Page images
PDF

Qvam Jioriekis, Dari Spondes? quia iion potcst aliler intellegi Pridie quam aliquis uiorietur, quam si mors secula sit; rursus raorte secuta in praetcrituni redducitur stipulatio et quodammodo talis est: Heredi Meo Dari Spondes? quae sane inutilis est. 101. Quaecumque de morte diximus, eadem et de capitis diminutione dicta intellegemus. 102. Adluic inutilis est stipulatio, si quis ad id, quod inlerrogatus erit, non responderit, uelut si sestertia x a te dari stipuler, et tu nummum sestertiw»» v milia promittas, aut si ego pure stipuler, tu sub coudicione promittas. 103. Praeterea inulilis est stipulalio, si ei dari stipulemur, cuius iuri subiecti non sumus: uude illurf quaesitum est, si quis sibi et ei, cuius iuri subiectus non est, dari stipuletur, in quanlum ualeat stipulatio: nostri praeceptores putant, in uuiuersum ualcre, et pioinde ei soli, qui stipulatus sit, solidum deberi, atque si extranei nomen non adiecisset: sed diuersae sc^olae auctores | 'dimidium «156. deberi^ existimant; pro aliena8 enim I parle ita inutilem esse stipulalionem, ut in causa du\obus per damnationem relicli legati respondetwr, | deficientis collegatarii partem non alleri quaeri, sed in he\reditate ut non debitam retnanere: quod etiam pl\ane simile est.9 104. Item inutilis est stipulatio, st ab eo stipuler, qtii iuri meo suhieclus est, 'aut

Bg. anle 'esse' perperani addidit'non est, atW. 67) Ex Lachm. cj. reslitui. 8) Quae sequuntur in hac §., ad settsum probabilem efficiendum restilui, Sched. duclus seculus. In edd. tantum leqebantur vv. aclionem (aonem Sched. quod etiam alionem esse potest) — causa — respondet — eliam. De re cf. 2, 205. et not. 203. ad 2, 287. s) Etiam Pomponius Cassianus Proculeianorum in hac re senlentiam probt/t L. 110 pr. D. de V. O. (45, l). 'simile est' cf. §. 160.

[ocr errors]

contra^0 is a me stipulelur. 'sed de seruis et de his, qui1 ia mancipio 'sunt, illud praeterea ius obseruatur, quod[ uon solum ipsi, 'cuius in polestale mancipioue1 sunt, obligari non possunt, se<[ ne alii quidem ulli. 105. Mutura ne-, que stipulari neque promittere posse palam est: quod et in surdo receptum est; quia et is, qui stipulatur, uerba promittentis, et qui promittit, uerba stipulantis exaudire debet. 106. Furiosus nullum negotium gerere potest, quia non iutellegit, quid agat. 107. Pupillus omne negotium recte gerit, 'ita tamen ut tutor2, sicubi tutoris auctoreYas «ecessaria sit, adhibeatur, uelut si ipse obligelur; nam alium sibi obligare etiam sine tutoris auctoritate potest. 108. Idem iuris est in feminis, quae in tutela sunt. 109. Sed quod dmmus de pupillis, utique de eo uerum est, qui iam aliquem intellectum habet; uam infans et qui infanti proximus est, non multum 157. a furioso | differt, quia huius aetatis pupilli nullum intelIectum hahent: sed in his pupillis, '(qui infanti proximi sunt,Y propter utilitatem benignior iuris interpretatio facta est.

110. '(Quanquam uero, ut diximus, alius, qui iuri nostro subieclus non est, ifiutiliter nobis stipulatur,)* possumus tamen ad id, quod stipidamur, alium arfhibere, qui idem stipuletw, quem uulgo adstipulatorem uocamus. 111. 'Ei5 huic proinde actio conpetit proindeque ei recte soluitur ac nobis; sed quidquid consecutus erit, mandati iudicio uobis

[ocr errors][ocr errors]

restituere cogetur. 112. Ceterum potest etiara aliis uerbis uti adstipulator, quara quibus nos usi sumus: itaque si uerbi gratia ego ita stipulatus sim: Dari Spondes? ille sic adstipulari potest: Idem Pide Tva Promittis? uel: Idem FideIvbes? uel contra. 113. Kem minus adstipulari potest, plus non potest: itaque si ego sesterlia x stipulatus sum, ille sestertia v stipulari potest; contra uero plus non potest. item si ego pure stipulatus sira, ille sub condicione stipulari potest; contra uero non potest. non solum autem in quantitate, sed etiam in tempore minus et plus intellegitur; plus est enim sfatim aliquid dare, minus est post tempus. 114. Iu hoc autem iure quaedam singulari iure obseruantur: nam adstipulatoris heres non habet actionem. item | seruus adstipulando 158. nihil agit, qui ex ceteris omnibus causis stipulatione domino adquirit. idem de eo, qui in mancipio est, magis placuit; nam et is serui loco est: is autem, qui in potestate patris est, agit aliquid, sed'parenti non adquirit, quamuis ex omnibus ceteris eausis stipulando ei adquiraf; ac ne ipsi quidem aliter actio CQnpetit, quam si sine capitis diminutione exierit de potestate parenlis, ueluti morte eius aut quod ipse flamen Dialis inauguratus est. eadem de filiafamilias et quae in manu est, dicta intellegemus.96

115. Pro eo quoque, qui promittit, solent alii obligari, quorum alios sponsores, alios fidepromissores, alios fideiussores appellamus. 116. Sponsor ita interrogatur: Idem Dari Spondes? fidepromissor (ita)1: Idem Pidepromittis? fideiussor ita: Idem Fide Tva Esse Ivbes? '(serf)8 uidebimus de his. 'm afrquo9 nomine possint proprie adpellari, qui ita

[ocr errors]

interrogantur: Idemdabis? Idem Promittis? Idemfacies? 117. Sponsores qimlem et fideproniissores et lideiussores saepe solemus accipcre, dum curamus, ut diligenlius nobis cautum sit; adstipulatorem uero fere tunc solum atfhibemus, cum ita stipulamur, ut aliquid post mortem nostram detur,' (guod) stipulando (guia) nihil agimus, adhibetur100 atfstipulator, ut is 159. post mortem nostram agat: qui si quid fuerit conseculus, \ de s- restituenno eo mandati iudicio 'heredi post inorte»! tenetur.1 118. Sponsoris uero et fidepromissoris siniilis condicio (est), fideiussoris ua/de rfissimilis. 119. Nam illi quidem nullis obligationibus^iccedere possunt nisi uerboruin,2 quamuis interdum ipse, qui promiserit, non fuerit obligatus, uelut si mulier3 aut pupillus sine tutoris auctoritate aut quilibet post mortem suam dari promiserit; at illud quaeritur, si semus aut peregrinus spoponderit, an pro eo sponsor aut fidepromissor obligetur. fideiussor uero omnibus obligationibus, id est, siue re siue uerbis siue litteris siue consensw contractae fuerint obligationes, adici potest. 'ac4 ne illuf/ quidein intercst, utrum ciuilis an uaturalis obligatio sit, cui adiciatur; adco quidem, ut pro seruo quoque obligetur, siue

[ocr errors][ocr errors]

extraneus sit, qui a seruo fideiussorem accipiat, siuo dominus in id, quod sibi debcatur. 120. Praeterea spousoris et lidepromissoris heres nou tenetur, nisi si dc percgrino fidepro- , missore quaeraraus, et alio iure ciuitas eius ulatur; lideiussoris autem etiam heres tenetur. 121. Item sponsor et fidepromissor (per) legem Furiam hiennio liberantur, et quotquot erunt numero eo lempore, quo pecunia peli polest, in tot partes deducitur inter eos ohligatio, et singuli uiriles partes 'dare wbenlur;105 fideiussores uero perpetuo tencntur, et quotquot erunt numero, singuli in solidum | obligantur: 160. ilague liberum est creditori, a quo uelit, solidum pctere: sed s> tx epistula diui Hadriani compellitur crcditor a singulis, qui modo soluendo sint, partes petere. co igilur distal haec epistula a lege Furia, quod si quis ex sponsoribus aul fidepromissoribus soluendo non sit, 'non ideo plus a ceterorum quoque peli possit.6 Cum autem lex Furia tantum in I/alia locum habeat, consequens cst, ut in prouinciis sponsores quoque et fidepromissores proinde ac fideiussores in 'pcrpetuwm' teneanttir et singuli in solidum obligentur, nisi ex epislula diui Hadriani hi quoque aAiuuari uideantur. 122. Praeterea inter sponsores et lidepromissores lex Apuleia quandam societalem introduxit: nam si quis horum plus sua portione soluert, de eo, quod amplius dederit, aduersus celeros uctionem habel 'ex ea lege, quae scilicet* ante legein Furiam lata est, quo tempore in solidum obligahautur: unde quaerilur, an post legcm Furiain adhuc legis Apuleiae

[ocr errors][ocr errors][graphic]
« PreviousContinue »