Page images
PDF

uou taceret. cVeteres' inquil, 'non ornatus, scd signandi c.iusa annulum secuni circumferebant. Unde nec plus quam unum habere licebat, nec cuiquam nisi libero. 'quod eos solos fldes deceret,4 quae signaculo continetur, ideo ius annulorum famuli non habebant. Imprimebatur autem 'sculptura5 materiae annuli, siue ex ferro siue ex auro forct: et gestabatur, ut quisqne uellct, quacunque manu, qiiolibet digito. Postea', inquit, 'usus luxuriantis aetatis signaturas preliosis gemmis coepit insculpere, et certatim liaec omnis imitatio lacessiuit, ut de augmento pretii, quo sculpendos lapides parassent, gloriarentur. Hinc factum est, ut usus annulorum exemtus dexterae, quae multum negotiorum gerit, in laeuam reiegaretur, quae otiosior est, ne crebro motu et officio manus dextrae pretiosi lapides frangerentur. Electus autcm', inquit, 'in ipsa laeua manu digitus minimo proximus quasi aptior ceteris, cui commendaretur annuli pretiositas. Nam pollex, qui noiiien ab eo, quod pollet, acccpit, nec in sinistra cessat, ncc niinus quam tota manus semper in officio est. unde apnd Graecos uvxlyiiQ''', inquit, 'uocatur, quasi manus altera. Pollici uero uicinus nudus el sine tuitione alterius appositi uidebatur; nam pojlex ita inferior est, ut uix radicem eius exeedat. Medium et minimum uitauerunt', inquit, 'utineptos, allerum magnitudine, breuitale alterum, et electus est, qui ab ulroque clauditur et minus officii gerit et ideo seruando anuulo magis accommodatus est'. Haec sunt, quafi lectio pontificalis habet. — Macrob. Sat. 7, 13. §. 11.

11. Praeterea Capito Ateius scriptum rcliquit, neque eius legendam filiam (sc. virginem Vestalem), qui domicilium in Italia non haberet, et excusandam eius, qui liberos tres haberet.5 — Gell. 1, 12. §. 8.

12. Aict xt o iSQivg xov Cur flamen Dialis, uxore dwg ano&avovarjg ctvxa xijg mortua, flaminio decedit? ywawog, ccnexi&sxo xrjv ag- sic enim Ateius tradidit. V\v, usg £j4)xrj'LOg taxoQtj

*tv*—Plutarch. Qu. Rom.50.

[ocr errors][graphic]

De iure sacrificiorum,

13. Cuius (sc. Ateii Capitouis) uerba ex libro primo sacrificiorum haec sunt: 'Itaque Ioui tauro, uerre, ariete immolari non licet'. — Macrob. Sat. 3, 10. §. 3. — 7Atteius enim Capito, quem in acie contra Maronem locasti, adiecit haec uerba: rSi quis forte tauro loui fecerit, piaculum dato'. — Macrob. Sat. 3, 10. §• 7.

14. 8'Propudianus porcus dictus .est', ut ait Capito Ateius, 'qui in sacrificio gentis Claudiae uelut piamentum et e.xsolutio omnis contractae religionis est'. — Fest. v. Propudianus p. 238. .

15. Porcam auream et argeuteam dici, ait Capito Ateius, quae etsi numero hostiarum non sint, nomen tamen earum habere, alteram ex auro, alteram ex argento factam adhiberi sacrificio Ceriali. — Fest. v. Porcam p. 238.

16. 'Rutilae caues, id est uon procul a rubro colore, immolantur', ut ait Ateius Capito, 'canario sacrificio pro frugibus deprecandae saeuitiae causa sideris caniculae'. — Fest. v. Rutilae p. 285.

De officio senatorio.

17. C. Caesar iu consulatu, quem cum M. Bibulo gessit, quattuor solos extra ordinem rogasse sententiam dicitur. Ex his quattuor nrincipem rogabat M. Crassuin, sed postquam filiam Cn. Pompeio desponderat, primum coeperat Pompeium rogare. Eius rei rationem reddidisse eum senatui Tiro Tullius, M. Ciceronis libertus, refert, itaque se ex patrono suo audisse scribit. Id ipsum Capito Ateius in libro, quem de officio senatorio composuit, scriptum reliquit. In eodem libro Capitonis id quoque scriptum est: 'C.', inquit, 'Caesar consul M. Catouem sententiam rogauit. Cato rem, quae consulebatur, quoniam non e republica uidebatur, perfici nolebat. Eius rei ducendae gratia longa oratione utebatur eximebatque dicendo diem. Erat enim ius senatori, ut sententiam rogatus diceret

iuris pontificii esse, verisimile est, 7) Hoc supplementum in priore ed. omissum debeo Ubbelohdio (Gdlt. gel.Anz. 1863. p. 1I4S). b) Vix dubitandum, quin fr. 14—16. ex iisdem sacrif. libris desumpla sint. ante, quicquid uellet aliae rei et quoad uellet. Caesar cousul uiatorem uocauit eumque, cuin liueiii non faceret, prendi loquenlem et in carcerem duci iussit. Senatus consurrexit el prosequebatur Catonem in carcerem. Hac', inquit, Mnuidia facta, Caesar destitit et mitti Catonem inssit'. — Gell. 4, 10. $$■ 5—8.

[graphic]

|Epistolarum.

18. In quadam epistula Ateii Capitonis scriptum legimus, Labeonem Antistium legum atque morum populi Romani iurisque ciuilis doctum apprime fuisse. cSed agitabat', inquit, Miominem libertas quaedam niinia atque uecors, 'usque adeo, ut,9 diuo Augusto iam principe et rempublicam obtinenle, ratum tamen pensumque nihil haberet, nisi quod iustum sauctumque esse in Romanis antiquitatibus legisset', ac deinde narrat, quid idem Labeo per uiatorem a tribunis plebi uocatus responderit. f Cum a muliere', inquit, (quadam tribuni plebis aduersum eum aditi 'in Gallianum10 ad eum misissent, ut uenirel et mulieri responderet, iussit eum, qui missus erat, redire et tribunis dicere, ius eos non habere neque se neque alium quemquam uocaudi, quoniam moribus maiorum tribuni plebis prensionem haberent, uocationem non haberent: posse igitur eoi uenire et prendi se iubere, sed uocandi absentem ius non habere'. — Gell. 13, 12. §§. 1—4.

Ex incertis libris vel aliunde.

19. 1lSinistrum in auspicando significare ait Ateius Capito laetum et prosperum auspicium; at silentium, ubi duntaxat uacat uitio. Mgitur silentio surgere cum dicitur, significat, non

9) Sic edd. anliquiores; lanquam eorum ed. Herlz. ,0) ex cj. Hertzii in Jahrb. f. class. Philol. 186?.. p. 21-1. Gellianum edd. Situs erat Gallianus fundus in civitale Baebiorum. Cf. L. 2. §. 47. D. de orig. iur. (l, 2). ") Ex fr. 18. 19. licel coniicere, Capitonem eliam (ie iure augurali scripsisse. Libris eius ad Ktruscam disciplinam pertinenlibus se usum ait Lyd. de ostent. 2. 3., ubi eum eliam ffofa "ppellat, i. e. pontificem. Nam et teges ludorum secularium exposuil auclore Zosim. 2, 4. ut pleraque, quae is de hor. sacrificio tradit, ex Aleio sumpta esse videantur. Quid sil, quod Osann. ad Pompon. P- 94. de Capitone se adnolasse ait ad Laur. Lyd. de comet. p. 22. interpellari, quo rainns rem gerat. at sinistrum, Iiortari quoque auspicia ad agendum, quod animo quis proposuerit'. — Fest. v. Sinistrum p. 351.

[graphic]

20. Stellam significare ait Ateius Capito laetum et prosperum '(augurium),12 auctoritatem secutus P.Seruilii auguris,

(ob) stellam, quae e lamella aerea adsimili13 stellae locis inauguratis infigatur. — Fest. v. Stellam p. 351.

21. Ateius Capito, publici priuatique iuris peritissimus, quid lex esset, hisce uerbis definiuit:-'Lex', inquit, cest generale iussum populi aut plebis, rogante magistratu'. — Gell. 10, 20. $. 2.

22. Plebisscitum igitur est secundum eum Capitonem lex, quam plebes, non populus accipit.14 — Gell. 10, 20. §. 6.

23. Quanto opere autem curae fuerit, ne quis uiolare ductus aquamue non concessam deriuare auderet, cum ex multis apparere potest, tum ex eo, quod circus maximus ne diebus quidem ludorum circensium nisi aedilium aut censorum permissu irrigabatur: quod durnsse etiam postquam res ad curatores transiit sub Augusto, apud Ateium Capitouem legimus.

— Frontin. de aquaed. 97. coll. 102.

24. At Capito Ateius in eadem quidem opinione est, sed cxemplo adiuuat interpretationem. 'Etenim15 in secunda tabula secunda lege', 'inquit,16 'seriptum est: "Quid horum fuit unum iudici arbitroue reoue, eo 'dies diffensus 17 esto". bic uterque actor reusque in iudicio rei uocantur. itemque accusator 'reus18 accitur more uetere et consuetudine antiqua'.

— Fest. v. Reus p. 273.

25. (Nefrendes sc.) Ateius Capilo infantes esse nondum /"rcndciites, id est frangentes. — Fest. v. Nefrendes p. 162.

26. Scaeuolam quoque et L. Aelium et Ateium Capitonem

ignoro, cum ne prodiisse quidem is liber videalur. 12) Supplevi; ob sequcns verbum excidisse videlur. 13) Scripsi; slcllam qiiae lamella aerea adsimilis Cd. Plerique slellam expungunl. ,4) Polest, ut kanc definitionem ipse Gellius ex Capiloniana legis definitione tanlum e/feceril. 15) Scripsi [sc. ele adhaesit v. interprelation.). Numa Cd. nam cj. plerique. le) Scripsi; in <|ua Cd. edd. ") Hic et in sequentibusMilllerum sequor. De hac legeXII tab. cf. Dirksen p. 191. ih) Scripsi; cleui Cd. edd. Intellige, a praecone accusatorem frei' in eadem sententia (sc. de uino murriua fuisse uideo, quoniam in Pseudolo sit:

[graphic]
[graphic]

Qnod si opus est, ut dulcc promat indidem, ecqnid habcl? CHAR.

Murrinain, passum, derrulnm, mclla .... quibus apparet, non inter uina modo murrinam scd inter dulcia quoque nominatum. — Plin. N. II. 14, 13. §. 15.

27. Certumque fit (sc. pistores Itomae non fuisse ad Persicum usque bellum, ipsosque Quirites, mnlicres puta, panem fecisse) Ateii Capitonis sententia, cocos tum paucm laulioribus coquere solitos, pistoresque tanlum eos, qui far pisebant, nominatos. — Plin. N. H. 18, 11. §. 28.

28. Ta yuQ enlarjfiu xmv JSam insignia magistralus

[ocr errors]

Lyd. de magistr. exord.

29. 19Ateius asserit, Romam ante aduentum Euandri diu Valentiam uocitatam. — Serv. ad Aen. 1, 273.

30. Sed Varro et Ateius coutra sentiunt, dicentes diuos perpetuos, deos, qui propter sui consecrationem timentur, ut sunt dii Manes. — Scrv. ad Aou. 5, 45.

31. Ateius Philologus Iibertinus Atheuis natus. Huuc Capito Ateius notus iunsconsultus inter grammaticos rhetorem, inter rhetores grammaticum fuisse ait. — Suet. de iU. gramm. 10.

32. Ilic idem (sc. M. Pomponius Marcellus) cum ex oratione Tiberium rcprehendisset, affirmante Ateio Capitone, et csse illud Latinum et, si non esset, futurum certe iam inde,2"

appellatione accitum fuisse. I9) Haec fr. 28. et 29. ui magis Capitonis, quam Philologi esse exisiimem, partim argumenttim facil, partim quod hunc Serv. ad Aen. 1, 601. ptenoAleii Philologi nomine laudat. 20) Nec hanc Capitonis vqcem praetermittere volui, ingenium hominis maxime prodentem.

[ocr errors]
[ocr errors][merged small]
[ocr errors]
« PreviousContinue »