Page images
PDF

POSSIS SECVNDVM LEGEM PVBLICAM, HOC AERE, et Ut qui

dam adiciunt, Aekeaqve Libra, Esto Mihi Empta; deinde aere percutit libram, idque aes dat testatori uelut pretii loco; deinde testator tabulas testamenti tenens ita dicit: Haec Ita Vt In His Tabvlis Cerisqve Scripta Svnt, Ita Do, Ita Lego, Ita Testor, Itaqve Vos, Qvirites, Testimonivm Mihi 'perhibz:tote;78 et hoc dicitur nuncupatio: nuncupare est enim palam nominare, et sane quae testator specialiter in tabulis testamenti scripserit, ea uidetur generali sermone 110minare atque conflrmare. 105. In testibus autem non debet is esse, qui in potestate est aut familiae emptoris aut ipsius testatoris, quia propter ueteris iuris imitationem totum hoc negotium, quod agitur testamenli ordmandi gratia, creditur inter familiae emptorem agi et testatorem, quippe olim, ut proxime diximus, is, qui familiam testatoris mancipio accipiebat, heredis loco erat; itaque reprohatum est in ea re domesticum testimonium. 106. Unde et si is, qui in potestate patris est, familiae emptor adhibitus sit, pater eius testis esse uon potest; 'at7 ne is quidem, qui >n eadein potestate esl, uelut frater eius. sed si filiusfamilias ex castrensi peculio post missionem 80. faciat testamentum, nec pater eius recte testis | adhibetur, nec is, qui in poteslate patris '^st.8 107. De libripende eadem, quae et de testibus, dicta esse intellegemus: nam et is testiuin numero est. 108. ls uero, qui in potestate heredis aut legatarii est, cuiusue heres ipse aut legatarius in potestate est, quique in eiusdem potestate est, sdeo testis et libripens arfhiberi potest, ut ipse quoque heres aut legatarius iure adliibeantur. sed tamen quod ad heredein pertinet, quique iu eius potestate est, cuiusue is in potestate 'est,9 minime hoc iwe uti debemus.

[ocr errors][ocr errors]
[graphic]

De Testamentis MiLUTM. 109. Serf haec diligens obserualio in ordinandis testamentis militibus propter nimiam inperitiam eonsritutionibus principum remissa est: nam quamuis neque legitimum numerum testium arfhibuerint, neque ucndiderint familiam, neque nuncupaucrint testamenlum, recte niliilo minus testantur. 110. Praeterea permissum est iis et peregrinos et Latinos instiluere beredes uel iis legare; cum alioquin peregriui quidem ratione ciuili prohibeantur capere hereditatem legataque, Latini uero per legem Iuniam. 111. Caelibes quoque, qui lege lulia hereditatem legataque capere uetantur, item orbi, id est, qui liberos nou babent, quos lex I 'Papia plus quam dimidias partes hereditatis legatorumgue capere vetat, ex militis testamento solidum ca

piunl. 80 [Fol. deperd.]

I * * probibet1 * * I: 8

w. 2—20.: I 112. ... I 'serf se-u

*") Sententiam probabi'em perfeci. FoKum enim (eexti gualernionis primum, cf. Goescheni praef. p. xvx), in guo haec de militis testamento maleria continuabaiur, plane deperdilum ideogue nec in margine numeratum est. Transiit in eo Gaius absoluta illa materia ad id, quodUlp.W, 10—16 , lustinianus tit. I. guibus non est permissum facere testamentum (2, 12) exponil, cuius tiluti guaedam, velut ipsius initii partem, Gaiana esse, vix dubitandum est. Ex Epiloma haec huc perlinent 2, 2. §. I. ■'Id guogue slatulum est, guod non omnibus Kceat facere testamenlum: sicut sunt hi, gui sui iuris non sunl, sed atieno iuri subiecti sunt, hoc est filii, tam ex nobis nali, guam adoptiui. §. 2. Item lestamenta facere non possunt impuberes, id est minores guatluordecim annorum, aut pueltae duodecim. §. 3. Ilem ft hi qui ftiriosi, id esl mente insani fuerint, non possunl facere testamenta. sed hi gui insani suni, per inierualla, guibus sani sunt, ponunt facere testamenla. ') De eorum aliguo sermonem esse, qui kstumenlum facere prohibeantur vel non prohibeanlur, palam est, et miror Bgium eumgue secutum Gneistium, gui immemores, inlegrum inter haec foliutn intercidisse, his verbis sententiam §t 111. perfici putnverunt (guem errorem iam tacite correxit Btj. ed. 5). Mihi vero Oaius hoc loco, si recte interpretor in Schedis v. 1. 2. relata, post

[ocr errors]

natus diuo Hadriano auctore, ut supra quoque significauimus, mulieribus etiam coemptione non facta62 testamentum 82. facere permisit, si modo facerent maiores 3 | aunorum xn tutore auctore; scilicet ut quae tutela liberatae non essent, ita testari deberent. 113. Videntur ergo melioris condicionis esse feminae quam masculi; nani masculus minor annorum xmi testamentum facere non potest, etiamsi tutore auctore testamcntum facere uelit; femina uero post xil. ann«m testamenti faciundi tutore auctore ius nanciscitur. 4

114. Igitur si quaeramus, an ualeat testamentum, inprimis aduertere debemus, an is, qui id fecerit, habuerit testamenti factionem: deinde si habuerit, requiremus, au secundum iuris ciuilis regulam Jestatus sit, exceptis militibus, qaibus propter nimiam /nperitiam, ut diximus, quomodo uelint uel quomodo ^ossint, permittitur testameutum facere.

115. Non tamen, ut iure ciuili ua/eat testamentum, sufficit ea obseruatio, quam supra exposuimus de familiae uenditione et de testibus et de 'nuncupatione; [116.] sed5 ante omnia requirendum est, ah institutio lieredis sollemni more facta sit; nam aliter facta institutione nihil proficit, familiam

pupillum de muliere disseruisse eamque dijferenliam eccposuisse videlur, quod pupillus ne tutove quidem auclore, mulier etiam tulore non auctore saltem praetorio iure lestamentum facere possit, Videtur enim ibi fuisse: etsi prohibetur ml (mulier) p(er) i(us) c(ivile) sine t(ulore) a(uctore) te\stari, t(a)m(en) secund(um) tab(ulas) b(onorum) possessionem »ccipe\re potesl, qui s. t. a. testamento facto heres ab ea scriplus est.' Accuratius haec, ut solel, persequitur $. 118. 8l) Ad senientiam restitui 'Gaius' p. 37. 3) Puta scriptum

m o

fuisse: pmisit si m facerent maiores. Postea bis annis pro annorum ed. Bg. 5. Codicis sigla utramque patitur explicationem. *) Sequiturlinea vacua, ,5) nunccupaznib (pro nuncupa/nes') O. nuncupationis uerbis ex priore mea cj. ed. Bg., deinceps 'sed' desiderans. Equidem post animadverti, 'nuncupationis verba' tunc dici, ubi 'loqui' addilur. Cf. i, 119. 121. 149. Ulp.V), 13. nuncupationibus [set]

[ocr errors]

testatoris ita uenire 'testesque ita adhibere et nuncupare (ita) testamentum,86 ut supra diximus. 117. Sollemnis autem institutiohaec est: Tit/vs Heres Esto; sed et illa iam conprobata uidetur: Titivm Heredem Esse | Ivbeo; at illa non est con-83. probata: Titivm Heredem Esse Volo; serf et illae a plerisque inprobatae suni: Heredem Institvo, item: Heredem Facio.

118. Ohseruandum praelerca est, ut si mulier, quae in tutela sit, faciat testamentum,'tutore auctore7 facere debeat: alioquin iuutiliter iure ciuili testabitur. 119. Praetor tamen si septem signis testium signatum sit testamentum, scriptis heredibus secundum tabulas testamenti bonorum possessiunem pollicetur, '(et)s si nemo sit, ad quem ab intestato iure legitimo pertineat hereditas, uelut frater eodem patre natus aut patruus aut fratris filius, ita poterunt scripti heredes retinere hereditatem: nam idern iuris est et si alia ex causa testamcntum non ualeat, uelut quod familia non uenierit, aut nuncupationis uerba testator locutus non sit. 120. Sed uideamus, an (non) etiamsi frater aut patruus extent, potiores scriptis heredibus habeantur: rescripto enim imperatoris Antonini significatur, eos, qui secunduin tabulas testamenti non iure faclas bonorum possessionem petierint, posse aduersus eos, qui ab intestato uindicant hereditatem, defendere se per exceptionem doli mali. 121. Quod sane quidem ad masculorum testamenta pertinere, certum est; item ad feminarum, quae ideo non utiliter testatae sunt, quod uerbi gratia fainiliam non uendiderint, aut nun

% ed. 5. ee) testesq. ita athibere a nuncupare testamentum C. leslesue iia adhibere aut nuncupare testamentum ed. Bg. Sed cum omnia haec coniunctim adesse debeanl, ut valeal testamentum, locus non est parliculis alternativis. 7) Ex Hollw. cj. tutores hauet Sched. (male interpretando notam tat. hauct.) tutoris mtcVarilale invito loquendi usu ed. Bg., quem miror ed. i. exemplo se defendere, wi quis auctoritate eorum, quos consuluit, facere aliquid dicitur. ) Revocavi, omissum olim, cum scriptum essel pollicet. om. ed. Bg.

(29. f). S. 34. /. de leg. (2, 20). §. 117. Cf. Ulp. 21. L. 15. C. de testam. (6, 23). §. 118. Cf. 1, 192. 2, 112. 3, 43. Ulp. 20, 15. §• 119. Cf. 2, 147 seq. Cic. Top. 4. cum Boeth. Cic. Verr. 2, 45. Vip. 23, 6 . 28, 6. §. 120. Cf. Collal. 10, 3. §. I. (L. 11. §. 2. D.

* 6. p. s. t. 37, li. L. 16. D. de b. p. c. t. 37, 4). §. 121. Cf. 2,

84. cupalionis uerba locutae non sint: | an auteni et ad ea testamenta femiuarum, quae sine tutoris auctoritate fecerint, haec constitutio pertineat, uidebiraus. 122. Loquiraur autem 'non 8S* de his scilicet feminis, quae in legitima pareiitium aut patronorum tutela sunt, sed de his, quae alterius generis tutoreshabent, qui etiara inuiti coguntur auctores fieri: alioquin parentem et patrouum sine auctoritate eius facto testamento non summoueri, palam est.

123. Item qui filium in potestate habct, curare debet, ut eum uel heredem instituat, uel uominatim exheredet; alioquiu si eum silentio praeterierit, inutiliter testabitur: adeo quidem, ut nostri praeceplores existiment, etiamsi uiuo patre filius defunctus sit, neminem heredem ex eo testamento exislere posse, 'scilicet9 quia stalim ab initio non constilerit institutio; sed diuersae scholae auctores, si quidem filius mortis patris tempore uiuat, sane impedimento eum esse scriptis heredibus et suum ab intestato heredera fieri confitentur; si uero ante mortem patris interceptus sil, posse ex testamento heredj7«/em adiri putant, nullo iam filio impedimento; quia scilicet existimant, '(non)90 statim ab initio inutiliter fieri testamentum filio praeterito. 124. Celeras uero liherorum personas si praeterierit testator, ualet testamentum: '(quo)1 praeteritae istae

85. personae scriptis heredibus in | partem adcrescunt, si sui inl-s-stituti sirtt, in uirrtem; si extranei, in dimidiam: id est, si quis

tres uerbi gratia filios heredes instituerit et filiam praeterierit, filia adcrescendo pro quarta parte fit heres; 'proque ea praetor etiam I luelur eam secundum ius ciuile, ex quo et ab intestato tantum partem2 habitura esset; at si extraneos ille

[ocr errors][ocr errors]
« PreviousContinue »