Page images
PDF
[graphic]

sentiunt prudenies: nam Sabinus quidem et Cassius ceterique nostri praeceptores quod ita legatum sit, slatim post aditam hereditatem putant fieri legatarii, etiamsi ignoiet, sibi leg.Uum 'esse'41, sed2 posteaquam scierit et 'repirferit, tum3 perinde esse atque si legatum non esset; Nerua uero et Proculus cetcrique illius scAolae auctores non aliter putant rem legatarii fieri, quam si uoluerit eam ad se pertinere: sed hodie ex diui 104. Pii Antonini | constitutioue hoc magis iure uli uidemur, quod Proculo placuit; nam cum legatus fuisset Latinus per uindicationem coloniae, 'Deliberent', inqui^, cdecuriones, an ad se uelint pertinere, proinde ac si uni legatus esset.' 196. Eae autem solae res per uindicationem legantur recle, quae ex iure Quiritium ipsius testatoris sunt; sed eas quidem,4 quae pondere, numero, mensura constant, placuit sufficere, si mortis tempore sint ex iure Quiritium testatoris, ueluti uinum, oleura, frumentum, pecuniam numeratam; celeras res uero placuit utroque tempore testatoris ex iure Quiritium esse debere, id est, et quo faceret /estamentum, et quo moreretur, alioquin 'inutile esse5 legatum. 197. Sed sane hoc ita est iure ciuili: postea uero auctore Nerone Caesare senatusconsultum factum est, quo cautum est, ut '(e<)si° eam rem quisque '{do Lego)1 legauerit, quae eius numquam fuerit, perinde utile sit legatum, atque si optimo iure reliclum esset: optumum autem ius est per damnationem 'legati8; quo genere etiam aliena res

[ocr errors][ocr errors]

legari potest, sicut infcrius apparebit. 198. Sed si quis rem suam (do Iego) 149 legauerit, deinde post testamcntum factum eam alienauerit, plerique putant, non solum iure ciuili inutile esse legatum, sed nec ex senatusconsulto confirmari. quod ideo dictum | est, quia et si per daninationcm aliquis rem suam 105. legauerit eamque postea alieuauerit, pierique pulant, licet ipso iure debeatur legatum, tamen legatarium petentem per exceptionem doli mali repe/Ii, quasi contra uoluntatem clefuncti petat. 199. Illurf constat, si duobus pluribusue per uindicationem eadem res legata sit, siue coniunctim siue disiunctim, si omnes ueniant ad legatum, partes ad singulos pertinere et deficientis portionem collegatario adcrescere. coniunctim autem ita legatur: 'Lvcio Titio150 Et Seio Hominem Sticiivm Do Lego; d?'siunctim ita: Lvcio Titio Hominem Stichvm Do Lego. Seio Evndem Hominem Do Lego. 200. Illurf qnaeritur, quod sub coudicione per uindicationem legatum est, peudente condicione cuius 's/t1: nostri praeceptores heredis esse putant exemplo statuliberi, id est eius serui, qui teslamento sub aliqua condicione liber esse iussus est, quem constat interea heredis seruum esse; sed diuersae scholae auctores putant, uullius interim eam rem esse; quod multo magis dicunt de eo, quod sine condicione pure Iegatum est, antequam legatarius atfmittat legatum.

201. Per damnationem hoc modo legamus: Heres Mevs

STIC//VM SEEVVM MEVM 'DARE LFCIO T/TIO2 DAMNAS ESTO;

[ocr errors][ocr errors]

106. sed et si Dato | scriptum sit, pcr damnationem Jegatum cst. 202. Quo genere legati etiam aliena res legari polest, ita ut hercs '(rem)Xii redimere et pracstare, aut aestimationem eius dare debeat. 203. Ea quoque res, quae in rerum natura non est, si modo futura est, per damnationem legari potest, uelut fructus, qui in illo fundo nati erunt, aut quod ex iila auciJla natum eiit. 204. Quod autem ita legatum est, post aditam hereditatem, etiamsi pure legatuin est, non, ut per uindicationem Jegatum, conlinuo legatario adquiritur, sed nihilominus heredis est: ideo legatarius in personam agere dcbet, id est inteudere, 'heredem4 sibi dare oporlere, et tum heres '(rem)h, si mancipi sit, mancipio dare aut in iure cedere possessionemque tradere debet; si nec mancipi sit, sufficit, si tradiderit: nam si mancipi rem tantum tradiderit, nec mancipauerit, usucapione 'demum1' pleno iure fit legatarii: finilur autem usucapio, ul supra quoque diximus, mobilium quidem rerum anno, earurn uero, quae solo 'tenentur7, biennio. 205. Est et '\\\ud dis\sim\le per mmUcationem legali, quods si eadem res duobus pluribusue per damna<ionem legala sit, siquidem coniunclim, plane singulis partes de&entur, 'sicut in per uindicationem legato ;<J si wero disiunctim, siugulis solida res

107. Aebetur, | ut scilicet heres aJteri rein, alteri aestimationem eius praestare debeat; et in coniunctis deficienlis portio non ad collegatarium pertinet, sed in hereditate remanet.

206. Quod autem diximus, deficientis porlionem (in) per

[ocr errors][ocr errors][graphic]

damnationem quidem Iegato in hereditate retiner/, in per uindicalionem uero collegatario accrescere, admoncndi simius, ante legem Papiam iure ciuili ila fuisse; posl Iegem uero Papiain delicientis portio caduca (it et ad eos perlinct, qui in eo testamento Jiberos hahent. 207. Et quamuis prima causa sit in caducis uindicandis lieredum libcros Iiahentium, deimle si heredes liberos non habeant, Icgatariorum Iiberos habenlium, tamen ipsa lege Papia significalur, ut collegatarius coniunctiis, si Jiberos habeat, potior sit heredibus, etiamsi liberos habebunt. 208. Sed plerisque placuit, quautum ad lioc ius, quod lege Papia coniunclis constituilur, niliil interesse, utrum per uindicalioncm an per damnalioncm legalum sit.

209. Sinendi modo ita legamus: Heres Mf.vs Damnas

ESTO SINERE, LVCIVM TITIVM HOMINEM STIC//VM SVMEUE

Sibiqve Habere. 210. Quod geiius legati plus quidem habet [ouam) per uindicationem legatum, miuus autem quam per damnatiouem: nam eo modo non solum suam rcm | testator 108. utilitcr legare potest, sed eliam heredis sui, 'cuni,ou alioquin per uindicalioncm nisi suam rem legare non potcsl, per damnationera autem cuiuslibct exlrauei rem Iegare potest. «11. Sed si quidem mortis tcstatoris tempore res 'uel1 ipsius testaloris sit uel heredis, plane utile legatum est, eliamsi teslameuli faciundi tempore neutrius fuerit. 212. Quodsi post mortein testatoris ea res hcredis esse coeperit, quaeritur, an ut/le sit Jegatum: el plerique pulant, inutile esse. quirf ergo est? Jicet aliquis eam rem legauerit, quae neque eius «mquam fuerit, neque postea heredis eius uniquam esse cocperit, ex senatusconsulto Ncroniano proinde uidetur, ac si per damnalionem relicta esset. 213. Sicut autem per damnatiouem legata res non statim post aditam bereditatem legatarii eflicitur, sed nianct heredis eousque, donec is 'rem2 tradendo uel man

[ocr errors][ocr errors]

cipaudo uel in iure cedendo legatarii 'propriam103 fecerit, ita et in sineudi modo legato iuris est; et ideo huius quoque legati nomine in personam actio est Qvidqvid Heeedem Ex TestaMento Dare Faceke Oportet. 214. Sunt tamen, qui putant, ex hoc legalo non uideri obligatum heredem, ut man

109. cipet aut in iure cedat | aut tradat, sed sufficere, ut legatarium rem sumere patiatur; quia nihil ultra ei testator imperauit, quam ut sinat, id est patiatur, legatarium rem sibi habere. 215. Maior illa dissensio in hoc legato interuenit, '(quod)* si 'eadem res5 duobus pluribusue disiunctim 'legata si7,° quidam putant, utrisque solidum deberi, sicut per damnalwnem: nonnulli occupantis esse meliorem condiciouem aestimant, quia cum in eo genere legati damnetur heres patientiam praestare, ut legatarius rem habeat, sequitur, ut si priori patientiam praestiterit et is rem sumpserit, securus sit aduersus eura, qui postea legatum petierit, quia neque habei rem, ut patiatur eam ab eo sumi, neque dolo malo fecit, quominus eam rem haberet.

216. Per praeceptionem hoc modo legamus: Lvcivs TiTivs Hominem Stichvm Praecipito. 217. Sed nostri quidem praeceptores nulli alii eo modo legari posse putant, nisi ei, qui aliqua ex parte heres scri/rtus 'sit1: praecipere enim esse praecipuum sumere; quod tantum in eius persona procedit, qui aliqua ex parte heres institutus est, quod is extra portionem hereditatis praecip«!«w legatum habiturus sit. 218. Ideoque si extraneo legatum fuerit, inutile est Iegatum,

110. adeo ut Sabinus | existimauerit, ne quidem cx senalusconsullo Neroniano posse conualescere: 5nam eo\ iuquit, c senatus

[ocr errors][ocr errors]
« PreviousContinue »