Page images
PDF

herede uocatur. 53. Et in tantum haec usucapio concessa

67. est, | ut et res, quae solo continentur, anno usucapiantur. 54. Quare autem etiam hoc casu soli rerum annua constituta sit usucapio, illa ratio est, quod o/im rerum heredilariarum possessione uelut ipsae hereditates usucapi ci edehantur, scilicet anno: lex enim xn tabularum soli quidem res hiennio usucapi iussit, ceteras uero anno: ergo liereditas iu ceteris rebus uidebatur esse, quia soli non est, quia neque corporalis est: (e/) quamuis postea credilum sit, ipsas hereditates usucapi non posse, tamen in onmibus rehus hereditariis, etiam quae solo tenentur, annua usucapio remansit. 55. Quare autem omnino tam inproba possessio et usucapio concessa sit, illa ratio est, quod uoluerunt ueteres maturius hereditates adirj, ut essent, qui sacra facerent, quorum illis temporibus summa obseruatio fuit, et ut creditores haherent, a quo suum consequerentur.

56. Ilaec autem species possessionis et usucapionis etiam lucratiua uocatur: nam sciens quisque rem alienam lucrifacit.

57. Sed hoc tempore 'iam3!) non est lucraliua: nam ex 'auctoritate diuiiu Hadriani senatusconsultum factum est, ut tales usucapiones reuocarentur; et ideo potest heres ah eo, qui rem usucepit, hereditatem petendo pcrinde eam rem consequi, at

68. que si usucapta non esset. 58. Et | necessario tameu herede extante ipso iure pro herede usucapi potest. 59. Atfhuc etiani ex aliis causis sciens quisque rem alienam usucapit: nam qui rem alicui fiduciae causa mancipio dederit uel in iure cesserit, si eandem ipse possederit, potest usucapere, anno scilicet, {eiiam) soli si sit. quae species usucapionis dicitur usure

[ocr errors][ocr errors]

ceptio, quia id, quod aliquamlo habuimus, recipimus per asucapionem. 60. Sed cum flducia 'contrahtttur41 aut cum creditore piguoris iure, aut cum amico, quod2 tutius noslrac res apud eum essent, si quidem cum araico conlracta sit flducia, sane omnimodo conpetil 'usureceptio;3 si uero cum creditore, soluta quidem pecunia omnimodo conpetit, nondura uero solula ita demum compelit, si neque conduxerit eam rem a creditore debitor, neque precario rogauerit, ut eam rem possidere liceret; quo casu lucraliua ' usucapio4 conpetit. 61. Item si rem olligatam sibi populus uendiderit, eamque dominus possederit, concessa est 'usureceptio:3 sed hoc casu praedium Mennio usurecipitur: et Iioc est, quod uolgo dicitur, ex praediatura possessionem usurecipi: nam qui mercatur a populo, praediator appellatur.

'[§§■ 62.—64. infra suo loco quaere post §. 79.] 65. Ergo ex his, quae diximus adparet, quaedam nalurali iure alienari, qualia sunt ea, quae traditione alienantur, quaedam ciuili; nam maucipationis et in iure cessionis et usucapionis ius proprium est ciuium Itomanorum.

[ocr errors][ocr errors]

66. Nec tamen ea tautum, quae traditione nostra fiunt, naturali nobis ratione adquiruutur, sed etiam quae occupando ideo nostva fecevimus, quia antea nullius essent, qualia sunt omnia, quae terra, mari, coelo capiuntur. 67. Itaque si /eram bestiam aut uolucrem aut piscem ceperimus, simul alque captum hoc animal est, protilnus4U nostrum fit, et eousque 70. nostrum esse intellegitur, | donec nostra custodia coerceatur; cum uero custodiam nostram euaserit et in naturalem libertatem se receperit, rursus occupautis fit, quia nostrum esse 'desiuit6*: naiuralem autem libertatem recipere uidetur.cura aut oculos nostros euaserit, aut licet in conspeclu sit nostro, difficilis tamen eius 'persecutio7 sit. 68. In iis autem animalibus, quae ex consuetudine abire et redire solent, ueluti columbis et apibus, item ceruis, qui in siluas ire et redire solent, lalem habemus regulam traditam, ut si reuertendi animum habere desierint, etiam nostra esse desinant et flant occupantium: reuertendi autem animum uidentur desinere habere, cum reuertendi consuetudinem deserueriut. 69. Ea quoque, quae ex bostibus capiuntur, naturali ratione nostra fiunt.

70. Sed et id, quod per alluuionem nobis adicitur, eodem iure nostrum fit: per alluuionem aulem id uidetur adici, quod ita paulatim ilumen agro nostro adicil, ut aestimare uon possimus, quantum quoquo momento temporis adiciatur: (et)s hoc

errore sito cognitd, fecit ed. 5. 4e) Feci 'Gai.' p. 31. 'iwre gentium id, quod ita caplum fuerit, stalim' ed. Bg. 'quidquid ila captum fuerit, continuo' ed. Bg. 5. ulrumque neglectis Sched. duclibus et prius ctiam ope commentiliae siglae i. gent. De v. protinus cf. 2, 15*; 4, IS5. 6*) desinil C. edd. etiam meaprior. >) rei psecutio C. rei perseculio edd., ubi rei (h. e. male mutatum in parte lantum et posleriore quidem apodosis subiectum) est intolerabile. Sed Hbrarius initio scribere voluit reciperatio (itt in fin. $. es. desierint seribendo desiernerint), quae altera leclio el fortasse rectior (cf. L. 44. D. de acq. rer. dom. 41, l) fuerit codici, quo ulebatur, adscripla. s) Addidt.

[ocr errors][graphic]

est, quod uolgo dicitur, per adluuionem id adici uideri, quod ita paulatim adicitur, ut oculos nostros fallat. 71. Quodsi ftumen partem aliquam ex tuo praedio Ae(traxe)rit et ad meum praedium attulerit, haec pars tua ma|net. 72. At si in medio 71. flumine insula nata sit, haec corum omnium commums est, qui ab utraque parte fluminis prope ripam praedia possident; si ucro non sit in medio flumiue, ad eos pertinet, qui ali ea parte, quae proxmia est, iuxta ripam praedia hahent. 73. Praeterea M, quod in solo uostro ab aliquo aediflcatum est, quamuis ille suo nomine aedificauerit, iure uaturali nostrum fit, quia superficies solo cedit. 74. Multoque magis id accidit et in planta, quam quis in solo nostro posuerit, si modo radicibus terram complexa fuerit. 75. Idem contingit et in /rumento, quod in solo «ostro ab aliquo satum fuerit. 76. Sed si ab eo petamus Sundam uel aedificium, et inpensas in aedificium uel in seminaria uel iu sementem factas ei soluere nolimus, poterit nos per exceptiouem doli 'niali49 repellere, utique si bonae fidei possessor fuerit. 77. Eadem ratione probatum est, quod in cAartulis siue membranis meis aliquis scripserit, licet aureis litteris, meum esse, quia litterac cAartulis siue membranis cedunt: 'at aeque60 si ego eos libros easque membranas petam, nec inpensam scriplurae soluam, per exceptionem doli mali summoueri potero. 78. Sed si iu tabula mea aliquis pinxerit uelut imaginem, contra probatur: | magis euim dicitur, tabulam picturae cedere; cuius 72. diueisitalis uix idonea ratio redditur: certe secundum hauc regulam si me possidente petas, imaginem tuam ess?e, nec soluas pretium tabulae, poteris per exceptionem doli mali summoueri; at si tu possideas, consequens est, ut utilis mihi actio aduersuui te dari debeat; quo casu nisi soluam impensam picturae,

[ocr errors][graphic]

poteris me per exceptionem doli mali repellerc, utique si bona fide possessor fueris. illml palam^est, quod siue tu subripuisses tabulam siue alius, conpetit mihi furti actio.

79. In aliis quoque speciebus naturalis ralio requiritwr: proinde si ex uuis (aut oliuis aut spicis) meis uinum aut oleum aut frumentum feceris, quaeritur, utrum meum sit id uinum aut oleum aut frumentum, an tuum. item si ex auro aut argento meo uas aliquod feceris, aut ex meis tabulis nauem aut armarium aut subsellium fabricaueris, item si ex lana mea uestimentum feceris, uel si ex uino et melle mco mulsum feceris, siue ex mcdicamentis meis emplastrum aut collyrium feceris, (quaeritur, ulrum tuum sit id, quod ex meo effeceris,) an meum. Quidam mateiiam et substanfiam spcctandam esse putant, id est, ut cuius materia sit, illius et res, quae facta sit, uideatur esse, idque maxime placuit Sabino et Cassio; alii uero eius rem esse putant, qui fecerit, idque maxime diuersae

73. scholae auctoribus uisum est: | sed eum quoque, cuius materia el suhstantia (aeril, furti aduersus eum, qui subripuerit, habere actionem; nec minus aduersus eundem condictionem ei competere, quia extinctae res, licet uindicari non possint, condici tamen furibus et quibusdam aliis possessoribus possunt.

62. 51Accidit aliquando, ut qui dominus sit, alieuandae

69. rei potestatem non habeat, et qui dominus non sit, | a/;enare possit. 63. Nam dotale praedium maritus inuita muliere per legem Iuliam prohibetur alienare, quamuis ipsius sit uel mancipatum ei dotis causa uel in iure cessum uel usucaptum. quod quidem ius ulrum ad Italica tantum praedia, an etiam ad prouincialia pertineat, dub;7atur. 64. Ex diuerso agnatus furiosi curator rem furiosi alicuare potest ex lege Xii tabuIarum; item procurator 'rem eius, I a quo rerum ei admini

[ocr errors][ocr errors]
« PreviousContinue »