Page images
PDF

filiae uacatio a sacerdotio isto tribui solet.13 — Gell. 1, 12. SS- 1-7.

22. In libro Laelii Felicis ad Q. Mucium primo scriptum est, Labeonem scribere, calata comitia esse, quae pro collegio pontificum habentur aut regis aut flaminum inaugurandorum causa. Eorum autem alia esse curiata, alia centuriata. Curiata per lictorem curiatum calari, id est conuocari, centuriata per cornicinem. — Gell. 15, 27. §§. 1. 2.

Ad duodecim tabulas.

23. Labeo iu Iibro de duodecim tabulis secundo acria et seuera iudicia de furtis habita esse apud ueteres scripsit, idque Brutum solitum dicere, et furti dampnatum esse, qui iumentum aliorsum duxerat, quam quo utendum acceperat, item qui longius produxerat, quam in quem locum petierat. — Gell. 6 (7), 15. §. 1.

24. Praeterea iu commentariis Labeonis, quae ad duodecim tabulas composuit, ita scriptum est: 5 Virgo Vestalis neque heres est cuiquam intestato neque intestatae quisquam, sed bona eius in publicum redigi aiunt. Id quo iure fiat, quaeritur'. — Gell. 1, 12. §. 18.

25. Itaque cum eam legem Labeo quoque uester in libris, quos ad duodecim tabulas conscripsit, non probaret, ctum','4 inquit, CL. Veratius fuit egregie homo improbus atque immani uecordia. Is pro delectamento habehat, os hominis liberi manus suae palma uerberare. Eum seruus sequebatur, ferens crumenam plenam assium; ut quemque depalmauerat, numerari statim secundum duodecim tabulas15 quinque et uiginti asses iubebat. Propterea', iuquit, 'praelores postea hanc abolescere et relinqui ceusuerunt iniuriisque aestumandis recuperatores se daturos edixerunt'. — Gell. 20, 1. §. 13.

itsus restitui. Cf. supra L. Caesarem 4. 13) Haec omnia Labeo ita dixisse videtur, ul cuiusque senlentiae antiquiores auctores ajferrel: unde Gellius eum solum a se inspectum omnium diligentissime de kac re scripsisse dixit. 14) Scripsi < Gaius' p. 127. legem cum Labeo postea omisso tum edd. a) Ob sequens hanc malim tabuAd edictum praetoris.

26. Praeterea in libris quos ad praetoris edictum scripsit, multa posuit partim lepide atque argute reperta; sicuti lioc est, quod iu quarto ad edictum libro scriptum legimus: 'Soror appellata est, quod quasi seorsum uascitur separaturque ab ea domo, in qua nata est, et in aliam familiam trausgreditur'. — Gell. 13, 10. §. 3. et ex eo Non. 1, 258. p. 52.

Incertum, unde petita.

27. Caelius Sabinus in libro, quem de edicto aedilium curulium composuit, Labeonem10 refert, quid esset morbus, hisce uerbis definisse: 'Morbus est habitus cuiusque corporis contra naturam, qui usum eius facit deteriorem'. — Gell. 4, 2. |. 3.

28. Labeonem respondisse aiunt, redhiberi possc (sc eunuclium) quasi morbosum; sues etiam feminas, si sterilae essent et uenum issent, ex edicto aedilium posse agi Labeoneiu scripsisse. De sterili aulem muliere, si liatiua sterilitate sit, Trebatium contra Labeonem respondisse dicunt. Nam cum redliiberi eam Labeo quasi minus sanam putasset, negasse aiunt Trebatium es edicto a(gt) posse. — Gell. 4, 2. §§. 7—10.

29. Eum uero, cui dens deesset, Seruius redhiberi posse respondit, Labeo in causa esse redhibendi negauit; 'nam et roagna', hiquit, 5pars dente aliquo carent, neque eo niagis plerique homines morbosi suut, et absurdum admodum est ilicere, non sanos nasci homines, quoniam cum infantibus non siiaul dentes gignuntur'. — Gell. 4, 2. §. 12.

30. 'Mortis causa stipulatio existimatur fieri', ut ait Antistius Labeo,17 'quae ita fit, ut morte promissoris coufirmetur'. — Fest. v. Mortis causa p. 161.

31. 'Potitus seruitute ab antiquis dicebatur, qui', ut ait1' Labeo, 'semitutem seruit, ''cuiusmodi diction.es18 pro

larum legem. I6) Fr. 27—29 ex libris Labeonis ad edictum aediliwn cttrulium scriptis videnlur petita esse, quorum alias memoria non fxlat. i') Kortasse libris poslerioribus. Cf. Oelt. 13, 10. §. 2. * lutes consuetudines ed. Mull.

[merged small][ocr errors]

xim(«)e Graeci moris sunt. eodem modo dicebatur ab antiquis polilus hostium'. — Fest. v. Potitus seruitute p. 250.

C. ATEIVS CAPITO
(Labeonis aequalis, qui lamen ei supervixii).
Coniectaneorum.

1. Cum librum VIII. Ateii Capitonis coniectaneorum legeremus, qui inscriptus est de iudiciis publicis, decretum tribunorum uisum est grauitatis antiquae plenum. Propterea id meminimus. Idque ob lianc causam et in hanc sententiam scriptum est: 'Aulus Hostilius Mancinus aedilis curulis fuit. Is Maniliae meretrici diem ad populum dixit eo, quod e tabulato eius noctu lapide ictus esset, uuluusque ex eo lapide ostendebat. Maniiia ad tribunos plebi prouocauit. Apud eos dixit, commessalorem Mancinum ad aedes suas uenisse; eum sibi recipere non fuisse e re sua; sed cum ui irrumperet, lapidibus depulsum. Tribuni decreueruut, aedilem ex eo loco iure deiectum, quo eum uenire cum corollario non decuisset. Propterea ne cum populo aedilis ageret, intercesserunt'. — Gell. 4, 14. SS- 1-6

2. Appi uamque illius Caeci filia, a ludis, quos spectauerat, exiens, turba undique confluentis fluctuantisque populi iactata est. Atque inde egressa cum se male habitam diceret: 5quid me nunc factum esset', inquit, ^quantoque artius pressiusque conflictata essem, si P. Clauclius, frater meus, nauali proelio classem nauium cum ingenti ciuium numero non perdidisset? certe quidem maiore nunc copia populi oppressa intercidissem. Sed utinam', inquit, 'reuiuiscat frater aliamque classern in Siciliam ducat atque istam multitudinem perditum eat, quae mc male nunc miseram conuexauit'. Ob haec mulieris uerba tam improba ac tam inciuilia C. Fundanius et Tiberius Sempronius aediles plebei multam dixerunt ei aeris grauis uiginti quinque milia. Id factum esse dicit Capito Aleius in commentario de iudiciis publicis bello Poenico primo, Fabio Licino et Otacilio Crasso consulibus. — Gell. 10, 6. SS- 2-4.

3. Sed quod ait (sc. Varro), senatusconsultum duobus modis fieri solere, aut conquisitis sentcntiis aut per riiscessionem, parum conuenire uidetur cum eo, quod Aleius Capilo in coniectaneis scriplum reliquit. Nam in libro 'VIIH.1 Tuberonem dicere ait, nullum senalusconsultum lieri posse uon discessione facta, quia iu omuilius senalusconsultis, eliam iu iis, quae per relaliouem fiereut, discessio esset necessaria. idque ipse Capito uerum esse affirmal. — Gell. 14, 7. §§. 12. 13.

4. M. autem Varro in quarto epistulicarum quaestioniiiii et Ateius Capito in coniectaneorum 'VIIII. 1 ius esse praefeclo (sc. uriii Latiuarum causa relicto) senaluiu haLendi dicunt; deque ea re adsensum esse Capito (Varro)wtm Tuberoni coutra sententiam Iunii refert: 'nam et tribunis', inquit, 'plebis senatns habeudi ius erat, quamquam senatores non essent ante Atiuium plebiscitum'. — Gell. 14, 8. §. 2.

5. Legi adeo nuper in Capilonis Aleii conieclaneis senatus decretum uetus C. Fannio et M. Valerio Messalla consulibus2 factum, in quo iubenlur principes ciuitatis, qui ludis Megalensibus antiquo ritu mulitarenl, id est mutua inter sese dominia agitarent, iurare apud consules uerbis couceptis, non amplius in singulas cenas sumptus esse facturos, quam cenlenos uicenosque aeris praeter olus et far et uiuum, neque uino alienigena, sed patriae usuros, neque argenti in conuiuio plus pondo quam libras centum inlaturos. — Gell. 2, 24, §. 2.

6. Esse etiam dicit Capito Ateius edictum, diuine Augusti an Tiberii Caesaris non satis commemini, quo edicto per uarias sollemnitales a trecentis sestertiis adusque duo seslerlia sum

') (col) VIIII ed. Hertz. CCLVIIll (yel ducentesimo quinquagesimo nono) edd. antiquiores. Quod quoniinus retineumus, in sola quidem mimeri magnitudine horum librorum nulla videtur esse difficultas. Coniectaneorum enim eadem polerat esse significatio, ut Digestorum, in quae plerique alii libri, suis tilulis insignili, coniicerenlur, sicut et liber VIII. erat de publicis iudiciis (num. 1). Cf. nol. 4. ad M. Antistium Labeonem. Et quantum scripseril Ateius Capito diversiwdae doctrinae, eliam ex Plinii indicibus librorum existimare licet. Sed recle docuit Hertzius, CCL natum esse ex col (ut est in opdmo Hbro ms.), quo quis significnverut, rectius fortasse collectaneorum dici libros (cf. Gui. 4, 13 fin.), nec coltato num. 17. dubitandum, quin iguod Mercklinus vidit) liic VlIIl coniectaneorum liber proprie inscriptus fueril de officio senaiorio. 2) a. u. 592.

ptus cenarum propagatus est, ut his saltem finibus luxuriae efferuescentis aestus coerceretur. — Gell. 2, 24. §. 15.

7. iN*os auteni iii Capitonis Ateii coniectaneis inucninms, silicines appellatos, qui apud sitos canere soliti essent, hoc est uita functos et sepultos, eosquc habuisse proprium genus tubae, qua canercnt, a ceterorum lubicinum dilferens. — Gell. 20, 2. §. 3. et ex eo Non. 1. 268. p. 54.

De pontificio iure.

8. Proptcrea uerba Ateii Capitonis ex quinto librorum, - quos de pontificio iure composuit, scripsi: "Tib. Coruncauio

pontifici maximo feriae praecidaueae in atrum diem inauguratae sunt. Collegium decreuit, non habendum religioni, quiu eo die feriae praecidancae essent'. — Gell. 4, 6. §. 10.

9. 'Mundus', ut ait Capilo Ateius in 1, VII. pontificali, 'ter iu anno patere solet dicbus his: postridic Volcaualia et ante diem (III. Non. Oct. et ante diem)'s VI. Id. Nou.: qui quid ita dicatur, sic refert Cato in commentariis iuris ciuilis: "Mundo nomen impositum est ab eo mundo, qui supra nos esl; forma enim eius est, ut ex his, qui intrauere, cognoscere potui, adsimilis illae": eius inferiorem partem ucluti consecratam dis manibus clausam oinni tempore, nisi his diebus, qui supra scripti sunt, maiores censuerunt habendam, quos dies etiam religiosos iudicauerunt ea de causa, quod quo tempore ea, quae occultae et abditae religionis deorum Manium essent, ucluti in lucem quandam adducerenlur et patefierent, nibil in eo tempore in rep. geri uoluerunt: itaque pcr eos dies non cum hosle manus conserebant, non cxercitus scribebatur, non coinilia habebantor, non aliud quicquam in rep. nisi quod ullima necessitas admonebat, administrabatur'. — Fest. v. Mundus p. 157.

10. Si uolentibus uobis erit", inquit, in medium profero, quae de hac eadem causa apud Ateium Capitonem pontificii iuris inter primos peritum legissc memini: qui cum nefas esse sanciret, deorum formas insculpi annulis, eousque processit, ut et, cur in hoc digito uel in hac manu gestaretur annulus,

') Supplementum suo loco restitui.

« PreviousContinue »