Page images
PDF

147. Non tamen per omnia inutilia sunt ea testamentav quae uel ab initio non iure facla sunt, uel iure facta postea inrita facta aut rupta sunt: nam si seplem teslium signis signata sint testamenla, potcst scriptus heres secundum tabulas bonorum possessionem petere, si modo defunctus lestator et ciuis Romanus et suae potestalis mortis tempore fuerit: nam si ideo inritum 'factum sil,u8 teslamentum, quod postea ciuitatem uel etiam liberlatem teslalor amisit, 'aut quod is9 in adoptionem se dedit et mortis tempore in adoptiui patris potestate fuit, non potest scriptus heres secundum tabulas bonorum possessionem petere. 148. '(Sed qui)iw secundum tabulas lestamenli, quae aut statim ab initio non iure factae 'swnt,1 aut iure factae postea mplae uel inrilae 'factae sunt,2 bonorum possessionem accipiunt, si '(eo) modo3 possunt hereditatcm optinere, babebunt bonorum possessionem cum re; si uero ab iis auocari hereditas potest, liabebunl bonorum possessionem sine re. 149. Nam si quis heres iure ciuili inslitutus sit uel ex primo uel ex postetiore teslamento, uel ab intestato iure legitimo heres sit, is potest ab iis hereditatem 92. a;<ocare; si uero nemo | sit alius iure ciuili heres, ipsi retinere hereditatem possunt, si possident, aui interdictum aduersus eos habent, qui bona possidenl, eorum bonorum adipiscendae possessionis causa. interdum iamen, quanquam testamento iure ciuili institutus uel iegitimus quoque heres sit, potiores scvipli habentur, uehit si testamentum ideo uon iure faclum

[ocr errors][ocr errors]

sit, aut quod familia non uenierit, aut nuncupationis uerba testaior locutus non sit; 'ium I enim aduersr/s keredem defenduntur per doli mali I exeeptionem.11* 150. 'Alia cattsa est eorum, qui herede non exstante si\ne praetoris auctoritnte bona possederant. etiam hib | possessores Uimen rcs olim 'obtincbant ante legem luliam: ywla6 lege bona caduca fiunt et ad populum deferri | iubentur, si defuncto nemo 'hercs uel bonorum possessor sit. 151. Sed quia fieri^ potesl, ut iure facta teslamenta propter contra tabulas bonurum possessio-\ nem infiimenfrir, apparet, non posse qui tum ab intesiato I fmii suut heicdes testaton, ab cis hereditatem atiocare, qui contra I ipsum lignum eius agnouerunt bonorum possessionem, quia elsi testamenlum \ iure ciuiJi ualeat, qui co instituti sunt hcredes, per contra I tabulas testamewfV bonorum possessionem summouentur. I 151a. 7 Sed interdum eiiam bonorum 'possessio8 ab intestalo sine re probafw d«r», quod | tum quidem fit, si quis ab inlestato boiiorum possessioncm petierii, qui\a secttnclttm tabulas scriptus heres pe

td. modo ed. Bg. "4) Sic fere resliiui 'Gai.'' p. 44., nunc tamen nihilpraeter cnim el aducrsus notatum fuisse pono. Gneislius hanc eodicis parlem omnino neglexit. 5) Ad sententium ductibus codicis non invitis restitui. 6) Ad senteniiam restitui I. c. ltem %um 151. totam, insistens tamen [et in hac altera ed. paullo accuralius) eliam codicis vcstigiis. Antea tantum in ca legcbanlur vocabula. potesl ut iure facla testamenta — infirmenlur — apparet — posse — lestalor — cius — iure ciuili ualcat qui — tabulas teslamenli. Palam est, Gaium, }»'§§. 14$. 149. osjenderat, quando secundum tabulas bon. possessio «dversus heredem, maxime teqilimum, cum re sit vel sine re, idem ounc quaerere de contra labultts b. possessione, qua supra §. 125. tantum heredes inslitutos extruneos ttb hereditute repelli dixeral. 0 Novum hic in Cod articulum incipere videri, Goesc/t. auctor est. Quem suo numero insignilum simililer restiluere conalus stan. In edd.in fine p. M2. lanlum legebatur: qnidem — si quis ab \ntealato b. p. pelieril. Restriplum lmp. Anlonini, quod hic allegaiur, idem esse videtur, cuius supra §. 120. mentio fuit. 8) Nolui possessionem;

[ocr errors]

tere noluit, scilic\et satis habens, qund hereditatem iure ciuili adierit, aut si quis sit, ad quem ab intestato iure legi

93. timo | perueniat hereditas: et hoc ita rescripto imperatoris Antonini significatur.1,9

152. Hcredes autem aut necessarii dicuntur aut sui et necessarii aut extranei. 153. Necessarius heres est seruus cum Iibertate heres institutus; ideo sic appellatus, quia, siue uelit siue nolil, omnimodo post mortem testatoris protinus liber et heres est. 154. Unde qui facultates suas suspectas habet, solet seruum primo aut secundo uel etiam ulteriore gradu liberum et heredem instituere, ut si creditoribus satis non fiat, potius huius heredis quam ipsius testatoris bona ueneant, id est, ut ignominia, quae accjdit ex uenilitione honorum, hunc potius hcredein quam ipsum testatorem contingat; quamquam aputf Fufidium Sabino placeat, eximendum eum esse ignominia, quia non suo uitio, sed uecessitate iuris bonorum uenditionem pateretur; sed alio iure utimur. 155. Pro hoc tamen incommodo illurf ei commodum praestatur, ut ea, quae post mortem patroni sibi adquisierit, siue ante bonorum uenditioncm siue postea, ipsi reseruentur; et quamuis pro portione 120 bona ueuierint, iterum ex hereditaria causa bona eius non ueuient, nisi si quirf ei ex hereditaria

94. causa fuerit adquisitum, | uelut si 'Latin/ bonis, qui deccsserit,' locupletior factus sit; cum ceterorum hominum, quoruin

[ocr errors][ocr errors]

bona uenierint pro portione, si quid postea adquirant, etiam saepius eorum bona ueuiri solent. 156. Sui aulem el neccssarii heredes sunt uelut filius filiaue, nepos neplisue ex filio, deinceps ceferi, qui modo in poleslate morientis fuerunt: sed uti nepos neptisue suws heres sit, non sufficit, eum in potestate aui mortis tempore fuisse, sed opus est, ut patcr quoque eius uiuo patre suo desierit suus heres esse, aut morte interceptus aut qualibet ralione liheratus potestate; tum eiiim nepos neptisue in Iocum sui palris succedunt. 157. Sed sui quidem heredes ideo appellantur, quia domestici heredes sunt et uiuo quoque parente quod«mmodo domini existimanlur, undc etiam si quis iutestatus mortuus sit, prima causa est in successione liberorum: necessarii uero ideo dicuntur, quia omnimodo, {siue) uelint (si)ue (nolint, tam) ab intestato quam ex testamento heredes fiunt. 158. Sed his praetor permiltit abstinere se ab hereditate, ut potius pareutis bona ueneant. 159. Idem iuris est et (in) uxoris persona, quae in manu est, quia filiae Ioco est, et iu nurus, quae in manu filii est, quia neptis loco est. 160. Quin etiam similiter abslinendi potest|atem 95 facit praetor etiam '-ei, qui in causa mancipi; est, id est mancipato, (qut) cum Iibertate 122 heres institutus sit; 'quamuis3 necessarius, non etiam suus heres sit, tamquam seruus. 161. Ceteri, qui testatoris iuri subiecti non sunt, extranei heredes appellantur: ilaque liberi quoque nostri, qui in potestate nostra non sunt, heredes a nobis instituti sicut extranei uidentur; qua decausaetqui a matre heredes inslituuutur, eodemnumero sunt,

est laiinns; deinde qui, quod exciderat, suprascriptum litteris -ccestarum quasi eocpunctarum locum occupavit, unde faclum dquiserit abiit in adquisierit. 122) ci qui in causa id e mancipalo macipi e cum liber el C. (et, verbis id esl mancipato tantum uncinis inclusis ed. Bg. 5.) mancipalo, id est ei, qui in causa mancipii cst, cum liber et ed. Bg. Cf. 'Gaius' p. 46. 3) Correxi. cum (olim puta cu pro qu)

[ocr errors]

quia femiuac liberos in polestate non habent. scrui quoque, qui cum iibertate heredes instituti sunt et postea a domino mauumissi, eodem numero babentur. 162. Extraneis autem beredibus deliberandi potestas data esl de adeunda liereditate uel uon adeunda. 163. Sed siue is, cui apstinendi polestas est, inmiscuerit se bonis bereditariis, siue is, cui dc adeunda (heredttate) deliberare licet, adierit, postea relinquendae hereditatis facultatem non babet, nisi si minor sit annorum xxv: nam huius aetatis hominibus, sicut in ceteris omnibus causis deceptis, ita etiam si temere damuosam bereditatem susceperint, praetor succurrit. scio quidem, diuum Hadrianum eliam iuaiori xxv annorum uetiiam dcdisse, cum post aditam hereditatem grande aes alienum, quod aditac hereditatis tempore latebat, apparuisset. |

96. 164. Evtraneis heredibus solet crctio dari, id est linis deliberandi, ut iutra certum tempus uel adeant bereditatem, uel si non adeant, temporis line summoueantur: ideo autcm cretio appellata est, quia cernere est quasi deceruere et constituere. 165. Cum ergo ita scriptum sit: He-res Titivs Esto, adicere debemus: Cernitoqve In Centvm Diebvs Proxvmis,

QVIBVS SCIES POTERISQVE. QVOD NI ITA CREVERIS , EX

Iieres Esto. 166. Et qui ita heres institutus est, si uelit heres esse, debebit intra diem cretionis cernere, id est liaec uerba dicere: Qvod Me Pvblivs Mefiys Testamento svo

HEREDEM INSTITVIT, EAM HEREDITATEM ADEO CERNOQVE;

quodsi ita non crcuerit, finito lempore cretionis excluditur; nec quicquam proficit, si pro herede gerat, id est, si rebus hereditariis tamquam heres utatur. 167. At is, qui sine cretione beres iuslitulKs 'est,m aul qui ab intestato legitimo

C. ecld. '**) sii C. ed. Bg.

§§. 162. 163. = %. 5. /. tU. cit. Cf. Paul. 3, 4>>. §. 11. §. 164. Cf. Ulp. 22, 27. Varro de L. L. 7, 5. %. 98. Isidor. Oriq. h, 24. g§. 15 seq. §. 165. Cf. §.' 171. Ulp. I. c. Varro de L. L. C, 8. §. Sl. Cic. dc oral. I, 22. §. loi. §. 166. Cf. U/p. 22, 25. 26. 29. Fest. v. Crevi.Consult.6,19. $.7. I. deher. qual. (2, l«). §. 167. Cf 3, S7. Ulp. 2», 25. §. 7. /. cil. L. 2. §. 4. Th. C. de i. int. rest. (>, 16). Tit. Th. C. de mat bon. (S, Js). L. I. Th. C. de crclione (4, 1). L. 1. %%. 1. 2. L. :i. o pr. S. D. de i. dclib. (2S, 8). L. 9. 10. C. eod.

« PreviousContinue »