Page images
PDF

— vv. 3—5. I 26a. . . praedium 'uullum

possessorum proprium, sed ne gutldem ulla libera duitat est. 27. Praeterea hoc loco22 admolnendi sumus, 'eliam nexitm Italici soli proprium3 | esse. prouincialis soli nexum non 'esse: recipit enim nevcus3 \ signiticationem soium non aJiter 'quam si3 mancipi 'est,3 prouinciale uero '* nec mancipi 'est. solum uero prouincia/e, | quod ius Quiritium habel, soli JiaUci loco est, proinde mancipan quoque potest.4

28. Incorporales {res) traditionem non reciperc manifestuni est. 29. Sed iura pracdiorum urbanorum in iure tantum cedi possunt; ruslicorum uero etiam niancipari possunt. 30. Ususfructus in iure cessionem tantum recipit: nam domiuus proprietatis alii usumfructum in iure cedere potest, ut ille usumfructum habeat et ipse nudam proprietalem retineat. ipse usufructuarius iu iure cedendo domino proprietalis usumfructum, efficit, ut a se discedat et conuertatur in proprietalem; alii uero in iure cedendo nihilominus ius suum retiuet: «dilur enim ea cessione nihil agi. 31. Sed haec scilicet in

C. antecedat m, sequi visum fuerit end {qualiler nulta vox Lalina praeter absoletam 'endo' incipit), suspicor in C. fuisse com[muniwnem (communica/ionem) eamque ad ius commercii pertinuisse. Paullo post v. 3. init. C. habere videtur e(sl) q(uod) eo nomine.

) Ad sensum restilui. In edd. tantum est praedium el postea ulla libora. Haec omnia Goesch. supplementa sunt a me in contextum recepia, quorum primum tantum paullo hnmntavi. 4) Edd. tantum liabent voces enimueio, prouincia, de mancipa (mancip errore ed. Bs ), ex quibus enimuero certissime Gaianum non est. IleruminspectisSchedis scriptum fuisse statuo: est solum uero puinciale q. ius

habel soli italici loco e pide mancipari qq. ji. Priore ed. dederam:

[ocr errors]

ltalicis praediis ita sunt, quia ct ipsa praedia mancipationem |

62. et in iure cessionera recipiunt. alioquin in prouincialibus praediis siue qws usumfructum siue ius eundi, agendi aquamue ducendi uel altius tollendi aedes aut non tollendi, ne luminibus uicini officiatur, ceteraque similia iura constituere uelit, pactionibus et srtpulationibus id efficere potest; quia ne ipsa quidem praedia mancipationem aut (in) iure cessionem 'recipiunt. 32. Sed2b cum ususfructus et hominum et ceterorum animalium constitui possit, intellegere debemus, horum usumfructum etiam in prouinciis per in iure cessionem constitui posse. 33, Quod autem diximus, usumfructum in iure cessionem tantura recipere, non est temere dictum, quamuis etiam per maneipationem constitui possit eo, quod in mancipanda proprietate detrahi potest; uon enim ipse ususfructus mancipatur, sed cumin mancipanda proprietate deducatur, eo fit, ut apud alium ususfructus, apuc? alium proprietas sit.6 34. Hereditas quoque in iure cessionem tantum recipit. 35. Nam si is, ad quem ab intestato legitimo iure pertinet hereditas, in iure eam alii ante aditionem cedat, id est antequam heres extiterit, perinde fit heres is, cui in iure cesserit, ac si ipse per legem ad hereditatem uocatus esset:

63. post obligationem uero si cesserit, nihilominus ipse | heres permanet, et ob id creditoribus tenebitur, debita uero pereunt, eoque modo debitores hereditarii lucrum faciunt; corpora uero eius hereditatis perinde transeunt ad eum, cui cessa est hereditas, ac si ei singula in iure cessa fuissent. 36. Testamento autem scriptus heres ante aditam quidem hereditatem in hire cedendo eam alii nihil agi<; postea uero quam adierit si cedat, ea accidunt, quae proxime dixiinus de eo, ad quem ab intestato

habet Italici loco esl et proinAn mancipari potest. 2b) recipinnt' et C. recipiunt. Et ed. Bg. 6) Seqidtur linea vacua.

[ocr errors][graphic]

legitimo iure pertinet hereditas, si post obligationem (/'«) iure cedat, 37. Idem et de necessariis heredibus diuersae scholae auctores existimant, quod nihil uidetur interesse, utrum (aliquis) adeundo hereditatem fiat heres, an inuitus existat: quod qaalesit, suo loco appareMt: scd nostri praeceptores putant, nihil agere necessarium heredem, cum in iure cedat hereditatem. 38. Obligationes quoquo modo contractae nihil eorum27 recipiunt: nam quod mihi ah aliquo debetur, id si ueJim tibi deberi, nullo eorum modo, quibus res corporales ad alium transferuntur, id efficere possum8; sed opus est, ut iubente me tu ab eo stipuleris: quae res efficit, ut a me libe retur et incipiat tibi teneri. quae dicitur nouatio obligationis. 39. Sine hac uero nouatione non poieris tuo nomine agere, sed debes ex persona mea quasi cognitor | aut procurator 64. meus experiri.

40. Sequitur, ut admoneamus, apurf peregrinos quidem unum esse dominium, 'ita ut (ant)9 dominus quisque srt, aut dominus non intelleg«tur. Quo iure etiam populus Romanus olim utebatur: aut enim ex iure Quiritium unusquisque dominus erat, aut non intellegebatur dominus. serf postea diuisionem accepit dominium, ut alius possit esse ex iure Quiritiuin dominus, alius in bonis habere. 41. Nam si tibi rem mancipi neque mancipauero neque in iure cessero, sed tantum tradidero, in bonis quidem tuis ea res efficilur, ex iure Quiritium uero mea permanebit, donec tu eam possideudo usucapias: semel enim impleta usucapione proiude pleno iure incipit, id est et in bonis et ex iure Quiritium tua res esse, ac si ea man

[ocr errors][ocr errors]

cipata uel in iure cessa '{essel. 42. Usucapio autem)30 inobilium quidem rerum anno completur, fundi uero et aedium biennio; et ita lege xn tabularum cautum est.

43. Ceterum etiam earum rerum usucapio nobis conipetit, quae non a domino nobis traditae fuerint, siue mancipi sint eae res siue nec mancipi, si modo 'eas1 bona lide acceperimus, cum crederemus, eum, qui 'traderet,2 dominum esse. 44. quod ideo receptum uidetur, ne rerum dominia diutius iu incerto essent, cum sufficeret domino ad inquirendam reni suam 65. anni aut | biennii spatium, quod tempus ad usucapionem possessori tributum est.

45. Sed aliquando etiamsi maxime quis hona fide alienarn rem possideat, numquam tamen illj usucapio procedit, uelut si qui rem furtiuam aut ui possessam possideat; nam furtiuam lex Xii tabularum usucapi prohibet, ui possessam lex iulia et Plaulia. 46. Item prouincialia praedia usucapionem {nori) recipiunt. 47. '{Item olim)3 mulieris, quae in agnatorum tutela erat, res mancipi usucapi non poterant, praeterquam si ab ipsa lutore {uuctore) traditae essent: 'nam4 i<a lege xn tabularum cautum eral. 48. Item liberos homines et res sacras et religiosas usucapi non posse manifestum est. 49. Quod ergo uulgo dicitur, furtiuarum rerum et ui possessarum usu

tur. 3") Haec a Lachm. supplela ut omitlerentur, scriplura anliquioris codicis esset ucat post similem vocem cessa videtur effecisse. ') Ex Goesch. ed. ea C. ed. Bg. cx Lachm. auctoritate, qui escemplis partim incertis partim dissimilibus id defendit. Ceterum puto, hanc vocem aliquando posl bona fide ob viciniam omissam huc mate translatam esse. !) iratfiderit edd. Sed in C. litterae 'di' in fine versus lectae non sunt, nec, cum tradidit, sed cum tradebat, hoc nos credidisse necesse est; denique alias scribendum esset tradidissel. s) res Sched. 'item' ed. Bg. Sed it. olira, quibus vv. quis res addiderat, ob similitudinem v. m-alie-ris excidisse videtur, male

[ocr errors][graphic]
[graphic]

capionem per legemxntabularum prohibitam esse, non eo pertinet, ut (ne ipse) fur quiue per uim possidet, usucapere possil (nara huic alia ratione usucapio non competit, quia scilicet mala fide possidet); sed nec ullus alius, quamquam ab eo Jiona fidc emerit, usucapiendi iushabeat. 50. Unde in rebus mobilibus non facile procedit, ul bonae fidei possessori usucapio rowpetat, quia qui alienam rem uendidit et tradidit, furtum committit; idemque accidit etiam si ex alhv causa tradatur. setf tamen lioc aliquaudo aliter se habet; nam si heres rem dcfuncto commodatam aut locatam uel apurf eum depositam existimans eam esse here|ditariam, uendiderit aut donauerit, furtuin non committit; 66. item siis, ad quem anciliae ususfructus pertinet, partum 'eliam35 suum esse credens uendiderit aut donauerit, furtum non committit; /urtum enim sine aflectu furandi non committitur. aliis quoque modis accidere potest, ut quis sine uitio furti rem alienam ad aliquem transferat et efficiat, ut a possessore usucapiatur. 51. Fundi quoque alieni potest aliquis sine ui possessionem nancisci, 'cum ca 0 uel ex negligenlia domini uacet, uel quia dominus sine successore decesserit uel longo tempore afuerit: 'quam 7 si ad alium bona fide accipientem translulerit, poferit usucapere possessor; el quamuis ipse, qui uacantem possessionem nactus est, intellegat, alienum esse fundum, tamen nihil hoc bonae fidei possessovi ad usucapionem nocet, cum inprobata sit eorum sen/entia, qui putauerint, iwtiuum fundum fieri posse.

52. Rursus ex contrario accidit, ut qui sciat, alienam rem se possidere, usucapiat, uelut si rem hereditariam, cuius possessionem heres nondum nactus est, aliquis possiderit;8 nam ei concessum est usucapere, si modo ea res est, quae recipit usucapionem, quae species possessionis et usucapionis pro

[ocr errors][ocr errors]
« PreviousContinue »