Page images
PDF

certis causis fieri solet; et quemadmodum contrario iudicio omnimodo coiidemnatur actor, si causam non tenuerit, nec requiritur, an scierit, uon recte se agere, ita etiam restipulationis poena omni|modo damuatur actor. 181. 'Interdum 250. si ab acfore cum249 rest/pulationis poena petatur, ei neque calumuiae iudicium opponitur, neque iurisiurandi religio iniiuigitur; nam contrarium iudicium in his causis locum non habere, palam est.

182. Quibusdam iudiciis damnati ignominiosi fiunt, uelut furti, ui bonorum raptorum, iniuriarum: item pro soc?"o, fiduciae, tutelae, mandati, depositi: sed furti aut ui bonoruin raptorum aut iniuriarum non solum damnati notantur ignominia, sed etiam pacti; 'nam ita in edicto praetoris2hf> scriptum est; etrecte: plurimum enim interest, utrum ex delicto aliquis, an es contractu debitor sit. 'praeterea1 illa parte I edicti id ipsum 'nominatim cauetur, ut qui contrario iu\dicio conuemVwr, item qui pro debitore interuenit, uelut tu\tov aut cognitor, ne \ahovet ignominia. nec igitur heres uel qui2 Meiusso\rio nomine iudicio conuenitur: etenim 'ii quoque pro alio damnantur.3

183. In summa sciendum est, eum, qui 'cum aliquo actwTus est, in ius wolcare4 et eum, qui uocatus est, 'trahere posse; quare eltficto praetoris personas, quibus reueventia. debetur, sine \ permissw praetoris in ius uocare non licet,

[ocr errors][ocr errors]

quales sw/if253pa\rentes, patrorws6 el liben parentesquepa\troni,1 et 'in e!<m,8 qui aduersus ea egeri<, 'poem eaastituta est." 184. 'C«m260 aulem in ius uocatus fuerit aduersarius, ni eo die fini/um /uerit negotium, uadimonium ei faciendum est, id est, ut promittat, se certo die sisti. 185. Fiunt autem uadimonia quibusdam ex causis pura, id est sine satisdatioue, 251. quibusdam cum satisdatione, quibusdam iureiurando, quibusdam recuperatoribus suppositis, id est, ul qui non sfe(eri(,is protinus a recuperatoribus in summam uadimonii condemnetur: eaque singula diligenter praetoris edicto significantur. 186. Et siquidem iudicati depensiue agetur, tanti 'fit1 uadimonium, quanti ea res erit; si uero ex ceteris causis, quanti actor iurauerit non calumniae causa postulare sibi uadimouium promifYi: uec tamen (pluris quam parlis dimidiae, nec) pluribus quam sestertium c milibus fit uadimonium: itaque si centum milium res erit, nec iudicati depensiue agetur, non plus quam sestertium quinquaginta milium fit uadimonium. 187. Quas autem personas sine permissu praetoris inpune in ius uocare non possunius, easdera nec uadimonio inuifas obligare noWs possumus, praeterquam si praetor aditus permittit.

[ocr errors][ocr errors][graphic]

GAII

EELIQVA FRAGMENTA.

EX LIBRIS AD XII TABVLAS.

[ocr errors]

Gaitts iurisconsultus post quaestorum magistratum de decemvirali verbis Graece versis explicat hisce.- Magna autem confusiane legum, quippe qaae scriptae non essent, in rep. ex discordia magistratuum plebisque coorta, communi senatus populique voluntate omnes magistratus sublati ac decem tantum viris cura reip. mandata est. ipsi vero, teste historia, Athenas mittunt Spurium Postumium, Aulum Marcium

') De fide huius loci Gaiani non constat inttr doctos viros. Cf. Dirksen Verm. Schr. p.bft seq. Mihi quidem persuasum est, Lydum hunc locum non quidem ut alterum de quaestoribus (l, 26), de quo iam nemo dubitat, errore tantum Gaio tribuisse et revera item ex L. 2. D. de orig. iur. (l, 2) sumsisse; plura enim et alia continet, quam Pomponius ibi §§. 3. 4. 24. tradit; sed nec ad verbum ex Gaii libris ad xu tab. transtulisse, immo fortasse hos ipsos libros ne quidem vidisse; insunt enim complura, quae Gaius hoc modo vix dixerit. Polest etiam, ut ex Gaio tantum priora usque ad v. nugidoGav fluxerint, quae sequuntur, ex aliis historiae scriptoribus cohsuta sint.

[ocr errors]

et Publium Sulpicium. qui dum ibi per triennium commorantur, donec etiam reliquas Atheniensium leges decem tabulis colligant, decem viros populus creavit reip. praefuturos, quorum primus custos urbis dictus est (quem nunc praefectum urbi vocamus). insignia autem potestatis illi erant duodecim fasces-, at ceteris non item, sed singulis unus tanlum armattts. praefecto urbis vero etiam cohors togatorum et liclorum et vincula et quae alia scimus, aderant.

2. Uerum in compositione, ut apud 'Gaium,1 reperiuius

*) h. e. quas initio neglexerant.

') Cavium Cdd. ed. Keil. Caium edd. antiquiores. Keilius suspicalur Calvum (Licinium, Ciceronis aequalem) significari, cuius tamen orationibus lantum Diomedes usus esse videtur, nec credibile est, hanc vocem nisi a poeta aul in formulis antiquis (velut auguralis disciplinae) a scriptore retatis usurpatam esse: quo etiam illud apud spectare videtur. Simili de causa de Gavio Basso cogilare non licebit (nec cogitaverunt Laur. Lersch. in Philol. J. p. 617 seq. et 0. Iahn. ad Pers. p. 213.), maxime quod is a grammatico semel tanium laudatus vix sine cognomine nominari potuerit. Sed librarii cogitare poluerunt, in nudo praenomine Caii vcl Gaii ojfendenies, cuius Osca tantum forma Gavius sequenle nomine etiam e diverso cum Lalina saepe commulata est (cf. Laclant. 1, 22. Lyd. de mens. 1, 2). Quanquam igitur res incerta est, tamen maximam probabililatem habet, Gaium legendum et inlellegendum esse.

[ocr errors]

2) Si haec ad Gaium nostrum spectant, vix est, ut alium Gaii librum Diomedes tractarit praeter Institutiones, et in his, ut alio loco v. effor obveneril atque in solemnibus verbis sacramenli actionis. Itaque 4, 15. in supplemento v. 50—24., quod informavi not. 14., ad litis contestationem eam retuli, quae quasi belli quaedam indictio hoc fortius quam aio verbum desiderare potuit.

« PreviousContinue »