Page images
PDF
[ocr errors]

Columell. de r. r. 1, S. §. 19. recte a Rudorfio allatum. Suspicari licet, quinque liberis Caesaris aneillas similia iura adeptas me, atque qualtuor liberis a privatis manumissae. 34) Ex Lachm. cj. JPuta praecessisse: 'Per liberas personas actiones duntaxat ad rem persequendam ne fisco quidem quaeri possunt'. Quam sentenliam in fine disputalionis de kis, quae per Kbertos Caesari quaerantur, aptissime collocalam fuisse, nemo non videt. l) cum pnuato contractoi quid I esl, fisca slipulnntur Lachm. et Boeck. omissis, quae antecedunl, ceterum recte allalis verbis L. I y. D. de i. fisc. (49, 14) 'uel poenam fisco ex conlractu priuato deberV. 6) Vid. praefat. *) Vid. praefat. Post haec uni«ersam sententiam restitui, Paul. 5, 12. §. 6. et codicis vestigia leculus, in quo sic scriptum fuisse puto: lotius tm pcurator 1 adit ut is iniuriam 1 submoueat, si ouam 7 1 mtunt q b pseqnunt. I s) Ad sentenliam haec restittn, quibusdam a Lachm. monstratis. sfc scriptum fuisse arbitratus: cu (cum) fisci adaocati p se 1 5 fiscum agunt, solet l il, ne temp. medio $ fisco I pulent a m&g. qoos adilerint. Cf. L. 9. §. 1. D. de poenis (-IS, 19). 9) Scriptum fuisse posui: alior. et postea jahibeilur. Boeck. secundvm Lachn. dedit: nulla (pro: aliorum) et poslea: iubentur: quaraHone dubito, an unquam lCtus locutus sil. 40) Exciderit et pupillorum suorum. Cf. L. 10 pr. D. de poslul. (3, 1). Ceterum de hac et seq. §. vid. praefat.

[ocr errors]

4I) Domitiani, ut opinor, quem Ptin. Pan. 40. spectare videtur. 2) nianium c'quid i pstalur cui rei omisisa pfessio intra jmisi*****"8 unium loc'i** ****ci C. rnon tanlum cum quid i praeslalur, cuius rei omisisa profcssio fuerit, actio commisisi inlra quinquennium locum I habeal sed et' Lachm. et Bg. edd. 'tum tanlum, c. q. p. c. r. o. professio inlra commislsis statutum quinquennium locum/isco dal' mea prior ed. taudato libro m. 'Census u. Sleuerverf. d. Kaiserz.' p. 194. Sed hoc tantum, quod nunc dedimus, cum rei ipsi tum codicis scripturae satisfacit. Cuius una corruptela inde repelenda est, quod v. inlra, quae aliquando ante quinquennium exciderat, perperam deinde ex margine superiori versui restituta ibique litteris sit s'e(c' superscripta effecit, ut horum verborum propter similitudinem cum antecedenle profes-sio ei sequens com-missi pro suspeclis habilorum locum oblinerel. De sitniti vitio vid. nol. ad Gai. 2, 155. 3) i. e. ex his causis. 4) 'tota' edd. Lachm. el Bg. 'e censu' ed. mea prior. Sed intellige res ipsas, quae in commissum ceciderunt fiscumque vindicantem per fraudem celanlur aliove modo ei auferuntur. 5) ablatae . • • ■ subtraclae ed. mea prior invilo C. Si quae per fraudem professioni subtracta sunl, vectigal tantum poenae nomine quadruplalur. De quinquennio cf. L. 2. C. de vectig. (4, 61). L. un. Th. C. de quinq. praescr. (4, 15). de quadrupli el dupli poena Plin. paneg. 40. Lactant. de mort. pers. 23. L. 16. §. 10. D. de public. (39, 4). 6) Cf. L. 45. %. 3. D. de i. fisc. (49, 14). L. U> §. t. L. 16. §. 3. D. qui et a quib. (40, 9). L. 10. D. de manum. (40, l) et in praefat. dicta. 7) praestet C. edd. etiam mea prior. 8) Cf. L. 20. D. de accus. (48, 2). L. 8. §§. I. 2. D. de manum(40, l). L. 15 pr. D. qui et a quib. (40, 9). 9) Ratione habita aduersam sentenliaw | meruit, tempore reatus | quocunyue mo|Jo alienata a fisco cum | quadruplis fructilms | reuocantur. 20

21. Fideiussorem eius, qui cum | dispensatore contraxit, ip |

L. 20. cit. supplevi, litteram p(ublici) ob sequentem litteram p excidisse suspicatus.

[ocr errors][ocr errors]

HERENNIVS MODESTINVS.

Ex libris Regularum.

1. 1 Modestinus regularum Jibro IX.2 sub titulo de bonis libertorum et de testamenlis: 'Cum in testamento dies et consules adiccli non sunt, non nocet, quominus ualeat testamentum.'

Ei libris Differentiaru|m.

2. 3tIuter eum, qui in insulam relegatur, et eum, qui deportatur, magna differentia est', ut ait Herennius; primo quod relegalum bona sequuntur, nisi fuerint sentenlia adempta, deportalum non sequunlur, nisi palam ei fuerint concessa: ita fit, ut relegato mentionem bonorum in sentenlia nou haberi prosit, deportato noceat. item dislant et in loci qualitale, quod cum relegato quidem humanius transigitur, deportatis uero hae solent insulae assignari, quae sunt asperrimae, quaeque sunt paulo 'lentius, sumjttfo4 supplicio comparandae.

') Primum fiaec ex ignoto a Petro patre suo accepto codice ms. ciim Mos. el Rom. legum Collatione Lutet. 1573. p. 54. edidit P. Pilhoeus, postremum adiecta notitia litteraria Boeckingius in ed. Ulp. fragm. 1855. p. 179. 2) lir ed. Pil/i. correxit 1.

Gothofr. Aegue enim ut. sed libro Ix. Modestinus et de bonis libertorum [L. 9. D. de i. patron. 37, 14) et de leslamentis egit: videnturgue eius operis codices eliam miscellos iitulos habuisse, guibus diversae res, non ab ipso tamen, ul puto, Modestino, adscriplae et inscriplae erant. 3) Haec debenlur codicibus quibusdam Isidoriani Differentiarum libri. Ex alio primus Casp. Barthius advers. 39, 14., ex alio Arevalus in Isidori ed. Romana T. V. p. 26. edidit. Ulriusgue lectionem composuit Lachmannus Zeitschr. f. gesch. RW. XI. p. 115. Postremum Boeckingius l. c. p. 180. edidil, guem fere seguimuf. Libro I. differenliarum hunc locum tribuendum esse, idem ob L. 22. D. de poenis (48, 19) coniecit. Ad rem cf. Isidor. orig. 5, 27. §. 29. L. 4. L. 14. §. l. L. 18 pr. D. de inlerd. et rel. (48, 22). 4) Scripsi; minus summo edd. Cf. Plin. N, H. 11, 25, 30. 'nisi guod grauiore supplicio lenta per iriduum morte conficiunt'.

LEX DEI

SIVE

MOSAICAEVM ET ROMANARVM LEGVM COLLATIO.

Tribus codicibus manuscriptis haec rLex Dei', uti in illis ipsis codicibus, sive Mos. et Rom. legum Collatio, ut nunc plerumque inscribitur, ad nos pervenit, Pithoeano s. Rosnico, nunc Berolinensi, Vercellensi, et Vindobonensi: qui omnes admodum corrupti sunt, nec inter se ullus eorum ab alio pendet; antiquissimus tamen videtur Berolinensis, ex quo Pithoeus a. 1573. primum Collationem edidit; existimatur enim esse seculi octavi vel noni, ceteri seculi undecimi; et ille ut solus integrum continet opus vel certe tit. XVI. nunc ultimum (integrum enim ipsum opus ad nos pervenisse, licet verisimile sit, tamen quis praestabit?), ita et titulorum, in quos ipse auctor opus suum distribuerat, numeros, quanquam nec ipse integros, tamen aliquatenus servavit, qui in ceteris capitum distributioni cessere, quam in omnibus tribus codd. soli librariorum licentiae deberi, nemo, qui vel unum illorum inspexerit, dubitabit.

Auctor Collationis quis sit, ignoratur. Rufinum Aquileiensem presbyterum fuisse, ea maxime de causa suspicatus sum argumentisque instruxi (Zeitschr. f. gesch. RW. XIII. comm. I.), quod rumor seculo decimo sexto percrebuerat, a primariis viris susceptus, 'Collationem habere in quadam bibliotheca Germaniae nomen Licinii Rufini praefixum'. Certius est, auctorem Christianum fuisse eoque consilio banc 'legis Dei' et legum Romanarum compositionem scripsisse, ut, praemissa (quod credere par est) praefatione nunc deperdita, qua hoc consilium aperiebat, re ipsa ostenderet, quod iam Tertullianus apolog. 45. Romanis ethnicis obgesserat: 'dum tamen', inquit, csciatis, ipsas quoque leges vestras (sc. ea), quae videntur ad innocentiam pergere, de divina lege ut antiquiore forma mutuatas esse' et postea" Leo Magnus in causa matrimoniali praedicavit (ep. 167) 'multo prius hoc ipsum Domino constituente, quam initium Romani iuris existeret': eoque modo ICtorum potissimum fastum reprimeret, legem Christianam aut tanquam imperii

[graphic]
« PreviousContinue »