Page images
PDF
EPUB

res.

V. Poft renatas litteras, collectis undique v.Collefragmentis, restituere eas tentarunt Aymarus XII. Ta. Rivallius, Jo. Oldendorpius, Jo. Guiliel. For-bularum ftcrus, Ant. Auguitinus, Fulv. Ursinus, Franc, recentioBalduinus, Ant. Contius, Franc. Hotomannus, Jac. Rævardus, Cæl. Calcagninus , Jo. Crispinus , Steph, Vin, Pighius, Theod. Marcilius Fr, Pithæus, Dionyf. Gothofredus, Justus Lipsius, Paulus Merula, Conr. Rittershusius, Ludoy. Charondas, Bafinstochius ,Pandulph. Pratejus, Hadr. Turnebus, Jul. Pacius, Car. Sigonius, Ant. Clarus Sylvius, Ricardus Vitus, Jan. Vincentius Gravina , &, qui reliquis omnibus videtur præferendus , Jac. Gothofredus , cujus abfolutiffima collectio exstat in quatuor fontibus jur, civilis, qui prodierunt Geneva MDCLIII, 4.

VI. Ex interpretatione XII. Tabularum lo- VI. Legis gis a&tiones natae sunt, id eft, certi exercendi a&iones juris ritus, certæque verborum conceptiones &

formula formulæ , quibus neglectis susceptun quodvis & faiti. civile negotium irritum habebatur. Quamvis enim actus legitimi nonnumquam in fenfu latiore acciperentur pro omnibus actionibus quæ coram magiftratu fierent, adeo, ut & lictores lege agere dicerentur: Schuhting. Jurisp. ano rejust.p.85.602. seq. ftrictius tamen hic vocein accipimus partim pro fornulis actionum, partim pro actibus voluntariæ jurisdictionis , follemniier explicandis, partiin pro actibus follemniter,

earumque

A 4

non

periisse pucat sub irruprionem Gothorum, Aft
fæculo adhuc Juftiniani exfticerunt Commen:
carii Caji, quibus integrum XII. tabularum
cextum inserçum fuisse, ex fragmentis patet ,
quæ in digeftis palsun exftant ,

non tamen in jure peragendis. Hinc altiones legis funt manuniffio, emancipatio, in jure celfio, adoptio,& fimiles; altus legitimi, tutoris datio, mancipatio, hereditatis aditio & repudiatio, aliique plures . Horum omnium propriumcrat, I, ut vel in jure vel certe solleinniter,(?) fierent. II, ut nec diem nec conditionem admitterent. III, Ut uno actu fierent, & iterari nequirent. Iy, ut per procuratorem explicari non poffent. Jan. Vinc. Gravina de xii. Tab. LXXX. p. 442. Brisson. Antiq. Rom. III, 20. p. 76. Petr. Faber Semeft. II, 23. 24. d. ad L. 77. D. de reg. jur.p.344. feq. Jac. Rævard. de Autorit. prudent. 11.p.952. /eq. Accedebant Fasti, seu confignationes dierum faftorum, nefastorum, intercisorum, quibus lege agere vel licebat, vel non, vel ex parte tantum licebat. Harum rerum omnium notitia initio penes solos patricios, & pontifices potissunum erat , qui tanquam oracula adibantur a populo : neque e re sua hi esse putabant, eas formulas & faftos evulgari . Cicero de Orat. 1,41. dy pro Murans XI. Quinctillian. Inft. Orat. III, 8.

Pomponius L. 2. 5. 6. D. de orig. jur. VII. Col.

VII. Egregiam ergo plebi operam navabat Icmio ca- CN. FLAVIUS , qui arcanas iftas formulas jure Fla- & iaftos pontificios, (m) ab Appio Claudio viano.

(n) in (1) Omnes a&tioncs legitimas & actus legitimos in

jure factos putat Gravina, lo c. sed id falsum de hereditatis adicione , repudiatione , aliifque a&tibus legitimis , qui & extra jus recte expedieban

Sollemnicer tamen omnes fieri debebant. (m) Solos faftos a Flavio cum plebe communicatos

dicic Cicero pro Auræna XII. sed formulas ada

tur.

(n) in librum collectos anno circiter CCCCXL: primus evulgavit . Unde natum JUS FLAVIANUM, de quo Popon. L. 2. §. 7. D. de orig.jur. Cicero de Orat. 1,41. pro Mur. XI. ego Ad Attic. Epift. vi, 1. Liv.ix, 46. Plin. Hift.Nar. XXXIII, 1. Gell. Nolt. Att.Vi, 9. Valer. Maxim. 11, 5.2. Addunt Pomponius , & Plinius, Flavium eo beneficio ædilitatem a plebe meruif. fe : fed conftat ex Valerio Maximo, eui jam tum, quum ifta patriciorun arcana evulgaret , ædilem fuisse, & deinde prætorem factum ,idque velinde colligas, quod ipfe Poinponius faftos illos populo traditos, id est uti ego ex Livio, IX, 46. interpretor , in albo(o) propofiros, refert. VIII. Quanto gratius hoc plebi fuit offi- VIII.

jus Ælisa cium, tanto minus illud placuit patriciis, qui- num, novas subinde cogitarunt formulas , easque ne in vulgus manarent, occultioribus quibufdam nobis confignarunt . Eas vero denua evulgavit Sext. Ælius Q. F.P.N. Pætus Cam tus, (o) anno circiter U C. DLIII. unde enacum Jus ALIANUM. L. 2. S. 7. D. deorig.jut.

Cic. dunt reliqui auctores, ut puta, Valerius Maximus, Livius, Gellius, Plinius, & ipfe Cicero, Epift. ad Attic. VI, 1. An fasti Gine iidem cum illis

apud Gruterum Infcr.p.cxxxIII.nondum liquet. (n) Non decemviro illo , ceu exiftimar Guido

Panciroll. Var. Lett. 11, 2. fed Appio Claudio
Cæco, cujus fcriba fuerar Flavius. Plin. Hif.
Nar. XXXIII, 1. Cicero de Orat, 1941. Conf.

Bynkersh. in Preterm. p.46.
() In albis aliquid proponere, non privatorum

erat, sed Præcorum atque Ædilium. (P) Sextum hunc Ælium ob jurisprudenciam mirifi

ce collaudant Cicero in Bruto XX.& de leg.11:23

A'S

Cic. pro Muran. XI. An hoc jus Ælianum idem fit cun S. Ælii Tripartitis nondum expeditum eft. Negant Bertrand. de Jurispr. II, 4. p. 171. Guil. Grot. Vit. Jureconf. L.3.p.17. Mihi tamen ea de re dubitandum vix videtur ob L. 2. S. 38. D. de orig.jur, ex qua patet, in Tripartitis il. lis præter XII. tabulas earumque interpretationein, legis etiam altiones occurrifle. Vid.

Bejeri pofit. Ad tit. D. de Orig. jur. p. m. 10. IX. Otri.

IX. Utramque collectionem fata nobis inufque it-viderunt. Formulas tamen actionum antiquas teritus & ftupenda plane industria collegit Barn. Brifrestaurasio.

son. libro de formulis follemnibus populi Ro. mani verbis, edito Francof. MDXCU, 4. qui. bus tamen non has tantum , fed & alias , facras, militares forenses familiaresque formulas complexus est . Fastorum exemplum non unum exftat in antiquis marmoribus, ex quibus quædam æterno inscriptionum operi inseruit Gruter.p. CXXXIII. & cum Petri Ciacconii aliorumque explanationibus recudenda curavit Jo. Ge. Grævius Thefaur. Antiq. Rom. Tom. vni. Veterum denique notarum juridicafum fpecimina poft Valerium Probum, Pemum Diaconum & Mangonem dedit Jo. Nicolai in libro de Siglis veterum, qui prodiit Lugd. Batav. MDCCVI, 4.

X. Ab

Plin. Hift. Nas. XXXIII, 1. & Ennius apud Ci-
cer. de Orat. I, 45. qui vocatur
Agregie cordatus homo, Catus Æliss'

Sextus.
Conf. L. 1.pr. c. de comm. fero, manum. De gen-
ke Ælia egregie disferir Henr. Norilo Cenos apba
Pifan. Difert, Ill, 9. p. 419.

!

[ocr errors]

X. Ab iis temporibus multæ fubinde latæ X. Roma: sunt leges , inulta quoque plebiscita, multa edi- na Jurif. eta prætorum atque ædilium prodierunt, qui- tia mole bus accesserunt responsa prudentum , & fub fua laboImperatoribus senatus consulta. Edicta perpetua & Imperatorum refcripta, adeo, ut in magnum aliarum fuper alias cumulatarum legum cumulum excresceret Romana jurisprudentia. Liv. III, 34. Romanarum legum Senatusque consultorum hiftoriam plures dederunt, in quibus eminent Paulus Manutius, Aiton. Auguitinus, Paulus Merula , Franc. Hotomannus, Janus Vinc. Gravina: sed hi omnes tamen in tanta meffe haud leve aliis reliquerunt spicilegium,

XI. In hac legum Romanarum farragine driver be haud pauci de universali quada n juris Romani fali juris collectione cogitare coeperunt. A gitaverat hoc Roman. confilium Cicero, (9) cujus integrum ea de re e cogika librum allegat A.Gellius Nolt. Arric.1,2 2.Quin- Cicero. Clilian. Inft. Orat, XII, 3. Ipfe quoque luculenta:n illius operis oxidypacia, Atumbrationem sub Crasli persona dederat libro deOratore 1342. Sed in spongiam incubuit hic Ciceronis Ajax.

A 6

XII. Idem
(9) Ciceronem non fuifle in Romana jurilpru-
dentia hofpicent, vel scripra illius deinon/trant,
Q. Scævolæ se operam dedille, cestacur in Pru-
to: & in orat. pro Muræna Cap. XIII. mina-
cur, fe, fi libi homini occupato ftomachum
moverint, triduo jureconsultum professurum ,
Unde & incer jureconsuitos Ciceroni Jocuin
dedit Guil. Grot, Vit. Jureconfult, 199. p.61.
Sed au magnus in hac arce fuerit, adhuc fub
judice lis eft. Vid. Schulting. Orat.de Jurispr.
Ciceronis & Bynkersh. Preterm, ad L. 2. $.38,
D. de Or. I. p. 85. seq.

« PreviousContinue »