Page images
PDF

314. lidem 'Aurelio2-' Apollonidae. In filium a patre donationum conscriptis instrumentis, '(si)2 eum in uacuam inductum possessionem, horum lectio manifestat, 'ceterum super dubia facti quaeslione 3 diuus Titus Antoninus parens noster, 'necessarii sanguiwis4 rationem eius consortii, quod5 nascendi tempore Jiberis et parentibus datur, cogitaus, non admilti scrupulosam inquisitionem statuit; 6 nec idcirco patris indignatinne posse donationem iustam umquam rescindi, summa cum ratione placuit. PP. V. id. Nou. Melantia, Caess. conss.7

315. IYdem Ulpiae Rufinae.8 Cum ex causa donationis uterque dominium rei tributariae. uindicetis, eum, cui priori possessio uel soli tradita est, haberi potiorem conuenit. IJat. XII. kal. Mart. Dorocortoro, Tiberiano et Dione conss.9

316. Iidem 'Aur. Homonoeae. 230 Si non est in uacuam possessionem ex causa donalionis inductus is, contra qucm supplicas, 'nec ulla ratione tributarii praedii dominus constitutus extra, nec eius 1 uindicationem habere potest

[Desunt; quae sequebantur.]

n') Correxit Moms. Aureliae V. edd. Lemma: Hic, traditionem inler parenles et filios non requiri: nec patris indignationc[mJ iuslam donalionera debcre rescindi. 2) Addidi. 3) Cclerum sine dubia facli quaeslione V. edti. Sed sic intolerabilis nnscitur pleonasmus. 'super' correxit Blum. in Bekker. Jahrb. 111. p. 202., euius reliquas lectiones h. I. non probo. 4) necessariis anguslis V. edd. Sed et dativus ineptus nec quisquam 'angustos necessarios' Latine dixit. Ue sanguinis nccessitudine vid. L. 2. C. de adopt. (8, 48). L. 6. C. de susp. tut. (o, 43); de sanguinis ralione L. 2. D. unde cogn. (3S, s). L. 16. §. 1. D. de castr. pec. (49, 17) etc. nec nccessarias anguslias, ralionc ed. Moms. 5) a inserunt Rudorf. el Buchh. 6) Cf. L. 4. Th. C. de donat. (s> 12). §§. 205. 26S. 207. L. 2. C. de revoc. don. (9, 56), ') a. 294. 6) Lemma: Hic, si in causa donalionis duo sibi dominiiim rei tribulariae uindiccnt, poliorem esse, cui possessio Iradila est. Cf. L. 15. C. de rei vind. (3, 32). s) a. 291. 23°) Aug. Homoneae V. edd. (Homonoeae ed. Moms.) Cf. §§. 320. 2S3. In marg. lemma: Hic, cum, cui non sit tradila possessio, rem ex donalione sibi uindicare non posse. ') Scripsi; nnlla r. t. p. d. c. extrnncus V. edd.

DE COONITORIIiVS ET PROCVRATORIBVS.

[53] 62.li. 317. . . . apud acta constituto1 | procuratori haec satisL. Ouir. datio remitti solct. nam cum apnd acta nonnisi a praesente Ad Ev. (?),[omjno conslituatur, cogniloris Ioco intellegendus est. Ad defendendum cognitore constituto, dominus, non cognitor, actori '(iudicatum solui)2 satisdare cogendus est: cum uero procurator defensurus interuenit, uon dominus, sed procuralor iudicatum solui satisdare compellitur. quae satisdalio adeo necessaria est, ut eam remitti non posse, etiamsi apud acta procurator constituatur, diuus Seuerus constituerit. cognitore enim interueniente, iudicati actio domiuo uel in dominum datur: non alias enim 'cognitor iudicati3 experietur uel ei actiom subicietur, quam si iu rem suam cognitor factus sit. interueniente 'uero 4 procuratore, iudicati actio ex edicto perpetuo ipsi et in ipsura, non domino uel in dominum, conpetit. iJvfit. 318. 5 Ulp. lib. VIII. ad edictum. Non tamen sic putat Ad Ed. cerljs uerjjis cognitorem dari debere, ut si quid fuisset adiectum uel detractum, nou ualeat datio, ut iu legis actionibus. LArhi. 319. Paullus.6 Etiam Graecis uerbis cognitoreni dari Ad,eu. Wp0sse> jnter omnes constat.

lLv\ 320. 7 . . . Se^uuntur haec uerba:8 cet qui eam, quam Ad Ed.(?)jn p0[estate habet, genero mortuo.^cum eum mortuum esse sciret, (intra id lempus, quo elugere uirum moris est, untequam uirum elugeret,) in matrimonium conlocauerit; eamue sciens '(qui)s uxorem duxerit '(non iussu eius, in cuiuS potestate est),i0 et qui eum, quem in potestate haberet, 'eai», de qua (supra comprehensum est)1 uxorem ducere passus

[ocr errors]

fuerit;11 'quae(we)2 uirum, parentem, liberosue suos, uti mos est, non eluxerit; 'quae(we)2 cum in parentis sui potestate non esset, uiro mortuo, cum eum mortuum esse sciret, intra id tempus, quo elugere uirum moris est, nupserit.'

321. 5 Parentem', inquU. Hic omnes parentes accipe utriusque sexus: nam lugendi eos mulieribus inoris est. quamquam Papiniauus lib. II. Quaestionum etiam a liberis uirilts sexus lugendos esse dicat; quod nescio ubi legerit. Sed quatenus extendatur parentum appellatio, non est definilum apud quemquam.3 itaque erunt lugendi etiam ex feminino sexu parentes. Liberos similiter accipere debemus et nepotes «t deinceps ulteriores exemplo parentium. Lugendi autem sunt pareutes anno, item liberi maiores X annoruin aeque auno.4 quem annum decem 'mensuum5 esse, 'Pomponius6 ait. nec leue arguinentum est, annum X mensuum esse, cum minores liberi tot mensibus elugeantur, quot annorum decesserint, usque ad trimatum; minor trimo non lugetur, scd subJugetur; miuor anniculo neque lugetur, neque sublugetur.

322. 'Paullus lib. VII.7 Verba autem edicti haec sunt: 'Alieno nomine, item per alios agendi potestatem non hd»m.AD £D (f) in his causis, in quibus ne dent cognitorem, neue denlur, edictum conprehendit.'

323. Quod ait 'alieno nomine, item per alios,' breuiter 62.a. [54] repelit duo edicta | 'cognitoria,8 unum, quod pertinet ad eos,

qui dantur, '(alterum ad eos, qui dant;)9 ut qui prohibentur uel dare uel dari cognitores, (idem et procuratores dare dariue arceantur.

324. Ob turpitudinem et famositatem prohibentur 'qui

[ocr errors]

damJ0 cognituram suscipere; adsertionem nonnisi suspecti . praetori.

Et°om- "^5. -^111' Diocletianus et Gonstantius Aureliae Pantiae. Stant. Actor rei forum sequi dehet, et mulier 'auoque1 facere procuratorem sine tutoris auctoritate non prohibetur. si quam itaque habes actionem, experiri magis iure, quam aduersus ea, quae pro tuo '{statu)- statuta sunt, quaecumque postulare debes. PP. V. id. Nou. Heracliae, Augg. V. et IIII. conss.3

326. lidem* Aur. AgemacAae. (1.) Actor rei forum, siue iu rem, siue in personam sit actio, sequitur. unde perspicis, non eiusdem prouinciae praesidem adeundum, ubi res, de quibus agitur, sitae sunt, sed in qua is, qui possidet, sedes ac domicilium habet. (2.) In rem actio priuati iudicii quaestionem continet. (3.) '(/«)5 dominae praesentia si procurator agat uel defendat, 'satisdatio non recte postulatur.6 (4.) nam procuratorem tam puellam tutore auctore, quam adullam posse facere, nulli dubium est. PP. 'Sersum7 XVIII. kal. Feb. conss. ss.s PLAP$; 327. 'Papinianus'* lib. 'XV.30 Responsorum. Mulieres Kesp. qUoque et sine tutoris auctoritate procuratorem facere posse. PLP'¥: ^28. Idem lib. II. Responsorum.1 Procurator absentis, Resp. qui pco euictione praediorum, quae uendidit, fidem suam adstrinxit, ctsi negolia gerere desierit, obligationis tamen ouere praetoris auxiJio non releuabitur.

329. 2Sub condicione cognitor non rr-cte datur, non magis quam mancipatur aut acceptum uel expensum fertur. nec

[ocr errors]

r> .

■ad rem pertiuet, an ea condicio sit inserta, quac non expressa tacite inesse uideatur.

330. Idem lib. II. Responsorum. Papinianus 33 respondit, si procurator abseutis aliquam actionem absentis nomine inferre uelit, cogendum eum aduersus omnes absentem defendere.

331. 4 Lib. II. Responsorum. Quoniam praesentis procuratorem pro cognitore placuit haberi, domino causa cognita dabitur et in eum iudicati actio.

• 332. 5Procurator absentis, qui pro domino uinculum obligationis suscepit, onus eius frustra recusat; et ideo nec iudicati actio post coudemnatum procuratorem in dominum datur, aut procuratori, qui uicit, denegatur.

333. Lib. XV. Responsorum. Absentis procuratorem satisdare debere de rato habendo, recte responsum est. multis BESPenim casibus ignorantibus nobis mandatum solui potest, uel morte, uel reuocato mandato. Cum autem certum est, mandatum perseuerare, id est cumpraesens est dominus, 'dationis6 necessitas cessat. |

[Desunt paginae aut qualluor aul octo.J

334. 7 . . . Per procuratorem dicitur actio quaeri, S»59.b.[55] uel maritum postulando dotis nomine efficiai, ut rei uxoriae \Practio heredibus mulieris competal,s uel sponsorem reuer- icirs. s«m9 e prouincia ibi conuenerit, uel opus nouum facientem prohibeat, ut mihi interdicto uti liceat: cum si furem meo nomine deprehendat, non furti quidem omnino, sed tamen

;'3) P. Buchh., i. e. Papinianus, cuius haec omnia sunt. De re
cf. L. 33. %%. 3. 4. D. de procur. (3, 3). 4) Cf. %. 317. 5)
Cum %. 328. conlinelur L. 67. D. de procur. (3, 3). °) Ita V.
salisdaliouis ex Kelteri cj. ed. Holhv. Sed salis ex antecedenti-
bus intellegi polest. Cf. Paul. S. li. 5, 9. %. 2. L. 43. §. 3. D.
de procur. (3, 3). L. 2. %. 1. D. qui salisd. (2, S). — De re cf.
Gai. 4, S4. !IS. Consult. 3. L. 39. §. 1. D. de procur. (3, 3). L. 26
pr. D. de minor. (4, 4). L. 3. g. 2. D. ut in poss. (36, 4). L. 1.

C. de procur. (2, 13). 7) llestituendo sensum demonslravi. Cf.
L. 72. D. de procur. (3, 3). L. 24. %. 2. D. de usur. (22, 1). L. 17.

D. de op. nov. nunt. (39, l). L. 3 pr. D. quod vi a. clam (43, 24).
6) Cf. %%. 95. 112. 9) sc. post biennium, ex quo spoponderat,
in Ilaliam, ubi per legem Furiam, nisi interea convenlus erat.

« PreviousContinue »