Page images
PDF
EPUB

HEINECCII,
ANTIQUITATUM

ROMA NA RUM
JURISPRUDENTIAM ILLUSTRANTIUM

SYNTAGMA

secundum ordinem
INSTITUTIONUM JUSTINIANI

digestum,
IN QVO MULTA IVRIS ROMANI
Atque Auctorum veterum loca explicantur ,

atque illustrantur,
PARS PRIMA.
EDIT10 CÆTERIS ITALICIS

Longe auctior, & castigatior.

VENETIIS, MDCCXCVI.
DE 15 aastat tabata 22
Sumptibus Josephi Rossi qu. Batholomæi,

Superiorum Permissu.

R. 219.963

|

PRIORI EDITIONI PRÆMISSA,

LECTORI BENEVOLO

S. P. D.

JO. GOTTL. HEINECCIUS

IC.

Vaneum utilitatis in jurisprudentia nostra Ano

riquitatum Romanarum adferat notitia, nc. mo; nisi qui nunquam cst hisce sacris initiatus, ignorat . Equidem jam co tempore , quo adhuc forebant res Romanz , . vix quisquam præclarum jureconsulti nomen tueri videbatur, qui erat ab hoc insigni præstantissimoque præsidio destiturus. Plurima erat , teste CICERONE (4) in omni jure civili ansiquitatis effigies, o prisca verborum ver tustas, o actionum genera quædam , quæ majorum sonsuetudinem, vitamque declarabant. Hæc vero omnia quis quæso intelligat , nisi qui interiorem sibi antiquitatis scientiam comparaverit? Hinc ia maxima plerumque ac præcipua veterum jurecon sultorum laude panebatur accuratior antiquitatum notitia . PLINIUS, (6) ARISTONEM jurcconsul. tum laudaturus, nihil in eo magis , quam illam prisci moris peritiam, admirarur. Quam perisus, inquit, ille & privati juris publici! Quantum rerum , quantum exemplorum , quantum ANTIQUI, TATIS tenet! Nihil est, quod discere velit, quod ille decere non possit. Mihi certe, quoties aliquid

abdi.

(a) CIC. de orat, 1, 43. (6) PLIN, Episte 1, 224

abditum quæro, instar thesauri est. Idem recon. dirarum litterarum præsidium etiam in ANTISTIO LABEONE celebrat GELLIUS (c), ex quo disci. mas , nihil eum ratum pensumque habuisse

nisi quod jusixm sanct umque esse, in Romanis ANTIQUITATIBUS legisset. Quum ergo jam ii jarecon. sulti, qui fiorentem viderant rempublicam , hoc præsidio carere haud posse viderentur ; quid de , nostris dicamus temporibus , quibus ita extincta est Romana respublica, nullum ut exstet, nisiin hominum memoria veteris illius formæ vesti. gium : Aliæ hodie sunt consuetudines, alia reli. gio, alii magistratus, alia judicia , alia denique imperiorum & rerum publicarum facies. Et tamen peregrinis adstricti legibus vivimus, easque interpretari, & obvenientibus hodie negotiis adplicare jubemur. Quis hoc præstiterit, nisi qui impressam animo circumferat veteris illius Roma næ reipublicæ effigiem , &, ut JUSTINIANUS (d) alicubi monet nihil ANTIQUITATIS penitus ignoret ?

Equidem si cui hoc dubium videbitur, cum ego ad Glossatores remittam, ad illud , inquam, hom minum genus , cui extincto litterarum lumine, tantum statuebatur prerii, ut quasi A tlantis husneris cælum, ita coruin auctoritate jurisprudentiæ dignitas videretur sustineri, Quid enim aliud eminentissima illa ingenia in tot ridiculos , ac pese pueriles errores abripuit , quam antiquitatum Romanarum, omnisque politioris litteraturæ igno. rantia : Fieri enim profecto haud poterat , quin homines , ejus reipublica ignari, cujus leges @ju. FA tractabant , tamquam illuni noéte sine lumine oberrantes, sape offenderent, sæpe laborentur, sepe quovis porius , quam quo inftituerant, perveni. ut eleganter ait M. ANTONIUS MURE.

TUS,

rent y

(C) GELL. NO27. Att, 13.11. (a) S, I, Inft, de reft, ordin,

[ocr errors]

TUS (e). Non pudebat ergo tum legi Fusiæ ca. ninia a canina invidia (f) legi Hortensiæ a nescio quo Rege Hortensio (8); calutis comitiis a Græco Modo's (h); quarta Falcidia a defalcando (i); & libertis orcinis a nescio quo Græco orco's , quod rectum significet (k), nomina arcessere . Neque religio tum erat, ea quæ de antiqua in jus voca. tione in jure Romano repererant, ad hodiernam citationem ; & quæ de albis prætorum legerant , ad edi&ta judicum nostrorum referre. Quin ne quid deesser incptiarum , ex veteribus istis pré. sidibus & præfe&tis prætorio imperii nostri principes , atque electores derivare haud dubitabant . Quas ridiculas interpretationes ex crassa antiquitatum Romanarum, interiorisque litteratura igno. santia subnatas, quum posteri, nugis istis tam

quam

(e) MURET. Part. 1. orat, 17.

(f) Glossa ad princ, Inft, de lege Fus.Can.toll. edit. antiquiss,.ex sæculo 15. Quam legem Fusiam Caniniam forte a quodam', qui Caninius nomina. batur, indultam, ut in Publiciana dicitur infr.de Ritionibus y, alix , Nam canis servabat naturam , qui stat in palea, qui nec sibi potest habere paleam nec alii permittit accipere , sic nec sibi poterat tenere servos , quod moriebatur ; nec li. beftatem patiebatur iis dari . Unde meriro cani. nia dicitur , ut sit consequens nomen rei.

(8) Glossa ad l. 4. Inft, de Jure nat, gent, civ. Sed hoc sublatum est per legem latam ab Hortensio Rege.

(b) Glossa ad S, I, Inst. de teftam. ord, Gula-' tis, id est, bonis iniriis vel conventibus, seo cnim bonum interpretatur,

(i) Glossa ad princ, Inft. de Lege Falcid. Falci. dia sic dicta , quod uc fax foenum, sic & lex legata resecat .

(k) Glossa ad 4.2, Inft. de sing.reb, per fidei. com rel. Orcinus sic dictus ab orco , quod est rectum, unde orcinds , id est, directe manumissus; vel ab orco, id est capio.. » A 3

« PreviousContinue »