Page images
PDF
EPUB

populo Romano dederat, hujus quoque legis
commendaret custodiam. Qua de re Dio Cass.
Hit. LVΙ. p. 541. Και το τέταρτον εντολές και
δισκήψεις των τιγερια και το κοινό και άλλας
τε και πως μητ' ασελάκερώσι σολλές, ίνα μη
παντοδαπό ήχο ή πόλιν πληρώσωπ , μητ'
αν ές και πολιτείαν συχνες εσγράφωσιν , ίνα
πολύ τη διαφορον αυτοίς ωρος το υπήκοον ή
Quarto mandata de confilia Tiberio do reipublica
data, interque alia, ne multos manumitterent,
ne promiscua turba urbs impleretur, neve multos
jure civitatis donarent, quo magnum inter ipfos

subjetos discrimen remaneret . Contabac
vero ea lex capitibus quamplurimis, quæ non

nisi sparsim ex auctoribus colligi possunt. W.De de. IV. Primo enim fervos flagitiofos stigmadicitiis.

re inustos, tortos & ad ferrum datos veruit
fieri cives Romanos, voluitque os ad dedi-
titiorum tantuin conditionein redigi . Ulp.
Fragm. 1, 11. p. 566. Cajus Inft. 1, 1. 3. de quo
capite actum ad titulos antecedentes.

V. Deinde & impedimentum ea lex excitate domi.

vit ex ætate, tum servorum non dominorum. norú manumitté. Nam neque fervus triginta annis minor vinkizium & Eta manuinissus civis Romanus fiebat , nec dofervorum

minus XX. annis minor manumittere poterat ;
manumit-
sendorú, nisi allegata probataque caussa apud consi-

lium. Suet. Ang. XL. Dio Cass. Lv.p.557. Ul-
pian. Fragm. I, 12. 13. Inter has caussas 9. s.
Inft. h. t. etiam rete tur manumislio propter
matrimonium. Sed hæc non ex lege Ælia Sen.
tia eft, (tunc enim nondum civibus licebat du-
cere libertinas) sed ex SC. quodam L.13.fin.D.
manum. vind. quod haud manumiffionem ex

V.De æta

[ocr errors]

rationibus legis Julix & Papix admisit. Apud Gruterum infcr.p. DCXXI, 2. nominatur PERSICUS SERVUS MANUMISSUS AD CONSILIUM . Confilium vero erat Romæ consellus decemvirorum litibus judicandis , id eft, quinque Senatorum totidemque Romanorum equitum: in provinciis XXV. recuperatorum civium Romanorum. Ulp. I. c. Jac. Rævard. Prorribun. XVill, doo xix. Ger. Nood. dejurisd. imp. 1,12. Et tale est toujlonso, cujus mentio fit Allor. XXV, 12.

VI. Porro hac lege vetabantur manumilfiones , quæ fierent in fraudem creditorum

manumif.

fione in i. e. quæ obligatos servos creditoribus dolo fraudem malo eximerent, partemque detraherent, pi- creditorū gnorum , aut portionem folutionis creditori fa&a. aut hereditatis patrono imminuerent. Ulp.loc. S. 14. Caj. Int. 1, 1. 5. Intelligendum hoc caput esse de Manumissionibus non minus inter vivos, quam ultima voluntate factis, egregie probat Schulting.ad Caji Inft.l.c.p. 21. Ubi tamen fraudulentus animus non concurrebat ; valebat manumiffio inter vivos facta . Et huc pertinet exemplum apud Tacit. Ann. XV, 55, ubi Scevinus libertatum & pecuniarum in fervos collatarum rationem hanc reddit , quia tenui jam re familiari , do inftantibus creditoribus, teftamento diffideret ,

VII. Porro eaden lege ademta sunt domi- VII. Con. nis juta patronatus, qui libertos inopes ale-tra

domi. re negligerent. L. 33. D. de bon. libert. L. 6. tos inopes D. de lib. agnofc.

alere re

cufantes, VIII. Eadem lege juribus patronatus exci- VIII. Cô cidebant, qui libertos ad mercedem operaren tra doni

pro

110$ mer

tes uxo

re.

cedem fio promittendam induxerant. L. ult. D. qui on bertis ni. a quib. manum. liberi non fiunt. pulantes. IX. Prodita etiam hac lege est actio adverix. Con- sus libertos ingratos, non quidem ut in Servi. tra libertos ingrao

tutem revocarentur, ( quod poftea' demum COS, Claudius Imp. invexit. (a) Sueton. Claud. XXV.)

fed ut in lautumias darentur ad perpetuas operas. Vid. Dofith. Sent. Epift. D. Hadriani ili, 3.p.m. 862. feq. Jac. Cujac. obf. x, 33. Vinc. Gravina de Lege o SCris p. 528. seq.

X. Accedit & aliud caput, quo jure p.2X. Contra dominos tronatus exuuntur, qui hac lege manumiseprohibé.

se, ut ne liberti uxores ducerent, aut liberes duce. sos tollerent. L. 6. de jur. parr.

XI. Et hæc quidem lunt potiora legis Æliæ cuerit do Sentiæ capita, quorum auctores & jura noftra minis ob. meminere. (b) Sed quod ad caput tertium, æratis ser

S. VI, heredem

(a) Non videtur Claudius expreffa quadam conneceflariu institne ftitucione vel SCto definiville, in Servitutem li

bertos ob ingratitudinem a patronis rcvocari poffe, fed extra ordinem quosdam ingratos libertos ita mul&alle. Sane temporibus Neronis quum ad fenatum referretur, ut liberti ingra. ti revocarentur in servitutem , id plerisque difplicuit, addicumque nihil aliud læfa patrono concedi, quam ut vicefimum ultra lapidem in oram Campanip libertum poflic relegare. Tacir, Annal. XXIII, 26. Eoquc jurc ubi videntur Romani, donec Commodus Imperator , quod extra ordinem fecerat Claudius , edita conftitutione induceret . L. 6. D. de agnofc. lib. Confa

Jac. Rævard. Conje&tan. I, 11. p. 23. feq. (6) Aliud hujus legis caput commemorat Juftin.

Nov. CXII. edit. Haloandr, de donatione fa&a

vum unit

re

$. VI. a nobis recenfitum attinet; illi adje-
eta erat exceptio. Licebat enim domino ob-
ærato fervuin suum cum libertate heredem
instituere , ea lege , ur ei heres eslet folus
& necessarius . Eo ipso eniin nihil amitte-
bant creditores. Sed dominus tantum id lu-
crabatur , ut ne bona fuo nomine poslide-
rentur a creditoribus , Id enim veteribus
ignominiofum videbatur . L. 23. D. h. t.
Cic. pro P. Quin£t. XV. Franc. Hotomani.
Quaft. illuftr. 26. Confer infrà LibII. Tit.
XVIII. XIX. n. II.

XII. Scripferamus hæc olim . At poftea XII. Lex majora aufi ipfius legis fragmenta non mo- Ælia

Sendo diligenter conquilivimus , verum etiam inte ea fuo ordini fuæque integritati restituere co- gritati nati fumus, ductu præcipue Ulpiani, & Ju- fuæ rekilii Paulli, quorum ille quatuor, hic tribus libris hanc legem celeberrimam illuftravit. Hujus diligentiæ noftræ ut fructum capiat leCtor, totam legem una cum probationibus hic exhibemus :

tuta.

S

S E X, AE LIU S. - CATVS.

C.' SE N-
T IUS. C. F. C. N. SATURNINU S. Cuc.
POPUL U M. J VR E. ROG ARUNT. POPU-
LUS QUI JURE. SCI VIT. IN. FÖRO. PRO.
RO S TRIS. ....TRIBUS

PRIN-
CIPIUM. FUIT. PRO. IRIB U.
PRIMUS SCIVIT.

CAP. I.

[ocr errors]

inter virum & mulierem . Sed textum in' men-
do cubare, & pro lege Sentia legendum cincia,
jam monuit Gothofredus.

с & P. 1. (a) De iis, qui Manumiffi Dedititii fisunt: Qui fervus, quave Ancilla poena causa (b) Domino (c) VINCTUS VINCTAVE, (d) aut in custodiam darus darave, (e) quibusve veftigin fcripta, (f) itemque qui quave propter noxam tortus torrave nocens inventus inventa. ve, (g) irem qui quave, aut ferro, Ant cum beftiis depugnarer, (h) damnarus damnatave aliove supplicio adfeftus adfe&tave (i) fuit; is

quoquo moda (1) musumillus manumifSave juftam liberi atem non confequitor, (m) fed dedititiorum numero efto. (n)

PROBATIONES. (2) Caput hoc primum fuic procul dubio , par

tim quia præcipuum, partim , quod ULPIA• NUS libro 1. Comment, ad L. Æl. Sent, de co

egic. L. 216. ff. de V. S. (b ) Non ergo ob aliam cauffam vin&tus vin&ave,

veluti ob furorem. Paull. Rec. Sent. IV. 12.7. (c) Vel ejus juflu a Procuratore. Paull. ibid. S.

8. non lí folutum servum Dominus adprobet antequam vin&um scirer : Paulliban nec communi fervr un altero, non adprobante iniecinot vincula: Idem ibid. S. s. nec li fer

vum oppignorarum vinciverit creditor , id. S. ,1 16, L. 24. 9. ult. ff. de pignor. aft, nec fi servo

quem manumittere jussus erat, vincula injece

rar heres. Paull. ib. S. 4. (d) Legitimum hoc fuitie vocabulum difcimus ex

ÚLPIAN. Lib. I. L. 216. de V.S. ubi id non intelligendum este monet de eo, qui carceri mancipatus , fed qui ibi vinculis conftriétus fuit quamvis alias, ubi de favore vineti quæritur, & in carcerem conjectus , pro vineto habcatur.

1.9.ff. ex quib, causl. maj.25. ann, in int. reft. (c) Ita Ulpianus Fragm.tit, I, II, Sed annon fibi

« PreviousContinue »