][merged small][ocr errors][merged small]

A A

que familias',

Lieno quoque jure subjecti funt filii filiæ

& hinc jam de patria poteftate ex antiquitatibus agendum, 1. Patria

I. Recte Imperator §. 2. Inft. h. t.Jus, inquit, potestas poteftaris, quod in liberos habemus , proprium eft Romano civium Romanorum. Nulli enim alii funt homigentibus nes, qui talem in liberos habeant poteftatem , qua. incogni- lem non habemus. Quamvis enim apud Persas (a) etiam parentes in liberos imperium fatis

du

[ocr errors]

(a) Etiam Athenienfibus jus vitæ & necis in li.

beros

durum & vere tyrannicum exercuerint, filiis suis tanquam fervis usi, tefte Arist. Eth. vill, 10. Romani tamen adeo gentes omnes reliquas hac in re fuperarunt, ut patria eorum potestas melioribus auctoribus non immerito vocetur patria majeftas. Val. Max.V11,7.5.Quinctil.Declam. CCCLXXV. Erant enim liberi in DOM NIO juris Quiritum, & hinc poterant vindicari. L. 1. §. 2. D. de rei vind. iis furreptis locum habebat actio furti L. 14.9. 13.& L. 38. D. de furt. Mancipabatur etiam , tamquam res mancipi. Caj. Inft. 1, 6.3. Conf. Bynkersh. de jure occidendi liberos 1. p. 145. Immo durior in quibusdam apud Romanos erat liberorum, quam ipforum servorum , conditio : certe non multo tolerabilior ut fatentur Liban. Declum. XXXVII. Sen. Contr. III, 9. & 18. Lan ctant. Divin. Inftit. IV, 3. Seryius ad Virgil, Æneid. XI. v. 143. unde & servire parri dicuntur liberi. Lactant. Div. Inft.. IV. 3. Nood. Probabil. II, 9. p. 63. Quæ oinnia fatis evincunt, liberos ratione aliorum hominum fuiffe perfonas; ratione civitatis cives: at ratione patris

res,

beros fuisse conceffum, ex Sext. Empir. Pyrrh. Hipot. III. probari posse existimac Oiselius ad Caj. Inft. 1, 2.2.p. n. 31. qui ideo Romanam illam legem Athenis arceflit. Sed nihil fuiffe in Solonis legibus juri isti Romano simile luculenter oftendit 'Dionys. Halic. II. p. 96. ubi ex inftituto utriusque gentis leges incer se concendit. Conf. Jo. Meurs. in Solon. XXII, p. 79. & in Themid. Att. 1, 2. & 3. Huber. Digreff. II, 6. Thomas. de ufu praci. do&tr. de patria pot. 1, 13. 14.

res, æque ac fervos. Vid. Elem. Jur. Civil

$. 135. seq. II. Ejus II. Auctorem hujus juris esle Romulum, tezudor Ro. mulus.

ftis locupletiftirnus eft Dionys. Halic. II. p.96.& hinc ipfe Papinianus apud auctorem collat. Mos. Or Rom. Tit. IV, 8. ejus poteftatis originem refert ad legem regiam. Nec obftat, quod Ulpianus patriam poteftatem MORIBUS receptam dicit, L. 8. D. de his qui funt fui vel alieni. jur. Respicit enim eo ipfo ad XII. tabulas in quas iliud jus receptum, non tanquam

lex regia, ( leges eniin regiæ oinnes station ab ejecto Tarquinio Superbo exoleverant, L. 2. S.3.D.de reg.jur.) Sed lanquam mos vetus. Non ferebat scilicet insigne illud Romanorum odium, quo regium nomen profequebantur, ut quidquam Regibus acceptum ferre vellent. Conf. Schul

ting. ad Collat. L. Mof. Rom. IV, 8.p.7.19.feq. III. Eam

III. Primo ergo patria poteftas non fecus ac patres

dominorum e Romuli instituto erat perpetua , perpetuo durabatque per omnem patris vitam, nec quifterinebát.

quain liberoruin, vivo & invito parente, sui juris fiebat, etiamfi tractaret rempublicam , magistratus gereret, fummamque ftudii erga patriain laudem esse commeritus. Dion. Hal. 11. p. 96. Interim tamen hoc jus patriæ poteftatis cedebat dignitati, immo interq riescebat tan: tisper & connivebat, uti docet Gull. Not. Att. II, 2. Quo etiam refererdæ L. 13. S. 5.& L. 14. D. ad SC. Trebell. quas egregie illustravit V. A.

Corn, van. Bynkersh.cbs. 1, 18. p. 75. IV.Etiam

IV. Deinde huic patris imperio non solumn in nepo- filii & filiæ, fed & illoruin liberi & nepotes

suberant, quamvis filii ellent milites. L. 7.C. hata

[ocr errors]

tes

« PreviousContinue »