Page images
PDF
EPUB
[blocks in formation]

į A[

[ocr errors]

D coercendam manumittendi licentiam

comparata etiam erat lex FUSIA CA. NINIA, de qua quum nihil dicat Iinperator , nisi quod eam sustulerit, res paullo altius ex antiquitatibus Romanis eft repetenda.

I. de gebruita hujus legis ætate mira eft 1.Lex Fueruditorum dissensio . Sunt qui latam hanc fia Cani. legem existimant Q. Fufio Caleno & P. do & a Varinio Coss. anno ab U. C. DCCVI. & quibus renovatam deinde sub Augusto , rogante C. lata? Caninio Coss. anno U: C. DCCLI. Unde dicta etiam fit ea lex Fusia Caninia , Jac. Rævard. Conjett. II, 1. Oisel. ad Caji Inft. 1, 2.1. p. m. 24. Sed quun Dionyf. Halicarnasseus adhuc fua ætate de nimia manumittendi licentia conqueratur , & Suetonius Aug. XL. Augustuin primum de numero manumissorum cavisse, dicat; credibile vix est legem hanc efse tam vetuftam. Præterea vix in antiquitate occurrit exempInm legis , a duobus consulibus diversorum antoruin cognominatæ . Hinc proculdubio lata hæc lex Sex, Furio (a) Camillo & C. Caninio Gallo Coss. anno Ú. C. DCCLI. Hoc eniin anno C. Caminium Gallum confulem sufs

F 4

fectum

(a) Furii enim olim di&i Fulii , quemadmo

dum Papifti. Vid. Prorm. 1. nos, b.

II. Ratio

fectum produnt Annales Steph. Vin. Pighii Lib. XVIII. p. 530.& Onuphr. Panyin. Fast, II. P. 18!. Quin & ex numo ejus consulatuin reftituit Hub. Golz. in Fastis p. CCXXII. Conf. Schulting. ad caj. Inft. I, 2. p. 24. Ephr. Ger. Dif. de lege Fuf. Canin. S. VII.

II. Caussa latæ legis eadem fuit, quæ Æhujus legis .

Jiæ Sentiæ , maxime vero , quod morientes domini fæpenumero integras familias manumitterent, tantum, ut eo plures liberti pileati lecticam prosequerentur. Egregie hanc in rem Dionyf. Halic. IV. p. 228. Scio, inquit, qui tors servitia raftamento libera ese juberent, ut benignitatis laudem ferrent post mortem ega in funeris elatione lelticam eorum magxa pileatorum profequeretur frequentia, in qua pompa quidam erant , ut fcientibus audivi, receris dimissi e carcere, malefici, mille fupplicia meriti. iftos impuros urbis pileos pleriyye cum ftomacho adfpe&tant doo relpuunt eoruim consuetudinem , indignum facinus clamitantes, populum rerum dominum , do usurpantem fibi orbis imperium , talibus contaminari civibus. De ea pompa funebri conferri etiain merentur Jac. Cujac. obs. Ill, 23. Jo. Kirchınann. de Fun. Rom. 11,7. Huic ergo licentiæ manumittendi , qua populus reruin doinitius contaminabatur , obviam itum est hac lege Fufia Caninia, qua certus nuinerus est constitutus ultra quem non valeret inanumiflio . Et de ea etiam intelligendus Sueton. Aug. XL. ubi utramque legem , Fusiam nimirum Caniniam & Æliam Sentiain , sub Augusto conditas conjungit.,

[ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][merged small]

III. Ipfam legis fanctionem nobis serva- III. Legis

materia. runt Ulpian. in Frazm. 1, 24. Paull. Sent. IV, 15. Caj. Inft. 1, 2. 1. E duobus scilicet usque ad quinque , servis duo manunitti poterant ; ex sex & septem , tres; ex octo & novem, quatuor ; ex X. usque ad XVII. quinque ; ex XVIII. ad XX. sex ; ex XXI. ad XXIII. septem ; e XXIV. XXV. XXVI, octo ; e XXVII, XXVIII. XXIX. novem; e XXX. ad XLIV. decein; e XLV. ad XLVII. undecim ; ab XLVIII. ad Li duodecim ; e LII. ad LV. tredecim ; e LVI. ad LIX. quatuordecim ; e LX. ad LXIII. quindecim ; e LXIV. ad LXVIl. sedecim ; e LXVIII. ad LXXI. feptendecim ; e LXXII. ad LXXV. octodeciin; e LXXVI. ad LXXIX. noyendecim; ex LXXX. ad LXXXIII. viginti ; ex LXXXIV. ad LXXXVII. viginti & unus; ex LXXXVIII. ad XCI. viginti duo ; ex XCII. ad XCV. viginti tres ; ex XCVI. ad C. viginti quatuor ; ex C. ad CXXIX. viginti quinque ; ex CXXX. ad CXXXIV. viginti fex; a CXXXV. ad CXL. viginti septem : & fic confequenter pars quinta , Sed ultra centum manumittere nemo pot

fi familia vel XX. millibus servorun constaret, quales Romæ fuisse familias , teftantur Sen. de Tranqui arim, VIIL Athena Dipnof. VI, 137.

IV. Quemadmodum vero hæc lex ad folas IV.Area manumiffiones testamentarias pertinebat ; ita milliones inter vivos integræ familiæ manumitti pot- inter vi. erant, nifi aliæ leges obftarent. Caj. Inft. 1,1,4. vos perti.

nuerita Neque eniin verendum erat tam facile , ne hic

erat ,

manu

quis justo efset liberalior ; Unde mira fuit Taciti Imp. religio , qui manumifit , intra centum tamen , ne Caniniam tranfire videretur . Vopisc. in Tacit. X. quafi Caninia ad

manumiffiones inter vivos pertinuisset. v. Quid V. Si plures , quam lex permiserat, essent fa&um, fi manumifli; illi tantum qui priores erant noplures

minati, aut certe descripti, libertatem conmilli, quá sequebantur. Si plures manumifli, nemo noder per. minatus aut descriptus; omnes in feryilicon. mitteret. ditione permanebant . Quod & tunc evenie

bat, fi teftator in fraudem legis nomina sertorum in orbe tereti aut Sregoderas fcripfilfet. Caj. Inft. 1, 1. 2. quein fcribendi modum

præclare exponic Merill. obf. VII, 40. VI. Au

VI. Enimvero hanc quoque legem , fane pruden- utilifinain , sustulit Juftinianus , quasi illa tercam esset libertati invida , abfurdumque videreJustinia: cur, a vivis integras familias manunitti pof

fe , non item a moribundis. Vid. Inft. ho to & ibi Vinnius.

ΤΙ Τ.

VIII.

De his qui fui vel alieni Juris funt .

Ltera personarum divifio , cujus qui.

in , eft, qua aliæ fui juris; aliæ alieno juri fube jelta dicuntur, qui nec patri , nec domino fubfunt , iique etiam patresfamilias in jure noftro vocantur . Ergo qui alterutrius in poteftate funt , veluti Servi & filiifamilias , alterius jwi fubjecti dicuntur . De potesta

te

te dominica hoc titulo; de patria sequente agitur.

1. Poteftas dominica duo potiffimum ju- 1. Pote. ra complectebatur : alterum, quod dominii minica in per servos adquirerent, alterum , quod ju- quo con re vitæ & necis in eos uterentur. De prio-Riterit ? re agitur ad Tit. IX. Libri 11. De posteriore jam nonnulla ex antiquitate inonenda funt.

11. Jus vitæ & necis in servos , qınım ju- II. Gaurri naturæ & gentium haud repugnet ; (a) non debant mirum profecto eft, quod & Romæ id do- domini minis competeret, quibus servi non perso. & decis, narum , fed rerum loco effe videbantur, uti supra monuimus Tit. III. $. 11. Conf. Seneca de Benef. III, 23. $. 1. Inft. h. t. Hinc & Hjspo apud M. Senec. Controv.X, 4. in fervum NIHIL NON domino licere, ait.

III. Sed quod magis Romæ a virtute de 11I. Quo fcitum, eo durius, immaniusque cum servis jure deactum, in quos veluti per ludun & jocuin mum abfäviebant domini truculentifsimi . Ut enim Romani, dicam de duriffimis castigandi modis, ulmis, ftimulis, laminis , crucibus, compedibus, nervis, catenis, carceribus, numellis, pedicis, boiis, tortoribus, suspensis e pede

F 6

cen

(a) Dummodo non incelligas promiscue in ser

vos sæviendi licentiam , feu tale jus vitæ &
necis , quali gaudet magistratus ; nihil inve.
nies, quod juri naturali repugnet. Vide Senec.
de clem. I, 18. Thomas. Fund. Jur. Nate &
Gent, III. 4.

« PreviousContinue »