Page images
PDF

quibus nobis servatus est, Vossianum Leidensem (V.) et (inde A §. 2. ad §. 8. med. et post lacunam a §. 11. ad finem) Scaligeranum (S.) transscriberetur. Neque enim vulgaribus tantum Iibrariorum mendis admodum deturpatus, sed etiam ab inscitis discipulis vel magistris, qui libro uterentur, uterque sermo ex utroque novis interpretationum conaminibus corruptus est. Quae textus condicio a Lachmanno primum egregie demonstrata cum sperare vix patitur fore, ut ICti manus ubique, maxime in corruptissima priore parte, plane restituatur, tum viam ac rationem ostendit, qua aliquatenus tamen id assequi liceat. Audacter equidem hanc viam ingressus et ulterius quam Lachmannus prosecutus sum; quid vero ita profecerim, alii iudicanto.

Superest, ut tirones, qui criticum apparatum noscere velint, ad accuratissimam Boeckingii editionem totius tertii libri Dositheani remittamus, quae hoc sub titulo: Dosithei Magistri interpretamentorum liber tertius Graecc el Laline. Bonn. 1832. prodiit, et deinde, quae ad ius rion pertinent, omissis paucisque mutatis, inserta est corpori iuris anteiust. Bonnensi inde a p. 193. Post Boeckingium Lachmannus (Versuch iiber Dositheus Berol. 1837.) de emendando hoc, quod edimus, opusculo, ut iam significavi, optime meritus est. Textum ab eo constitutum Boeckingius, novis notis additis, snbiecit editioni suae Ulpiani fragm. Lips. 1855. p. 159. Denique Mauritius Voigtius in libro 'die Lehre vom ius naturale' Lips. 1856. p. 617 — 630. de hoc fragmento non inscite egit novamque eius primae §i recensionem, sed eam parum, meo iudicio, probabilem adornavit.

1. Omne enim ius, 'quo utimur,1 aut ciuile appellatur aut naturale 'uel gentium. Naturale dicitur, (quod natura est bonum et) aequum;2 ab eo euirn 'nominatum est3 et omnes nationes similiter eo 'utuntur:4 quod euim bonum et 'ae

[ocr errors]

quuin5 est omnium utilitati conuenil. Ius ciuile uero proprium est 'ciuium Romanorum6 et ab eis dictum, quoniam nostra ciuitas 'eo diuerso ab aliis populis7 utitur. sed quidam hoc esse 'dixerunt, quod omnibus ciuibus peculiarilers aut maiori parti expedit. sunt 'etiam, qui9 tradiderunt, 'constitutam aequitatem 10 esse. plurimi autem eam 1 definilionem ueriorem esse tradiderunt, quam inilio diximus.

2. 'Ius ciuile, si quidem imposititium appellatur,2 'ex3 pluribus partibus constat.4

dlkd duxru&ig avTOXQaroQi- Sed edicta imperatoria (conxul (Stdra^tg avroxQaroQLxrj stitutiones imperatoris S.)' S.) ofioicog rL(ieraiov (rijirj- similiter honorandum quoil reov S.) o (lxlo S.) iauv xal (quid S.) est et praetoris edi

[ocr errors]
[ocr errors][merged small]

ergo uideamus, quale est, quod dicitur 'apud ueteres, eos,Jo qui inter amicos 'manumittuntur,6 non esse liberos, sed doiuiui uoluntate in libertate inorari et tantum 'seruiendi metu' diraitti.

5. 8Ante 'igitur9 una libertas erat et manumissio fiebat uindicta uel testamento uel censu, et ciuitas Romana competebat manumissis; quae appellatur iusta ac legitima manuuiissio. hi autem, qui domini uoluntate in libertate erant, manebant serui, et si mauumissores ausi erant in seruitutem denuo eos per uim redigere, iuterueniebat praetor et non patiebatur manumissum seruire. omnia tainen quasi seruus acquirebat manumissori: 'liam siue quid30 stipulabatur uel mancipio accipiebat uel ex quibuscunque causis aliis acquisierat, domini hoc faciebat: id est, manumissi omnia bona ad patronum pertinebant.

6. Sed nunc habent propriam libertatein inter amicos manumissi et fiunt Latini Iuniani, quoniam lex Iunia, quae libertatem iis dedit, exaequauit eos Latinis 'coloniariis.1 '{sunl uern Latini coloniarii,)2 qui cum essent ciues Romani, 'pr0" ficiscentes3 nomen suum iu coloniam (Lalinam) dederunt.'

7. In his, qui inter amicos manumitluutur, uoluntas domini spectatur, lex enim lunia eos fieri Latinos iubet, quos dominus liberos esse uoluit. 'hoc uero cum ita sit,5 debel 'propositum manumittendi0 habere dominus. unde si per

[ocr errors]

uim coactus, uerbi gratia 'ab aliquo populo37 uel a singulis hominibus manumiserit, non uenict seruus ad libertatem, quia non intellegitur uoluisse, qui coactus manumisit.

8. Item ut possit habere seruus libertatem, talis esse debet, ut praetor siue proconsul eius Iibertatem tueatur: nam et hoc lege lunia cautum est. sunt autem plures causae, iu quibus non tueatur '(praetor uel)H proconsul manumissionem; de quibus procedentes 'exponemus. 9

9. Sed et illud obseruandum, ut is, qui manumiltitur, in bonis manumissoris sit; etideo, si tantum ex iure Quirilium sit manumissoris, non erit Latinus. neccsse est ergo, seruum, '(si ex iure Quiritium manumissnris sit, eius)i0 non tantum ex iure Quiritium sed etiam in bonis esse.

10. Communis seruus si ab uno '(ex sociis uindicta uel testamento)1 'liberatus sit,2 neque ad libertatem peruenit, et alterius domini totus fit seruus, iure accrescendi. Sed inter amicos seruus ab uno ex sociis manumissus 'utriusque seruus mauebit;3 'ius enim accrescendi4 in hac manumissioiie 'non uersatur;5 'licet6 Proculus 'existimauerit,7 accrescere 'eum socio8: 'qua sententia non utimur.9

[ocr errors]
« PreviousContinue »