Page images
PDF

quo mortuus sepultus est, quod mtiqui buslum appellahmi. isque cippis aut ali^wa alia re mortui causa designatus est, intra quos fines sepultura est facta'. — Fest. v. Sepulcruni p. 339.

21. 'Sobrinus est', ut ait Gallus Aelius, 'patris mei consobrini filius, et matris meae consobrinae filius. femina iisdem de causis appellat fratrem et fratrem patruelem et consobriuum et propius 'sobrino et sobrinum.ls iidem gradus in sobrina quoque sunt'. — Fest. v. Sobrinus p. 297.

22. .. quam (sc. stirpem) Gallus Aelius sic rfefmit: 'Stirps est gent/s propagaiio, ut qui a quoque est Y>vognatus'. — Fest. v. Stirps p. 313.

23. Aelius Gallus de uerbis ad ius ciuile pertinentibus uallos tegulas grandes, quae supra collicias iufimae ponuntur, appellat. — Serv. ad Virgil. Georg. 1, 264.16

P. ALFENVS VAEVS

(eiusdem aetalis).

Digestorum.

1. Alfenus iureconsultus, Seruii Sulpicii discipulus rerumque aatiquarum non incuriosus, in libro digestorum tricesimo et quarto, couiectaneorum autem secundo 'In foedere', inquit, 'quod inter populum Romanum et Garthaginienses factumst, scriptum inuenitur, ut Carthaginienses quotannis populo Romano darent certum pondus argenti puri puti, quaesitumque est, quid esset purum putum? Respondi', inquit, rego, putum esse ualde purum, sicut nouum nouicium dicimus et proprium propicium, augere atque intendere uolentes noui et proprii significationem'. — Gell. 7 (6), 5. § 1.

P. AVFIDIVS NAMVSA
(eiusdem aelalis).

1. P. Aufidius: rSi quis alio uocitatur nomine tum, cum

") consobrioo el sobrioa Cd. edd. consobrino iam correxit Angustinus. ,G) Quae praeterea ab antiquis scriptoribus referuniur Aelii wntentiae, aut certo Stilonis grammatici sunl, aut incerlum anGalli.

IVEISPR. ANTEI. BEI.. ED. II. 3

lis1 coiitestalur, atque olim uocitabalur'. — Priscian. 8, 4. §. 18. p. 793. ed. Putsch. p. 384. ed. Hertz.

Q. AELIVS TVBERO

(eiusdem aelalis).1

1. (Ateius Capito) Tuberonem dicere ait, nullum senatusconsullum fieri posse nou discessione facta, quia in omnibus senatusconsullis, etiam in iis, quae per relationem fierent, discessio esset necessaria. — Gell. 14, 7. §. 13. Cf. infra Ateium Capitonem 3. 4.

2. (?) Aelium quoque Tuberonem libro ad C. Oppium scripto 'occecurrerit' scripsisse, Probus aduolauit, et haec eius uerba apposuit: 'Si generalis species occecurrerit'.2 — Gell. 7, 9. g. 11.

C. TREBATIVS TESTA

(eiusdem aelalis). De religionibus.

1. 'Sacrum est', ut Trebatius libro primo de religioiiibus refert, 'quicquid est, quod deorum habetur'. — Trebatius profanum id proprie dici ait, quod ex religioso uel sacro iu hominum usum proprietatemque conuersum est. — Macrob. Sat. 3, 3. §. 2.

2. Trebatius in libro primo religionum ait, uundinis magistralum posse manumittere iudiciaque addicere. — Macrob. Sat. 1, 16. §. 28.

3. Cum enim Trebatius libro primo de religionibus doceat, hostiarum genera esse duo,1 unum, in quo uoluntas dei per exta disquiritur, alterum, in quo sola anima deo sacratur, unde etiam haruspices animales has hostias uocant, utrumque

') Cf. Zeilschr. f. gesch. RW. X. p. 339.

') Ex 'praeceptis Aelii Tubernnis super officio iudicis'', quae Gell. 14, 2. §. 20. laudat, nihil superesl. 2) Incerlum est, Tuberonis iurisconsulti an historici haec sint. De variis Tuberonibus vul. Kraus. fragm. vet. hist. Rom. p. 321—28.

') Cf. Marquardl Rom. Alt. IV. p. 306. Hartmann Ordo iudic. hostiaram genus in carmine suo Vergiliua ostendit. — MacroL."

[graphic]

Sat. 3, 5. §. 1.

4. Nam in libro de religionihus secundo: 'sacellum est\ inquit, flocus paruus deo sacratus cum ara'. Deinde addit uerba haec: cSacellum ex duohus uerhis arbitror composilum. sacri et celJae, quasi sacra cella'. — Gell. 7 (G), 12. §. 5.

5. ... secundum Trebatium, qui de religionibus libro seplimo ait: cLuci (si) qui sunt in agris, qui 'quondam belln2 capti sunt, hos Iucos eadem ceremonia inorequ:' 'coinqui11 haberique oportel, ut ceteros lucos, qui in anliquo agro siint'. — Serv. ad Aen. 11, 316.

6. Hoc loco non alienum uidetur de condilione eorum bominum referre, quos leges sacros esse cerlis diis iubent: quia non ignoro, quibusdam mirum uideri, quod cum celera sacra uiolari uefas sit, hominem sacrum ius fuerit occidi. Cuius rei causa haec est. Veteres nullum animal sacrum in finibus suis esse patiebantur, sed ahigebant ad fines deoruni, quihus sacrum esset: animas uero sacratorum hominum, quos (iraeci ^aavag uocant, dis dehitas aestimahant. Quemadmodum igitur quod sacrum ad deos ipsos mitti nou poterat, a se tamen dimittere non dubitabant, sic animas, quas sacras in coelum mitti posse arbitrari sunt uiduatas corpore, quam primum illo ire uoluerunt. Disputat de hoc more etiam Trebalius religionum libro nono, cuius exemplum, ne sim prolixus, omisi. — Macrob. Sat. 3, 7. §§• 5-8.

7. 'Sanctum est\ ut idcm Trebatius libro dccimo4 religionmn refert, cinterdum idem, quod sacrum, idemque, quod religiosum; interdum aliud, hoc est, nec sacrum nec religiosum est'. — Macrob. Sat. 3, 3. §. 5.

8. (Compita) 'ut Trebatio1 placct, locus ex pluribus partibus in se uel in easdem partes ex se 'uias atque ilinera8 dirigens, siue is cum ara, siue sine ara, siuc sub tecto, siue suh

p. 53. 2) Scripsi; concilio (pro quond. bello, opinor) edd. Anteu post lu-ci supplevi si. s) conquiri edd. 4) Sed tesle Porphyrione ad Horat. Sat. 2, i. init. 'Trebatius .... aliquot libros de iure civili composuil et de religionibus novem'. s) Ex Osanni cj. ad Pompon. de orig. iur. p. 90. ul rclalio edd. Fuerit locus ex libro 11. r') Scripsi; uia atque itinere edd.

diuo sit, ubi pagani agrestes buccina conuocati solent certa inire concilia. Hinc et Lares compitalicii et feriae compitaliciae. — Philargyr. ad Verg. Georg. 2, 381.

9. Mactvs Hoc Vino Inferio Esto. 'Inferio', inquit Trel>atius, 'uerbum ea causa est additum eaque ratione profertur, ne uinum omne omnino, quod in cellis atque apothecis est conditum, ex quibus illud, quod eflunditur, promptum est, esse sacruin incipiat et ex usibus eripialur humanis. Addito ergo hoc uerho solum erit, quod inferelur, sacrum, nec religione obligabitur ceterum'. — Arnob. adv. gent. 7, 31.

Ex libris de iure ciuili uel aliunde.

10. De sterili autem muliere, si natiua sterilitate sit, Trebatium contra Laheonem respondisse dicunt. Nam cum redhiberi eam Labeo quasi minus sanam putasset, negasse aiunt Trebatium, ex edicto a(gi) posse, si ea mulier a principio genitali sterilitate esset. At si ualitudo eius offendisset exque ea uitium factum esset, ut concipere foetus non posset, tum sanam non uideri et esse in causa redhibitionis. — Gell. 4, 2. §§• 9. 10. .

A. CASCELLIVS
(eiusdem aetalis).

1. Cascellius iurisconsultus urbanitatis mirae libertatisque hahehatur; praecipue tamen is iocus eius innotuit: Lapidatus a populo Vatiiuus, cuin gladiatorium munus ederet, ohtinuerat, ut aediles edicercnt, ne quis in arenam nisi pomum misisse uellet. forte his diebus Cascellitis consultus a quodam, an nux pinea pomum esset, respondit: e Si in Valinium missurus es, pomum est'.1 — Macroh. Sat. 2, 6. §. 1.

2. Mercatori deinde, quemadmodum cum socio nauim diuideret, interroganti respondisse traditur: 'Nauim si diuidis, nec tu nec socius habebis'. — Macrob. ib. §. 2. 2

') Cf. Cic. in Vatin. 15. — L. 205. D. de verb. sign. (50, 16). Plin. 15, 9 el 22. 2) Elegantius Quintil. I. 0. 6, 3. $. 87. 'Cascellio, gui consullori dicenti: Nauim diuidere uolo, 'Perdes', inguif. Ceterum Cascellius haec faceta responsa libro benediclorum inseruisse videri polest. Cf. L. 2. §. 45. D. de orig. iur. (l, 2).

[graphic]

*L. IVLIVS CAESAR
(cos. a. u. 690). 1

Auspiciorum.

1. Iulius Caesar sexto decimo auspiciorum libro uegat, nundinis contionem aduocari posse, id est, cum populo agi, ideoque nundinis Romanorum haberi comitia non posse. — Macrob. Sat. 1, 16. §. 29.

2. Caesar in auguralibus: 'Si sincera pecus erat\ — Priscian. 6, 16. §. 86. p. 719 Putsch. p. 270 Hertz.

3. L. Caesar: 'Certaeque res augurantur' oiavooxonovvxat. — Priscian. 8, 4. §. 15. p. 791 Putsch. p. 380 Herlz.

4. Maiorem consulem L. Caesar putat dici2 uel eum, penes quem fasces sint, uel eum, qui prior factus sit; praetorem autem maiorem urbanum, minores ceteros. — Fest. v. Maiorem p. 161.

*M. VALERIVS MESSALLA CORVINVS

(eiusdem aetalis).

De auspiciis.

1. Super hac re meis uerbis nil opus fuit, quoniam liber M. Messallae auguris de auspiciis primus, cum haec scribercmus, forte adfuit. Propterea ex eo libro uerba ipsius Messallae subscripsimus: 'Patriciorum auspicia in duas sunt diuisa potestates. Maxima sunt consulum, praetorum, ccusorum. Neque tamen eorum omnium inter se eadem aut eiusdem polestatis, ideo quod collegae uon sunt censores consulum aut praetorum, praetores consulum sunt. Ideo neque consules aut praetores censoribus neque censores consulibus 'aut praetoribus 'turb ant aut retinent auspicia;1 at censores inter se,

') Hic cum idem fuisse videatur, qui auctore Macrob. Sat. 2, V. Lentidum flaminem Martialem inauyuravit (cf. Drumann Gesch. Roms II. p. 552. III. p. 123), non dubito, quin ei hi augurales libri tribuendi sint. C. Caesari dictatori tribui non posse, eliam vidit yipperdey in ed. Caesaris p. 785. 2) Puta in auguriis. Fest. v.Remisso exerciiu p. 290. infra in M. Antist. Labeone IS.

') Contraria aut eadem auspicia accipiendo.

« PreviousContinue »